Οι χημικές ουσίες PFAS, γνωστές και ως «παντοτινά χημικά» λόγω της εξαιρετικής τους ανθεκτικότητας στη διάσπαση, φαίνεται πως κρύβουν έναν απρόσμενο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με νέα έρευνα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Jiao Tong της Σανγκάης, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Frontiers in Aging», οι ουσίες αυτές επιταχύνουν τη βιολογική γήρανση. Το πιο ανησυχητικό εύρημα της μελέτης είναι ότι οι άνδρες μέσης ηλικίας αποτελούν την πλέον ευάλωτη ομάδα απέναντι σε αυτή την αόρατη απειλή.

Τα συγκεκριμένα χημικά διακρίνονται για τους πανίσχυρους μοριακούς δεσμούς τους, που τα καθιστούν ιδιαίτερα ανθεκτικά στη διάσπαση. Η χρήση τους είναι καθολική, καθώς τα συναντάμε σε αντικολλητικές επιστρώσεις, αδιάβροχα υφάσματα, αφρούς πυρόσβεσης, συσκευασίες τροφίμων, καθαριστικά προϊόντα και πλαστικά. Μάλιστα, νέα PFAS έχουν κυκλοφορήσει στην αγορά ακόμη και για χρήση σε data centers τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η ρύπανση από αυτές τις ουσίες ανιχνεύεται όλο και συχνότερα στο νερό, το έδαφος και τους ιστούς οργανισμών, ενώ ορισμένες έχουν συνδεθεί με καρκίνους στον άνθρωπο, παχυσαρκία, υπογονιμότητα και ορμονικές διαταραχές.

Για τις ανάγκες της έρευνας, οι επιστήμονες αξιοποίησαν δημόσια διαθέσιμα δεδομένα από 326 άνδρες και γυναίκες που συμμετείχαν στην αμερικανική Εθνική Έρευνα Εξέτασης Υγείας και Διατροφής NHANES. Μέσα από δείγματα αίματος, εξετάστηκαν οι συγκεντρώσεις έντεκα διαφορετικών PFAS, καθώς και η «μεθυλίωση» του DNA, ένας επιγενετικός δείκτης που ρυθμίζει την έκφραση των γονιδίων. Παράλληλα, κάθε συμμετέχων παρείχε δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά στοιχεία, καθώς και πληροφορίες για τον τρόπο ζωής του.

Η ανάλυση των δεδομένων, που πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια αλγορίθμων που εκτιμούν τη βιολογική ηλικία, έδειξε ότι οι υψηλές συγκεντρώσεις PFAS στο αίμα συνδέονται με ταχύτερη βιολογική γήρανση, πιθανώς μέσω αυξημένης φλεγμονής. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι δύο από αυτά, το PFNA και το PFOSA, ανιχνεύθηκαν στο αίμα του 95% των συμμετεχόντων. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις αυτών των δύο ουσιών αποδείχθηκαν ισχυροί προγνωστικοί παράγοντες για ταχύτερη επιγενετική γήρανση ειδικά σε άνδρες ηλικίας 50-64 ετών, κάτι που δεν παρατηρήθηκε στις γυναίκες.

Σύμφωνα με την πρώτη συγγραφέα της μελέτης, δρ Για-Κιαν Ξου, η μέση ηλικία αποτελεί «ευαίσθητο βιολογικό παράθυρο», κατά το οποίο ο οργανισμός γίνεται πιο ευάλωτος σε στρεσογόνους παράγοντες που σχετίζονται με την ηλικία. Ο επικεφαλής συγγραφέας, δρ Ξιανγκγουέι Λι, πρόσθεσε ότι οι άνδρες ενδέχεται να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο καθώς οι δείκτες γήρανσης επηρεάζονται από τον τρόπο ζωής, όπως το κάπνισμα, που μπορεί να επιδεινώσει τις επιβλαβείς επιδράσεις των ρύπων. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να επεκτείνουν τους περιορισμούς πέρα από τις «παλαιές» PFAS, συμπεριλαμβάνοντας ουσίες όπως το PFNA και το PFOSA.