Μετά από τρία χρόνια επίμονων και εξαντλητικών προσπαθειών στις πιο αφιλόξενες συνθήκες της Δυτικής Ανταρκτικής, μια διεθνής ομάδα ερευνητών πέτυχε έναν επιστημονικό άθλο που αλλάζει τα δεδομένα. Κατάφεραν να διαπεράσουν το παχύ στρώμα του πάγου και να ανασύρουν δείγματα πετρωμάτων και λάσπης συνολικού μήκους 238 μέτρων, δημιουργώντας τον μεγαλύτερο πυρήνα που έχει εξαχθεί ποτέ από το υπέδαφος της λευκής ηπείρου.

Η προκαταρκτική χρονολόγηση, η οποία βασίστηκε σε απολιθώματα μικροσκοπικών θαλάσσιων οργανισμών, αποκαλύπτει μια συγκλονιστική πραγματικότητα για το παρελθόν του πλανήτη. Τα δείγματα αυτά μας ταξιδεύουν 23 εκατομμύρια χρόνια πίσω, σε περιόδους όπου η θερμοκρασία της Γης ήταν αισθητά υψηλότερη από τη σημερινή, ξεπερνώντας ακόμα και τα επίπεδα που προβλέπεται να φτάσει ο πλανήτης το 2100 με βάση τις τρέχουσες κλιματικές πολιτικές. Η σημασία αυτής της ανακάλυψης είναι κρίσιμη, καθώς το παγοκάλυμμα της Δυτικής Ανταρκτικής περιέχει τεράστιες ποσότητες νερού που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια καταστροφική άνοδο της στάθμης των ωκεανών κατά 4 έως 5 μέτρα σε περίπτωση πλήρους τήξης.

Το διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα SWAIS2C έχει ως βασικό στόχο να μελετήσει πώς το κάλυμμα πάγου αντέδρασε σε παλαιότερα επεισόδια κλιματικής αλλαγής, επιτρέποντας στους επιστήμονες να προβλέψουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τη μελλοντική του συμπεριφορά. "Από ό,τι γνωρίζουμε, οι μακρύτεροι πυρήνες πάγου που είχαν ανασυρθεί μέχρι σήμερα κάτω από παγοκάλυμμα είχαν μήκος μικρότερο από δέκα μέτρα. Εμείς υπερβήκαμε τον αρχικό στόχο μας των 200 μέτρων" δήλωσε χαρακτηριστικά η Μόλι Πάτερσον από το Πανεπιστήμιο Μπίνγκχαμτον των ΗΠΑ, συνεπικεφαλής της αποστολής.

Η επιτυχία αυτή δεν ήρθε δίχως εμπόδια, καθώς τα δύο προηγούμενα καλοκαίρια τεχνικές δυσκολίες είχαν οδηγήσει στη ματαίωση των προσπαθειών. Η τρίτη απόπειρα όμως αποδείχθηκε η καθοριστική. Οι ερευνητές παρέμειναν κατασκηνωμένοι για δύο ολόκληρους μήνες στην τοποθεσία Κράρι Άις Ράις, κοντά στις ακτές της Δυτικής Ανταρκτικής. Πρόκειται για ένα σημείο όπου οι παγετώνες της ενδοχώρας κυλούν προς τη θάλασσα σχηματίζοντας την παγοκρηπίδα Ρος, μια γιγάντια πλάκα πάγου που επιπλέει στον ωκεανό, σε απόσταση 700 χιλιομέτρων από τον πλησιέστερο σταθμό έρευνας.

Για την ολοκλήρωση της γεώτρησης, η ομάδα χρησιμοποίησε αρχικά ένα εξειδικευμένο γεωτρύπανο θερμού νερού για να διαπεράσει 523 μέτρα πάγου. Στη συνέχεια, εγκαταστάθηκε ένας μηχανισμός που κατέβηκε σε βάθος 1.300 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του πετρώματος. Οι πυρήνες που ανασύρθηκαν παρουσιάζουν μια εντυπωσιακή διαστρωμάτωση από πέτρες, ιζήματα λεπτόκοκκης λάσπης και υπολείμματα αρχαίου φυτοπλαγκτού. Το κύριο συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το συγκεκριμένο σημείο αποτελούσε κάποτε μια παραλία που έβλεπε στον ανοιχτό ωκεανό, γεγονός που υποδηλώνει ότι η παγοκρηπίδα Ρος είχε εξαφανιστεί πλήρως σε κάποια στιγμή του παρελθόντος.

Οι μελλοντικές αναλύσεις των δειγμάτων αναμένεται να ρίξουν φως στο πότε ακριβώς συνέβη αυτή η δραματική υποχώρηση και ποιοι ήταν οι περιβαλλοντικοί παράγοντες που την προκάλεσαν. Τα νέα δεδομένα θα αποτελέσουν το βασικό εργαλείο για τη βελτίωση των μοντέλων συμπεριφοράς του πάγου, προσφέροντας την απαραίτητη γνώση για να προετοιμαστούμε απέναντι σε μια ενδεχόμενη νέα κλιματική κρίση στην Ανταρκτική.