Η κλιματική κρίση φέρνει την Ευρώπη, και ιδιαίτερα την Ελλάδα, αντιμέτωπη με έναν νέο, εξαιρετικά επώδυνο κίνδυνο. Μια πρωτοποριακή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of the Royal Society Interface αποκαλύπτει ότι ο ιός τσικουνγκούνια (chikungunya), μια τροπική ασθένεια που μεταδίδεται από κουνούπια, μπορεί πλέον να εξαπλωθεί σε ολόκληρη την ήπειρο. Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι οι μολύνσεις είναι πιθανό να διαρκούν έως και έξι μήνες τον χρόνο σε χώρες της νότιας Ευρώπης, όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία, εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών που φέρνει η υπερθέρμανση του πλανήτη.

Η έρευνα αξιολόγησε πλήρως πώς η θερμοκρασία επηρεάζει τον χρόνο επώασης του ιού στο ασιατικό κουνούπι-τίγρη (Aedes albopictus) και κατέληξε σε ένα συμπέρασμα που οι ερευνητές χαρακτηρίζουν ως «αρκετά συγκλονιστικό». Η ελάχιστη θερμοκρασία για τη μετάδοση της νόσου προσδιορίστηκε στους 13°C-14°C, δηλαδή έως και 2,5 βαθμούς χαμηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις των 16°C-18°C. Αυτό σημαίνει ότι ο κίνδυνος εκδήλωσης επιδημιών αφορά πλέον πολύ περισσότερες περιοχές και για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα.

Ο Σαντίρ Τεγκάρ, κύριος συγγραφέας της μελέτης από το Κέντρο Οικολογίας και Υδρολογίας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKCEH), υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης: «Ο ρυθμός της υπερθέρμανσης του πλανήτη στην Ευρώπη είναι περίπου διπλάσιος από τον ρυθμό της υπερθέρμανσης σε παγκόσμια κλίμακα και το κατώτατο όριο θερμοκρασίας για την εξάπλωση του ιού έχει μεγάλη σημασία, οπότε οι νέες εκτιμήσεις μας είναι αρκετά συγκλονιστικές. Η εξάπλωση της νόσου προς τον βορρά είναι απλώς θέμα χρόνου».

Η ασθένεια, που πρωτοεμφανίστηκε το 1952 στην Τανζανία, προκαλεί εξουθενωτικό και παρατεταμένο πόνο στις αρθρώσεις, ενώ μπορεί να αποβεί θανατηφόρος για ηλικιωμένους και μικρά παιδιά. Ο Δρ Στίβεν Γουάιτ επισημαίνει τις ραγδαίες αλλαγές που συντελούνται: «Πριν από 20 χρόνια, αν λέγατε ότι θα είχαμε τσικουνγκούνια και δάγκειο πυρετό στην Ευρώπη, όλοι θα μας θεωρούσαν τρελούς, γιατί είναι τροπικές ασθένειες. Τώρα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Αυτό οφείλεται σε αυτό το είδος κουνουπιού και στην κλιματική αλλαγή. Παρατηρούμε ραγδαίες αλλαγές και αυτό είναι ανησυχητικό. Μέχρι πρότινος, η Γαλλία είχε καταγράψει περίπου 30 κρούσματα τσικουνγκούνια τα τελευταία 10 χρόνια. Πέρυσι, τα κρούσματα ξεπέρασαν τα 800».

Η Δρ Ντιάνα Ρόχας Αλβάρεζ, επικεφαλής της ομάδας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, προειδοποιεί ότι ο ιός μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες, καθώς το 40% των ασθενών συνεχίζει να υποφέρει από αρθρίτιδα ή έντονο πόνο ακόμη και πέντε χρόνια μετά τη μόλυνση. Παράλληλα, η μελέτη δείχνει ότι χώρες όπως το Βέλγιο, η Γερμανία, η Γαλλία και η Ελβετία ενδέχεται πλέον να αντιμετωπίζουν κίνδυνο μετάδοσης για 3 έως 5 μήνες ετησίως. «Αυτή η μελέτη είναι σημαντική επειδή δείχνει ότι η μετάδοση στην Ευρώπη μπορεί να γίνει ακόμη πιο εμφανής με την πάροδο του χρόνου», δήλωσε η Δρ Αλβάρεζ, συμπληρώνοντας πως «το κλίμα έχει τεράστιο αντίκτυπο σε αυτό, αλλά η Ευρώπη έχει ακόμα την ευκαιρία να ελέγξει την περαιτέρω εξάπλωση αυτών των κουνουπιών».

Καθώς οι επιδημίες στην Ευρώπη πυροδοτούνται συχνά από μολυσμένους ταξιδιώτες που επιστρέφουν από τροπικές περιοχές, η καλύτερη προστασία παραμένει η πρόληψη. Οι πολίτες καλούνται να απομακρύνουν τα στάσιμα ύδατα όπου αναπαράγονται τα κουνούπια, να χρησιμοποιούν απωθητικά και να φορούν κατάλληλα ρούχα, καθώς το ασιατικό κουνούπι-τίγρη τσιμπά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Την ίδια στιγμή, οι υγειονομικές αρχές καλούνται να θωρακίσουν τα συστήματα επιτήρησης απέναντι σε μια απειλή που δεν θεωρείται πλέον μακρινή, αλλά παρούσα.