Μετά από τρία ολόκληρα χρόνια επίμονων προσπαθειών στις πιο αφιλόξενες συνθήκες της Δυτικής Ανταρκτικής, μια διεθνής ερευνητική ομάδα έγραψε ιστορία. Κατάφεραν να ολοκληρώσουν μια πρωτοποριακή γεώτρηση, ανασύροντας δείγματα βράχων και λάσπης συνολικού μήκους 238 μέτρων. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο πυρήνα που έχει έρθει ποτέ στο φως από τα βάθη των στρωμάτων πάγου, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στο μακρινό παρελθόν του πλανήτη.

Η προκαταρκτική χρονολόηση, βασισμένη σε μικροσκοπικά απολιθώματα θαλάσσιων οργανισμών, φέρνει στο φως συγκλονιστικά δεδομένα. Τα δείγματα αυτά μας ταξιδεύουν 23 εκατομμύρια χρόνια πίσω, σε εποχές που η θερμοκρασία της Γης ήταν σημαντικά υψηλότερη από τη σημερινή, ξεπερνώντας ακόμα και τις πιο δυσοίωνες προβλέψεις για το έτος 2100. Η σημασία αυτής της ανακάλυψης είναι τεράστια, καθώς το παγοκάλυμμα της Δυτικής Ανταρκτικής κρύβει έναν σοβαρό κίνδυνο: αν έλιωνε ολοκληρωτικά, η στάθμη των ωκεανών θα μπορούσε να ανέβει κατά 4 έως 5 μέτρα, προκαλώντας παγκόσμια καταστροφή.

Το διεθνές πρόγραμμα SWAIS2C επιδιώκει να κατανοήσει πώς αντέδρασε ο πάγος σε προηγούμενες φάσεις κλιματικής αλλαγής. «Από ό,τι γνωρίζουμε, οι μακρύτεροι πυρήνες πάγου που είχαν ανασυρθεί μέχρι σήμερα κάτω από παγοκάλυμμα είχαν μήκος μικρότερο από δέκα μέτρα. Εμείς υπερβήκαμε τον αρχικό στόχο μας των 200 μέτρων» δήλωσε η Μόλι Πάτερσον από το Πανεπιστήμιο Μπίνγκχαμτον των ΗΠΑ, η οποία ηγείται της αποστολής.

Η επιτυχία δεν ήρθε εύκολα. Τα δύο προηγούμενα καλοκαίρια, τεχνικά προβλήματα είχαν σταματήσει τις εργασίες, αλλά η τρίτη απόπειρα αποδείχθηκε τυχερή. Οι επιστήμονες κατασκήνωσαν για δύο μήνες στο απομονωμένο Κράρι Άις Ράις, σε απόσταση 700 χιλιομέτρων από τον κοντινότερο σταθμό, εκεί όπου οι παγετώνες συναντούν τη θάλασσα σχηματίζοντας την παγοκρηπίδα Ρος.

Η διαδικασία ήταν εξαιρετικά περίπλοκη. Χρησιμοποιώντας ένα ειδικό γεωτρύπανο θερμού νερού, διαπέρασαν 523 μέτρα πάγου και στη συνέχεια ένα άλλο μηχάνημα κατέβηκε σε βάθος 1.300 μέτρων κάτω από την επιφάνεια. Οι πυρήνες που ανασύρθηκαν, γεμάτοι με πέτρες, λάσπη και υπολείμματα φυτοπλαγκτού, αποκάλυψαν κάτι αναπάντεχο: το σημείο αυτό ήταν κάποτε μια παραλία σε ανοιχτό ωκεανό. Αυτό αποδεικνύει ότι η γιγάντια παγοκρηπίδα Ρος είχε εξαφανιστεί τελείως στο παρελθόν.

Πλέον, οι αναλύσεις που θα ακολουθήσουν θα ρίξουν φως στο πότε και γιατί συνέβη αυτή η δραματική υποχώρηση. Τα νέα αυτά δεδομένα είναι το κλειδί για να βελτιωθούν τα κλιματικά μοντέλα και να μπορέσουμε να προβλέψουμε μια μελλοντική περιβαλλοντική κατάρρευση στην Ανταρκτική.