Η ψηφιακή επικοινωνία έχει μεταμορφώσει ριζικά τον τρόπο που εκφραζόμαστε, δημιουργώντας όμως ένα πεδίο όπου η επιθετικότητα συχνά δεν γνωρίζει όρια. Η ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Ναταλία Παπανικολάου αναλύει το φαινόμενο των τοξικών σχολίων, εξηγώντας γιατί οι άνθρωποι γίνονται πιο σκληροί πίσω από μια οθόνη. Στα social media, η ελευθερία λόγου συχνά μπερδεύεται με την προσβολή, καθώς οι παραδοσιακοί κοινωνικοί φραγμοί καταρρέουν μπροστά στην ψηφιακή απόσταση.

Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά η ειδικός: "Οποιοσδήποτε έχει αφιερώσει έστω δυο λεπτά στα σχόλια κάτω από ένα δημοφιλές άρθρο ή μια ανάρτηση, πιθανότατα θα έχει έρθει αντιμέτωπος με σχόλια που θα ήταν αδιανόητα σε μια πρόσωπο με πρόσωπο συζήτηση. Προσβολές, ειρωνεία, κατά μέτωπο επίθεση, ακόμα και απειλές, εμφανίζονται με πρωτοφανή και σοκαριστική ευκολία." Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στο Online Disinhibition Effect (Φαινόμενο Διαδικτυακής Απελευθέρωσης), έναν όρο που καθιέρωσε ο ψυχολόγος John Suler το 2004.

Η ανωνυμία λειτουργεί ως προστατευτική μάσκα, αφαιρώντας την κοινωνική λογοδοσία, ενώ η αορατότητα της οθόνης εμποδίζει την ενσυναίσθηση, αφού δεν βλέπουμε τις αντιδράσεις του άλλου. Η επικοινωνία γίνεται ασύγχρονη, επιτρέποντας στους χρήστες να εκτοξεύουν «όπλα» και μετά να αποσύρονται. Επιπλέον, η Σολιψιστική Ενδοβολή κάνει τον διάλογο να μοιάζει με εσωτερικό μονόλογο, ενώ η αποσυνδετική φαντασία πείθει πολλούς ότι το ίντερνετ "δεν είναι η πραγματική ζωή". Η ελαχιστοποίηση της εξουσίας στους ψηφιακούς χώρους σημαίνει πως οι αναστολές εκμηδενίζονται όταν το άτομο δεν αισθάνεται ότι κρίνεται.

Πολλοί θεωρούν το σχολιασμό ως μέσο εκτόνωσης, όμως η επιστήμη καταρρίπτει τον μύθο της κάθαρσης, δείχνοντας ότι η επιθετική έκφραση δεν ανακουφίζει, αλλά ενισχύει τα αρνητικά συναισθήματα. Οι αλγόριθμοι των social media τροφοδοτούν αυτόν τον φαύλο κύκλο, επιβραβεύοντας τη σύγκρουση για χάρη του engagement, με τις "savage" απαντήσεις να κερδίζουν likes και προβολή.

Για την προστασία της ψυχικής μας υγείας, η κ. Παπανικολάου προτείνει συναισθηματική απόσταση, αποφυγή του "scrolling" πριν τον ύπνο και ενίσχυση των πραγματικών σχέσεων. Η σιωπή αποτελεί το πιο ισχυρό όπλο απέναντι σε όσους αναζητούν προσοχή. Όπως καταλήγει η ψυχολόγος: "Οι αληθινές συζητήσεις, με τις συμφωνίες και τις διαφωνίες, μας υπενθυμίζουν αυτό που το διαδίκτυο συχνά μας κάνει να ξεχνάμε: ότι η ανθρώπινη επικοινωνία έχει αποχρώσεις, ζεστασιά ακόμη και στη διαμάχη, και γίνεται πρόσωπο με πρόσωπο."