Παρόλο που η μάχη κατά του καπνίσματος κερδίζει έδαφος παγκοσμίως, ένας αόρατος εχθρός συνεχίζει να θερίζει με αμείωτη ένταση. Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η κυρίαρχη αιτία θανάτου από καρκίνο, όμως οι τελευταίες έρευνες φέρνουν στο φως μια ανησυχητική ανατροπή: τα περιστατικά αυξάνονται ραγδαία ανάμεσα σε ανθρώπους που δεν άγγιξαν ποτέ τσιγάρο στη ζωή τους.

Οι επιστήμονες στρέφουν πλέον το βλέμμα τους σε παράγοντες που μοιάζουν αναπόφευκτοι στη σύγχρονη καθημερινότητα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και η έκθεση σε συγκεκριμένες χημικές ουσίες και καπνούς συνθέτουν ένα επικίνδυνο σκηνικό. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), το 10% έως 20% των ετήσιων περιστατικών αφορά πλέον άτομα που δεν κάπνισαν ποτέ ή που έχουν καταναλώσει λιγότερα από 100 τσιγάρα σε ολόκληρη τη ζωή τους.

Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature συνδέει άμεσα τη νόσο στους «μη καπνιστές» με την έκθεση σε ατμοσφαιρικούς ρύπους, όπως τα καυσαέρια των οχημάτων, τις τοξικές χημικές ουσίες, ακόμα και τις αναθυμιάσεις από το καθημερινό μαγείρεμα. Παράλληλα, έρευνα στο BMJ Journal εντόπισε μια πιθανή σύνδεση ανάμεσα στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και τον καρκίνο του πνεύμονα. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο κίνδυνος πηγάζει από τη χαμηλή ποιότητα διατροφής, τις χημικές ουσίες των συσκευασιών αλλά και επιβλαβή παραπροϊόντα όπως η ακρολεΐνη, η οποία συναντάται στα επεξεργασμένα τρόφιμα και στα ψητά κρέατα.

Η ερευνήτρια Λόρι Σακόντα από το Kaiser Permanente Northern California, μιλώντας στο Very Well Health, διευκρίνισε ότι αν και οι μελέτες αυτές είναι παρατηρητικές, τα ευρήματα προκαλούν έντονο προβληματισμό. «Πρέπει να αλλάξουμε την αντίληψη και να τονίσουμε ότι οποιοσδήποτε μπορεί να αναπτύξει καρκίνο του πνεύμονα, ανεξάρτητα από το ιστορικό καπνίσματος», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μια νέα προσέγγιση απέναντι στη νόσο.

Η Άλπα Πατέλ, ανώτερη αντιπρόεδρος πληθυσμιακής επιστήμης στην Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, επισημαίνει ότι είναι κρίσιμο να αυξηθεί η ενημέρωση γύρω από τις συστάσεις προληπτικού ελέγχου. Επί του παρόντος, οι οδηγίες αφορούν αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης για άτομα 50 έως 80 ετών με σημαντικό ιστορικό καπνίσματος, όμως η πραγματικότητα των μη καπνιστών δημιουργεί νέα δεδομένα.

Το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι οι μη καπνιστές συχνά καθυστερούν να αναζητήσουν ιατρική βοήθεια, καθώς δεν θεωρούν τον εαυτό τους ομάδα υψηλού κινδύνου. Τα συμπτώματα παραμένουν ίδια: κόπωση, αιμόπτυση, πόνος στο στήθος, συριγμός και δύσπνοια. Οι ειδικοί προειδοποιούν τόσο τους ασθενείς όσο και τους γιατρούς να εξετάζουν το ενδεχόμενο καρκίνου όταν ένας νέος βήχας διαρκεί πάνω από τέσσερις εβδομάδες ή όταν ο πόνος στο στήθος επιμένει. Η έγκαιρη διάγνωση παραμένει η μόνη ελπίδα, καθώς η νόσος συχνά προδίδεται μόνο όταν έχει φτάσει σε στάδιο εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί.