Μετά από τρία χρόνια επίπονης προσπάθειας στην παγωμένη έρημο της Δυτικής Ανταρκτικής, μια διεθνής ομάδα ερευνητών πέτυχε το ακατόρθωτο. Κατάφεραν να διεισδύσουν βαθιά κάτω από το παχύ στρώμα πάγου και να ανασύρουν έναν πυρήνα πετρωμάτων και λάσπης μήκους 238 μέτρων, το μεγαλύτερο δείγμα που έχει εξαχθεί ποτέ από τέτοιο βάθος.

Η προκαταρκτική χρονολόγηση, βασισμένη σε μικροσκοπικά απολιθώματα θαλάσσιων οργανισμών, αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή εικόνα: τα δείγματα αυτά μας ταξιδεύουν 23 εκατομμύρια χρόνια πίσω στο παρελθόν. Πρόκειται για περιόδους όπου η θερμοκρασία της Γης ήταν υψηλότερη ακόμα και από τις πιο δυσοίωνες προβλέψεις για το 2100, σύμφωνα με τις σημερινές κλιματικές πολιτικές. Η ανακάλυψη αυτή δεν είναι απλώς ένα γεωλογικό επίτευγμα, αλλά ένα παράθυρο σε ένα μέλλον που ίσως αντιμετωπίσουμε σύντομα.

Το παγοκάλυμμα της περιοχής ήδη δείχνει σημάδια αστάθειας τις τελευταίες δεκαετίες. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αν έλιωνε ολοκληρωτικά, η στάθμη των ωκεανών θα ανέβαινε κατά 4 έως 5 μέτρα, προκαλώντας παγκόσμια καταστροφή. Το διεθνές πρόγραμμα SWAIS2C έχει ως στόχο να εξετάσει πώς αντέδρασαν οι πάγοι σε προηγούμενες κλιματικές αλλαγές, ώστε να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε τη μελλοντική τους συμπεριφορά.

«Από ό,τι γνωρίζουμε, οι μακρύτεροι πυρήνες πάγου που είχαν ανασυρθεί μέχρι σήμερα κάτω από παγοκάλυμμα είχαν μήκος μικρότερο από δέκα μέτρα. Εμείς υπερβήκαμε τον αρχικό στόχο μας των 200 μέτρων» δήλωσε η Μόλι Πάτερσον από το Πανεπιστήμιο Μπίνγκχαμτον των ΗΠΑ, συνεπικεφαλής της αποστολής.

Η επιτυχία ήρθε μετά από δύο αποτυχημένα καλοκαίρια γεμάτα τεχνικά εμπόδια. Η τρίτη απόπειρα ήταν η τυχερή για την ομάδα, η οποία κατασκήνωσε για δύο μήνες στο Κράρι Άις Ράις, σε απόσταση 700 χιλιομέτρων από τον πλησιέστερο σταθμό. Εκεί, οι παγετώνες της ενδοχώρας συναντούν τη θάλασσα και σχηματίζουν την παγοκρηπίδα Ρος, μια γιγάντια πλάκα πάγου που επιπλέει στον ωκεανό.

Χρησιμοποιώντας ένα εξελιγμένο γεωτρύπανο θερμού νερού, οι ερευνητές διαπέρασαν 523 μέτρα πάγου και στη συνέχεια εγκατέστησαν εξοπλισμό που έφτασε σε βάθος 1.300 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του πετρώματος. Τα στρώματα που ανασύρθηκαν, αποτελούμενα από πέτρες, λεπτόκοκκη λάσπη και υπολείμματα φυτοπλαγκτού, αποκάλυψαν μια συγκλονιστική αλήθεια: το σημείο αυτό ήταν κάποτε μια παραλία που έβλεπε σε ανοιχτό ωκεανό. Αυτό σημαίνει ότι η παγοκρηπίδα Ρος είχε εξαφανιστεί τελείως κάποια στιγμή στο παρελθόν.

Η μελλοντική ανάλυση των δειγμάτων αναμένεται να δείξει πότε ακριβώς συνέβη αυτή η δραματική υποχώρηση και ποιοι περιβαλλοντικοί παράγοντες την προκάλεσαν. Τα νέα δεδομένα θα επιτρέψουν τη βελτίωση των κλιματικών μοντέλων, προσφέροντας το κύριο εργαλείο για την πρόβλεψη μιας νέας καταστροφικής υποχώρησης στην Ανταρκτική.