Με την κλιματική αλλαγή να λειτουργεί πλέον ως ένας «πολλαπλασιαστής απειλών», οι δείκτες της παγκόσμιας επισιτιστικής πίεσης έχουν μετατραπεί στο «θερμόμετρο» με το οποίο οι διεθνείς οργανισμοί παρακολουθούν την επάρκεια και τις τιμές των τροφίμων. Παρά τη μικρή υποχώρηση των διεθνών τιμών, η κατάσταση παραμένει σε επίπεδα εύθραυστης σταθερότητας, καθώς οι πολεμικές συγκρούσεις και οι περιβαλλοντικές ανατροπές διατηρούν την πίεση σε επίπεδα ρεκόρ.

Σύμφωνα με τη νέα διεθνή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports με τίτλο «Climate and socioeconomic pathways shape future exposure to food crises», οι προβλέψεις για το μέλλον είναι δυσοίωνες. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αν δεν υπάρξει στροφή σε πολιτικές βιωσιμότητας, η έκθεση σε επισιτιστικές κρίσεις λόγω κλίματος θα μπορούσε να τριπλασιαστεί μέχρι το τέλος του αιώνα. Αυτό μεταφράζεται σε πάνω από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους που θα βρεθούν σε κίνδυνο, κυρίως στην Αφρική και την Ασία. Ανάμεσά τους, 600 εκατομμύρια παιδιά κάτω των πέντε ετών θα αντιμετωπίσουν το φάσμα της πείνας, με περισσότερα από 230 εκατομμύρια να έρχονται αντιμέτωπα με την κρίση ήδη από τον πρώτο χρόνο της ζωής τους.

Τα σενάρια που εξετάζουν οι επιστήμονες δείχνουν το μέγεθος της πρόκλησης. Στο χειρότερο δυνατό σενάριο, 1,1 δισεκατομμύριο άνθρωποι θα εκτεθούν τουλάχιστον μία φορά σε σοβαρή έλλειψη τροφίμων. Αντίθετα, η υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών μπορεί να μειώσει την ετήσια έκθεση πάνω από 50% και τη σωρευτική έως και κατά 69%, αποτρέποντας την τραγωδία για εκατοντάδες εκατομμύρια ψυχές. Οι συνδέσεις είναι τόσο άμεσες όσο μια ξηρασία που καταστρέφει τις σοδειές, αλλά και έμμεσες, καθώς η κλιματική αστάθεια τροφοδοτεί πολιτικές συγκρούσεις, μεταναστευτικά ρεύματα και την εξάπλωση επιδημιών.

Η Ευρώπη, που κάποτε φαινόταν να είναι το απρόσβλητο «οχυρό» της επισιτιστικής ασφάλειας, βρίσκεται το 2026 μπροστά σε πρωτόγνωρες πιέσεις. Η κλιματική αλλαγή χτυπά πλέον την πόρτα της Μεσογείου, αναδιαμορφώνοντας τον αγροτικό χάρτη της Γηραιάς Ηπείρου. Η νότια Ευρώπη, με την Ελλάδα στην πρώτη γραμμή, θεωρείται από τις πιο ευάλωτες περιοχές, αντιμετωπίζοντας τη λεγόμενη «ερημοποίηση», την πίεση στους υδάτινους πόρους και σοβαρές επιπτώσεις στις βασικές καλλιέργειες.

Στην Ελλάδα, που βρίσκεται στο «σημείο μηδέν» της κλιματικής αλλαγής στη Μεσόγειο, η επισιτιστική πίεση δεν εκδηλώνεται με άδεια ράφια, αλλά ως μια οδυνηρή κρίση κόστους και παραγωγής. Δημιουργείται ένα κοινωνικό χάσμα, όπου η παραγωγή ποιοτικών προϊόντων προορίζεται για εξαγωγή, ενώ το μέσο νοικοκυριό δυσκολεύεται να καλύψει βασικές ανάγκες σε φρέσκα προϊόντα. Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού στη χώρα μας δηλώνει πλέον αδυναμία να καταναλώσει κρέας, ψάρι ή πρωτεΐνη ισοδύναμης αξίας κάθε δεύτερη μέρα.