Ο πρόσφατος θάνατος του διάσημου ηθοποιού Τζέιμς Βαν Ντερ Μπικ έφερε με τον πιο οδυνηρό τρόπο στην επιφάνεια μια ανησυχητική πραγματικότητα: την κατακόρυφη αύξηση των κρουσμάτων καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα κάτω των 50 ετών. Τα ιατρικά δεδομένα προκαλούν δέος, καθώς οι αιτίες πίσω από αυτή την έξαρση παραμένουν εν πολλοίς ένα ανεξιχνίαστο μυστήριο που απασχολεί την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα.

Ο πρωταγωνιστής της θρυλικής σειράς «Dawson’s Creek», που μεγάλωσε γενιές τη δεκαετία του '90, έφυγε από τη ζωή στις 11 Φεβρουαρίου σε ηλικία μόλις 48 ετών. Η περίπτωσή του δεν είναι η μοναδική, καθώς το 2020 ο κόσμος συγκλονίστηκε από τον θάνατο του Τσάντγουικ Μπόουζμαν, του κινηματογραφικού «Μαύρου Πάνθηρα», ο οποίος νικήθηκε από την ίδια ασθένεια στα 43 του χρόνια.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of the National Cancer Institute, οι άνθρωποι που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1990 αντιμετωπίζουν τετραπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου σε σύγκριση με όσους γεννήθηκαν το 1960. Τα στοιχεία, που προκύπτουν από έρευνες σε Αυστραλία, Καναδά, ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο, δείχνουν μια σαφή μετατόπιση της νόσου προς τις νεότερες ηλικίες. Πλέον, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο για άτομα κάτω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Είναι πραγματικά τρομακτικό», δήλωσε χαρακτηριστικά η Ελεν Κόλμαν, καθηγήτρια ογκολογίας στο Πανεπιστήμιο Queen’s του Μπέλφαστ.

Παρόλο που η πλειονότητα των κρουσμάτων εξακολουθεί να αφορά μεγαλύτερες ηλικίες, με μόλις το 6% των διαγνώσεων να αφορά άτομα κάτω των 50 ετών, η τάση στους νέους προβληματίζει έντονα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι νεότεροι ασθενείς συχνά αγνοούν τα συμπτώματα, θεωρώντας ότι δεν ανήκουν στην ομάδα κινδύνου, με αποτέλεσμα η διάγνωση να γίνεται σε προχωρημένο στάδιο. Ενώ ο ανθυγιεινός τρόπος ζωής, η κακή διατροφή και η έλλειψη άσκησης παίζουν ρόλο, δεν μπορούν να εξηγήσουν πλήρως την τόσο ραγδαία αύξηση.

Πολλοί νέοι ασθενείς, όπως ο ίδιος ο Βαν Ντερ Μπικ, ακολουθούσαν έναν εξαιρετικά υγιεινό τρόπο ζωής. Ο ίδιος είχε εξομολογηθεί τον Δεκέμβριο: «Πήγαινα στη σάουνα, έκανα κρύα μπάνια κ.λπ. – και είχα καρκίνο σταδίου 3 χωρίς να το γνωρίζω». Αυτή η διαπίστωση στρέφει τους ερευνητές προς το μικροβίωμα του εντέρου και τη χρήση αντιβιοτικών. Μια μελέτη στο περιοδικό Nature έδειξε ότι ορισμένες μεταλλάξεις που σχετίζονται με το βακτήριο Escherichia coli είναι πιο συχνές στους νέους ασθενείς, αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την επιβεβαίωση αυτών των στοιχείων. Η Τζένι Σέλιγκμαν από το Πανεπιστήμιο του Leeds προσθέτει πως η ύπαρξη πολλών υποτύπων της νόσου καθιστά δύσκολο τον εντοπισμό μιας και μοναδικής αιτίας.

Πριν το τέλος, ο Τζέιμς Βαν Ντερ Μπικ έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα εγρήγορσης: «Θέλω να το φωνάξω από τα βάθη της καρδιάς μου: αν είστε 45 ετών ή μεγαλύτεροι, επισκεφθείτε τον γιατρό σας!». Συμπτώματα όπως η διάρροια, η δυσκοιλιότητα, το αίμα στα κόπρανα, η ανεξήγητη απώλεια βάρους και η κόπωση δεν πρέπει ποτέ να αγνοούνται. Ήδη οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μειώσει το όριο ηλικίας για προληπτικό έλεγχο στα 45 έτη, ενώ πληθαίνουν οι φωνές που καλούν την Ευρώπη να ακολουθήσει άμεσα αυτό το παράδειγμα, καθώς χώρες όπως η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο ξεκινούν ακόμα τους ελέγχους από τα 50.