Η φύση δείχνει τα δόντια της και η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή γεωλογική κρίση. «Πάνω από 10 φορές έχουν έρθει για τις κατολισθήσεις τα κλιμάκια της ΕΑΓΜΕ (Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών) στην Ηπειρο», δηλώνει ο Περιφερειάρχης Ηπείρου, Αλέξανδρος Καχριμάνης, αποτυπώνοντας το μέγεθος της καταστροφής. Κατολισθήσεις, καθιζήσεις και πλημμυρισμένα λιμάνια συνθέτουν ένα ανησυχητικό σκηνικό, με την Ήπειρο να παραμένει η πιο λαβωμένη περιοχή.

Η κακοκαιρία «Adel» άφησε ανεξίτηλα σημάδια στα Άγναντα Τζουμέρκων, όπου σπίτια και ένα δημοτικό αναψυκτήριο έφτασαν να «κρέμονται» στο χείλος του γκρεμού, με το πρανές να υποχωρεί σε βάθος 30 μέτρων. Στα μέσα Φεβρουαρίου, η 2η Επαρχιακή Οδός στα Τζουμέρκα υπέστη καθίζηση 60 μέτρων που ακινητοποίησε αυτοκίνητο, προκαλώντας πανικό. «Πρόκειται για μια περιοχή που μας έδινε και στο παρελθόν προβλήματα. Τώρα όμως είναι πολλά περισσότερα», επισημαίνει ο κ. Καχριμάνης.

Το πρόβλημα εξαπλώνεται παντού. Η Ιόνια Οδός στο 127ο χλμ. θα παραμείνει κλειστή για περίπου τρεις μήνες λόγω κατολίσθησης. Ο Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας, Νεκτάριος Φαρμάκης, περιγράφει την κατάσταση στην Ηλεία: «κατολισθητικά φαινόμενα και καθιζήσεις αποκόπτουν οδικά δίκτυα και απειλούν σπίτια. Τα βουνά «κατέβηκαν» προς τις γεωργικές περιοχές. Πρώτη φορά φέτος τον χειμώνα βλέπουμε τόσο μαζικές κατολισθήσεις». Στη Δυτική Ελλάδα, όπου οι βροχές είναι αδιάκοπες, έχουν καταγραφεί πάνω από 2.000 χιλιοστά νερού από τον Νοέμβριο.

Ο Καθηγητής Μιχάλης Διακάκης εξηγεί ότι ο τεράστιος όγκος νερού δρα σωρευτικά: «Ο πάρα πολύ μεγάλος όγκος βρόχινου νερού δρα πια σωρευτικά. Στη Δυτική Ελλάδα υπάρχει έντονη μορφολογία και έντονη γεωδυναμική δραστηριότητα. Η τεράστια ποσότητα νερού προκαλεί μετακινήσεις εδαφικών μαζών, κατολισθήσεις, διάβρωση και διαδοχικές αστοχίες με κύριο χαρακτηριστικό τη διάβρωση του εδάφους και τις κατολισθήσεις. Εχουμε καθιζήσεις και κάτω από την άσφαλτο, με αποτέλεσμα οι δρόμοι να ανοίγουν στα δύο». Παράλληλα, ο Καθηγητής Ευθύμιος Λέκκας τονίζει πως η απότομη γεωλογική έξαρση ακολούθησε μια περίοδο ξηρασίας, με τα ακόρεστα εδάφη να αλλάζουν βίαια εσωτερικές πιέσεις λόγω του ξαφνικού εμποτισμού.

Το μεγάλο ερώτημα αφορά την αντοχή των υποδομών. Ο κ. Διακάκης προειδοποιεί πως τα στατιστικά στοιχεία περασμένων δεκαετιών δεν επαρκούν για τη σημερινή κλιματική κρίση. «Λόγω κλιματικής αλλαγής αυτές οι αστοχίες εμφανίζονται πολύ πιο συχνά από ό,τι στο παρελθόν», σημειώνει, προσθέτοντας πως ένα μεγάλο μέρος των υποδομών είναι γηρασμένο. Ακόμα και στη νέα Ιόνια Οδό, το ρίσκο αστοχίας έχει αυξηθεί από το 1% στο 3%. Η ανάγκη για συντήρηση και ανανέωση βάσει του νόμου 4495 του 2017 είναι επιτακτική, αν και τα έργα που έχουν γίνει έκτοτε είναι «μάλλον λίγα».

Την ίδια στιγμή, τα λιμάνια σε Χίο, Σάμο και Κρήτη πλήττονται από υπερχειλίσεις. Ο μετεωρολόγος Σταύρος Ντάφης αναφέρει πως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας κατά 10–15 cm ενισχύει την ένταση των φαινομένων. Αν η υπερθέρμανση φτάσει τους 3 °C μέχρι το 2100, η στάθμη θα ανέβει κατά 50-70 cm, καθιστώντας αυτά τα επεισόδια πιο συχνά και καταστροφικά.