Πολλοί άνθρωποι που διανύουν την τέταρτη δεκαετία της ζωής τους περιγράφουν μια κοινή, εξουθενωτική εμπειρία: μια μόνιμη αίσθηση κόπωσης που δεν υποχωρεί με έναν απλό ύπνο. Σύμφωνα με την καθηγήτρια ανατομίας Michelle Spear από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, αυτή η κατάσταση δεν είναι υποκειμενική, αλλά το αποτέλεσμα μιας βαθιάς βιολογικής αλλαγής. Η επιστήμη πλέον επιβεβαιώνει ότι τα 40 αποτελούν την πιο απαιτητική περίοδο για τα ενεργειακά αποθέματα του ανθρώπου.

Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται σε μια «αναντιστοιχία μεταξύ βιολογίας και απαιτήσεων». Ενώ το σώμα διατηρεί την ικανότητα παραγωγής ενέργειας, ο τρόπος που το κάνει αλλάζει ριζικά, την ίδια στιγμή που οι υποχρεώσεις σε εργασία και οικογένεια φτάνουν στο ζενίθ τους. Σε αντίθεση με τη δεκαετία των 20, όπου το σώμα είναι βιολογικά πιο «ανεκτικό» και τα μιτοχόνδρια —τα «εργοστάσια ενέργειας» των κυττάρων— λειτουργούν με μέγιστη αποδοτικότητα, μετά τα 30 η κατάσταση αντιστρέφεται. Η μυϊκή μάζα μειώνεται φυσιολογικά, καθιστώντας κάθε κίνηση πιο δαπανηρή, ενώ η κυτταρική ανάρρωση επιβραδύνεται σημαντικά, αφήνοντας πίσω περισσότερα μεταβολικά «απόβλητα».

Καθοριστικό ρόλο παίζει και η ποιότητα του ύπνου. Με την πάροδο των ετών, οι μηχανισμοί που ρυθμίζουν τον βαθύ ύπνο γίνονται ασταθείς. Ειδικά για τις γυναίκες, οι ορμονικές αλλαγές της περιμενόπαυσης επηρεάζουν άμεσα τον εγκέφαλο, ενώ η κορτιζόλη —η ορμόνη του στρες— παραμένει σε υψηλά επίπεδα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αυτό οδηγεί σε έναν διακεκομμένο ύπνο που στερεί από τον οργανισμό την απαραίτητη αναζωογόνηση.

Το παράδοξο είναι ότι αυτή η βιολογική κάμψη συμπίπτει με το μέγιστο «σωρευτικό φορτίο ζωής». Οι ηγετικοί ρόλοι στην εργασία, η φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων γονέων, καθώς και οι αυξημένες οικονομικές πιέσεις, καταναλώνουν ψυχική ενέργεια εξίσου έντονα με τη σωματική εργασία. Ωστόσο, υπάρχει φως στο τούνελ. Η καθηγήτρια Spear επισημαίνει ότι στα 60 πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ανάκαμψη και πιο σταθερά επίπεδα ενέργειας, καθώς οι ρυθμοί ζωής γίνονται πιο προβλέψιμοι. Για να προστατεύσουμε την ενέργειά μας σήμερα, οι ειδικοί προτείνουν εστίαση στην ποιότητα του ύπνου, συστηματικές ασκήσεις αντίστασης για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας και μια διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνη.