Η υπόσχεση της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας έμοιαζε ιδανική: μια αόρατη ομάδα στην οποία αναθέτεις τις βαριές δουλειές, απελευθερώνοντας χρόνο για στρατηγική σκέψη ή ακόμα και για μια νωρίτερη επιστροφή στο σπίτι. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο εξαντλητική, καθώς η διαχείριση αυτών των ψηφιακών βοηθών εξελίσσεται σε ένα νέο, δυσβάσταχτο είδος άγχους.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Boston Consulting Group, οι εργαζόμενοι που εποπτεύουν πολλαπλούς πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης βιώνουν μια έντονη πνευματική θολούρα. Οι συγγραφείς της μελέτης ονόμασαν το φαινόμενο «AI brain fry» (εγκεφαλική καταπόνηση από την τεχνητή νοημοσύνη), ορίζοντάς το ως την πνευματική κόπωση «από την υπερβολική χρήση ή την εποπτεία εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης πέρα από τις γνωστικές ικανότητες του ατόμου».

Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε από το Harvard Business Review, οι ερευνητές προειδοποιούν για τις επιπτώσεις: «Σε αντίθεση με την υπόσχεση ότι θα έχουμε περισσότερο χρόνο να επικεντρωθούμε σε ουσιαστική εργασία, η προσπάθεια να τα βγάλουμε πέρα με πολλά πράγματα ταυτόχρονα και η πολυδιεργασία μπορεί να γίνουν τα βασικά χαρακτηριστικά της εργασίας με την τεχνητή νοημοσύνη». Αυτή η ψυχική καταπόνηση συνοδεύεται από σημαντικό κόστος, όπως αυξημένα λάθη, κόπωση στη λήψη αποφάσεων και έντονη πρόθεση για παραίτηση.

Ένας ανώτερος μηχανικός περιέγραψε την εμπειρία του με γλαφυρό τρόπο: «Ήταν σαν να είχα μια ντουζίνα καρτέλες ανοιχτές στο μυαλό μου, που όλες ανταγωνίζονταν να τραβήξουν την προσοχή μου. Πιάστηκα να ξαναδιαβάζω τα ίδια πράγματα, να αμφισβητώ τις αποφάσεις μου πολύ περισσότερο από το συνηθισμένο και να γίνομαι παράξενα ανυπόμονος. Η σκέψη μου δεν είχε διαταραχθεί, απλώς ήταν θορυβώδης – σαν ψυχικός θόρυβος».

Το φαινόμενο αυτό έρχεται να προστεθεί στη μάστιγα του «Workslop», δηλαδή το χαμηλής ποιότητας υλικό που παράγει η AI και το οποίο οι άνθρωποι αναγκάζονται τελικά να διορθώνουν. Η ψυχίατρος Γκαμπριέλα Ρόζεν Κέλερμαν σημειώνει ότι ενώ το «Workslop» δείχνει μια γνωστική παραίτηση, το «brain fry» είναι το ακριβώς αντίθετο: «Είναι σαν να προσπαθείς να έρθεις σε άμεση αντιπαράθεση – νοημοσύνη με νοημοσύνη – με την AI».

Ακόμα και στελέχη του κλάδου, όπως ο Francesco Bonacci της Cua AI, νιώθουν την πίεση. «Τελειώνω κάθε μέρα εξαντλημένος – όχι από την ίδια τη δουλειά, αλλά από τη διαχείριση της δουλειάς», έγραψε πρόσφατα, περιγράφοντας το χάος των μισοτελειωμένων εργασιών και την αίσθηση απώλειας ελέγχου. Παρόμοια ήταν και η εμπειρία της διευθύντριας ασφάλειας AI της Meta, η οποία αναγκάστηκε να επέμβει χειροκίνητα όταν τα bots άρχισαν να διαγράφουν το inbox της: «Έπρεπε να τρέξω στο Mac mini μου, σαν να εξουδετέρωνα μια βόμβα».

Για να γίνει κατανοητή η πίεση, αρκεί να φανταστεί κανείς έναν υπάλληλο του 1986 να μεταφέρεται ξαφνικά στο 2026, προσπαθώντας να διαχειριστεί email, Slack και Zoom, ενώ παράλληλα μαθαίνει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι πρόεδρος και ότι το «Top Gun» απέκτησε συνέχεια μετά από 30 χρόνια. Ο Μάθιου Κροπ της BCG θεωρεί πως πρόκειται για μια προσωρινή περίοδο προσαρμογής, συγκρίνοντας την εμπειρία με έναν νέο οδηγό που του δίνουν μια Ferrari: «Πιστεύω ότι αυτό είναι πιθανώς προσωρινό. Πρόκειται για εργαλεία που δεν είχαμε στο παρελθόν». Μπορείς να πας πολύ γρήγορα, αλλά είναι εύκολο να χάσεις τον έλεγχο.

Παραδόξως, η μελέτη έδειξε ότι το «brain fry» διαφέρει από την κλασική επαγγελματική εξουθένωση (burnout). Ενώ το burnout είναι μια χρόνια κατάσταση, η καταπόνηση από την AI είναι οξεία και φαίνεται να υποχωρεί με την ξεκούραση. Όπως εξήγησε χαρακτηριστικά η Κέλερμαν, «όταν κάνουν ένα διάλειμμα, όμως, το σύμπτωμα εξαφανίζεται».