Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί πλέον μια μακρινή απειλή, αλλά μια νέα, οδυνηρή πραγματικότητα που φέρνει τροπικές ασθένειες στην καρδιά της Ευρώπης. Σύμφωνα με αποκαλυπτική έρευνα που δημοσίευσε ο Guardian, ο ιός τσικουνγκούνια, που μεταδίδεται από το μολυσμένο κουνούπι-τίγρη, μπορεί πλέον να εξαπλωθεί σε σχεδόν ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Τα δεδομένα για τη νότια Ευρώπη είναι ανησυχητικά. Λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας, η μόλυνση από τον συγκεκριμένο ιό είναι πια πιθανή για περισσότερο από έξι μήνες τον χρόνο σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Ισπανία. Ακόμα και στη νοτιοανατολική Αγγλία, οι συνθήκες επιτρέπουν τη μετάδοση για δύο μήνες ετησίως. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η όξυνση της κλιματικής κρίσης σημαίνει πως η εξάπλωση της νόσου προς τον Βορρά είναι απλά θέμα χρόνου.

Η μελέτη αυτή είναι η πρώτη που υπολογίζει τις επιπτώσεις της θερμοκρασίας στον χρόνο επώασης του ιού στο ασιατικό κουνούπι-τίγρη (Aedes albopictus), το οποίο έχει εδραιώσει την παρουσία του στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες. Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι η χαμηλότερη θερμοκρασία στην οποία μπορεί να συμβεί η μόλυνση είναι κατά 2,5 βαθμούς Κελσίου μικρότερη από ό,τι έδειχναν προηγούμενα πειράματα, μια διαφορά που οι ειδικοί χαρακτήρισαν «σοκαριστική».

Ο ιός τσικουνγκούνια εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1952 στην Τανζανία και για δεκαετίες περιοριζόταν γεωγραφικά στις τροπικές περιοχές. Προκαλεί οξύ και παρατεταμένο πόνο στις αρθρώσεις, ενώ μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο μικρών παιδιών και ηλικιωμένων. Αν και στο παρελθόν τα κρούσματα στην Ευρώπη ήταν περιορισμένα, το 2025 σημειώθηκαν μεγάλες εξάρσεις με εκατοντάδες ασθενείς σε Γαλλία και Ιταλία.

Ο Σαντίπ Τεγκάρ, επικεφαλής της ομάδας του βρετανικού Κέντρου Οικολογίας και Υδρολογίας (UKCEH), δηλώνει: «Ο ρυθμός της υπερθέρμανσης στην Ευρώπη είναι σχεδόν διπλάσιος από τον παγκόσμιο ρυθμό του φαινομένου, ενώ το χαμηλότερο όριο θερμοκρασίας για τη μετάδοση του ιού είναι πολύ σημαντικό. Οι διαπιστώσεις μας είναι σοκαριστικές».

Από την πλευρά του, ο δρ Στίβεν Ουάιτ, μέλος του ίδιου κέντρου, υπογραμμίζει την ταχύτητα της μεταβολής: «Πριν από είκοσι χρόνια, αν λέγατε ότι θα είχαμε τσικουνγκούνια και δάγκειο πυρετό στην Ευρώπη, όλοι θα σας αποκαλούσαν τρελό, αφού αυτές είναι τροπικές ασθένειες. Σήμερα, όλα έχουν αλλάξει και αυτό οφείλεται σε αυτό το κουνούπι-εισβολέα και στην κλιματική αλλαγή. Τόσο απλά». Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι στη Γαλλία τα κρούσματα εκτοξεύθηκαν από 30 ετησίως σε πάνω από 800 μέσα σε έναν μόλις χρόνο.

Οι συνέπειες της μόλυνσης είναι συχνά μακροχρόνιες και επώδυνες. Η δρ Ντιάνα Ρόχας Αλβαρεζ, επικεφαλής της ομάδας ιολογίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, επισημαίνει: «Η έρευνα αυτή είναι σημαντική γιατί εξηγεί πώς η μετάδοση του ιού στην ευρωπαϊκή ήπειρο ενδέχεται να γίνει ακόμη συχνότερη με την πάροδο του χρόνου. Η νόσος από τον ιό τσικουνγκούνια μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική, με ποσοστό 40% των ασθενών να υφίσταται συμπτώματα αρθρίτιδας ή σοβαρό πόνο, πέντε χρόνια μετά τη μόλυνση. Το κλίμα παίζει κρίσιμο ρόλο σε αυτό. Η Ευρώπη, πάντως, έχει ακόμη την ευκαιρία να ελέγξει την εξάπλωση του κουνουπιού αυτού».

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, υπάρχουν μέτρα προστασίας. Η εκπαίδευση για την αφαίρεση στάσιμων υδάτων όπου πολλαπλασιάζονται τα κουνούπια, η χρήση εντομοαπωθητικών και τα κατάλληλα ρούχα είναι απαραίτητα. Καθώς το κουνούπι-τίγρης δραστηριοποιείται πλέον όλο τον χρόνο λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας, η εγρήγορση των αρχών και των πολιτών κρίνεται επιβεβλημένη για τον περιορισμό της εξάπλωσης.