Τον Δεκέμβριο του 2021 ο καλλιεργητής σαρκοφάγων φυτών Τζερεμάια Χάρις ανάρτησε στο Instagram φωτογραφίες ενός γιγάντιου νούφαρου του Αμαζονίου (Victoria amazonica) στον ποταμό Ινίριδα της Κολομβίας. Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα: κανένα είδος νούφαρου Victoria δεν ήταν γνωστό ότι φύτρωνε στην περιοχή.

Όταν ο Κάρλος Μαγκνταλένα, ειδικός των Βασιλικών Κήπων του Κιου στην Αγγλία, είδε τυχαία τις εικόνες, υποψιάστηκε ότι επρόκειτο για νέο είδος. Εξέτασε δορυφορικές εικόνες της περιοχής και διαπίστωσε πως τα γιγάντια νούφαρα του Ινίριδα διακρίνονταν ακόμα και από το Διάστημα. Τα νούφαρα του γένους Victoria παράγουν τα μεγαλύτερα ενιαία φύλα του κόσμου. Το V. amazonica είναι το πιο γνωστό είδος, όμως το συγγενές V. boliviana κατέχει το ρεκόρ Guinness με φύλλα διαμέτρου 3,2 μέτρων και εμβαδού σχεδόν 8 τετραγωνικά μέτρα, όσο ένα μικρό υπνοδωμάτιο.

Περίεργος να μάθει αν επρόκειτο για νέο είδος, ο Μαγκνταλένα οργάνωσε πενθήμερη αποστολή στον Ινίριδα, στην οποία εντάχθηκαν μέλη των αυτόχθονων κοινοτήτων του ποταμού Αταμπάπο, ένα από τα οποία είχε δει τα γιγάντια νούφαρα όταν ήταν παιδί. Η αποστολή δεν εξελίχθηκε όπως την είχαν σχεδιάσει. Μέχρι την τελευταία νύχτα είχαν εντοπίσει μόλις δύο νούφαρα, κανένα χωρίς άνθη — απαραίτητα για τη διάκριση ειδών. Σαν να μην έφτανε, τα νούφαρα φαίνονταν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες εξαιτίας της καθυστερημένης έναρξης της περιόδου των βροχών.

Όταν ο Μαγκνταλένα περιέγραψε την κατάσταση στον καπετάνιο Γκουστάβο Μέλο, μέλος της αυτόχθονης κοινότητας των Τουκάνο, εκείνος τους είπε ότι γνώριζε πού μπορούσαν να βρουν περισσότερα. Ο χρόνος ήταν περιορισμένος: η πτήση επιστροφής στην Μπογκοτά ήταν προγραμματισμένη για τις 9 το επόμενο πρωί. Στη μία τα ξημερώματα, ο Μέλο τους οδήγησε σε μια μικρή λίμνη. Εκεί εντόπισαν άλλα πέντε γιγάντια νούφαρα με φύλλα διαμέτρου έως 2 μέτρων, ένα από τα οποία ήταν ανθισμένο.

«Είναι μια από αυτές τις καταπληκτικές ιστορίες όπου οι γνώσεις των αυτοχθόνων και η τεχνογνωσία της κηπουρικής, με τη βοήθεια των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της τεχνολογίας, συνδυάστηκαν για να οδηγήσουν σε ένα πραγματικά σπουδαίο βοτανικό επίτευγμα» σχολίασε ο Μαγκνταλένα σε δελτίο Τύπου των Βασιλικών Κήπων του Κιου.

Οι ερευνητές κατάφεραν να συλλέξουν όσα στοιχεία χρειάζονταν για την επίσημη επιστημονική περιγραφή του νέου είδους και πρόλαβαν την πρωινή πτήση. Διαπίστωσαν τελικά ότι επρόκειτο όντως για νέο είδος, το οποίο βαφτίστηκε Victoria colombiana, μόλις το τέταρτο γνωστό είδος του γένους. Η ανακάλυψη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Phytotaxa.

Η ομάδα εκτιμά ότι στη φύση υπάρχουν μόλις 30 έως 50 φυτά του νέου είδους, το οποίο διατρέχει εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης. Οι ερευνητές εργάζονται τώρα προκειμένου να καταταχθεί το V. colombiana στην επίσημη Κόκκινη Λίστα των απειλούμενων ειδών της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN).

«Τώρα που γνωρίζουμε ότι αυτό το νούφαρο υπάρχει, έχουμε την ευθύνη να το μελετήσουμε καλύτερα και να το προστατεύσουμε. Με τόσα πολλά φυτά στη φύση να απειλούνται με εξαφάνιση, δεν μπορούμε πλέον να καθυστερούμε να αναλάβουμε δράση» σχολίασε ο Μαγκνταλένα.

Οι ερευνητές εξετάζουν τώρα το ενδεχόμενο να δημιουργήσουν νέο πληθυσμό του είδους σε πιο εύκολα προσβάσιμη λίμνη, εντός της περιοχής των αυτοχθόνων, όπου τα φυτά θα μπορούν να αναπτύσσονται και να αναπαράγονται σε φυσικές συνθήκες. Παράλληλα, ελπίζουν να καταφέρουν να καλλιεργήσουν το είδος και στην Μπογκοτά.