Η αρχαιολογική σκαπάνη στη Σερβία έφερε στο φως μια ιστορία που παγώνει το αίμα, ανατρέποντας την αρχική θεωρία για έναν μαζικό τάφο της Εποχής του Σιδήρου. Ενώ τη δεκαετία του 1970 οι ειδικοί υπέθεσαν πως ο θάνατος δεκάδων γυναικών και παιδιών οφειλόταν σε κάποια φονική επιδημία, η σύγχρονη επιστήμη αποκαλύπτει μια πολύ πιο ζοφερή πραγματικότητα: μια μελετημένη και βίαιη μαζική εκτέλεση.

Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Human Behaviour, τα θύματα δέχθηκαν σφοδρά χτυπήματα στο κεφάλι και το σώμα. Ο μαζικός τάφος του Γκομόλαβα, ηλικίας 2.800 ετών, βρίσκεται στις όχθες του ποταμού Σάβου, κοντά στο Νόβο Σαντ, τοποθετημένος προκλητικά στην κορυφή ενός αρχαιότερου τύμβου. Η ανάλυση των 72 σκελετών έδειξε ότι τα δύο τρίτα των νεκρών ήταν παιδιά και έφηβοι, ενώ η πλειονότητα των ενηλίκων ήταν γυναίκες, συνθέτοντας το προφίλ μιας ανυπεράσπιστης ομάδας που εξοντώθηκε αναίτια.

«Περιμέναμε να βρούμε μια αγροτική κοινότητα που πέθανε ολόκληρη όταν εμφανίστηκε κάποια ασθένεια» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μπάρι Μόλοϊ από το University College του Δουβλίνου, μέλος της ερευνητικής ομάδας. Όμως, η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Ένας στους πέντε σκελετούς έφερε εμφανή σημάδια από βέλη, κοφτερά εργαλεία και σπασμένα κρανία. Οι ερευνητές εκτιμούν πως, επειδή πολλά θανατηφόρα τραύματα δεν αφήνουν ίχνη στα οστά, είναι σχεδόν βέαιο πως όλα τα θύματα εκτελέστηκαν.

Η γενετική ανάλυση πρόσθεσε ένα ακόμα επίπεδο μυστηρίου. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, τα θύματα δεν είχαν βιολογική συγγένεια μεταξύ τους, ούτε καν κοινή προέλευση, όπως μαρτυρούν οι διαφορετικές διατροφικές τους συνήθειες και οι ισοτοπικές αναλύσεις. «Είναι άνθρωποι από διαφορετικά χωριά που σκοτώθηκαν στο ίδιο μέρος και στον ίδιο χρόνο» εξήγησε ο Μόλοϊ. Φαίνεται πως επρόκειτο για άτομα που αναζητούσαν καταφύγιο κατά τη διάρκεια μιας περιόδου γενικευμένης αναταραχής στην Ευρώπη, μόνο και μόνο για να αιχμαλωτιστούν και να δολοφονηθούν από κάποια αντίπαλη ομάδα.

Το γεγονός ότι τα θύματα τάφηκαν με προσοχή μαζί με τα κοσμήματά τους —βραχιόλια, δαχτυλίδια και καρφίτσες— δείχνει ότι ο σκοπός των δραστών δεν ήταν η ληστεία. Αντιθέτως, η επιλογή ενός σημείου που ξεχώριζε από μακριά στο επίπεδο τοπίο υποδηλώνει μια ωμή επίδειξη ισχύος. Σύμφωνα με τον Μόλοϊ, η μαζική εκτέλεση μπορεί να είχε κάποιο ιδεολογικό ή συμβολικό μήνυμα, με τους εκτελεστές να επιθυμούν να δείξουν ότι είχαν τα μέσα και τη δύναμη να ξεφορτώνονται τους εχθρούς τους.