Ο φετινός χειμώνας 2025–2026 αναμένεται να μείνει ανεξίτηλος στη μνήμη των Ευρωπαίων, καθώς οι συνεχόμενες και σφοδρές βροχοπτώσεις έχουν λάβει διαστάσεις ιστορικού φαινομένου. Από τη Βρετανία και τη Γαλλία μέχρι τη Μεσόγειο και την Ελλάδα, ο ουρανός παρέμεινε κλειστός για εβδομάδες, προκαλώντας πλήρη κορεσμό των εδαφών, κατολισθήσεις και επικίνδυνα φουσκωμένα ποτάμια. Στη χώρα μας, οι πολίτες αναζητούν απαντήσεις για αυτή την καιρική εμμονή που έχει προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές σε πολλές περιοχές.

Η επιστημονική ομάδα της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, αποτελούμενη από τους Κώστα Λαγουβάρδο, Σταύρο Ντάφη, Γιώργο Παπαβασιλείου και Κατερίνα Παπαγιαννάκη, ανέλυσε τα δεδομένα πίσω από αυτή την ανωμαλία. Σύμφωνα με τον κ. Ντάφη, η βασική εξήγηση εντοπίζεται σε ένα «ατμοσφαιρικό μπλοκάρισμα» στον Βόρειο Ατλαντικό. Επίμονες ζώνες υψηλών πιέσεων κοντά στη Γροιλανδία «μπλόκαραν» την κανονική ροή του καιρού, αναγκάζοντας τα συστήματα να κινούνται πιο αργά και με έντονες καμπές προς την Ευρώπη, μεταφέροντας τεράστια ποσά υγρασίας ακόμα και από την Καραϊβική.

Τα στοιχεία από το εξωτερικό είναι συγκλονιστικά, με τη Γαλλία να καταγράφει ρεκόρ 40 συνεχόμενων ημερών βροχής, το μεγαλύτερο από το 1959. Στην Ελλάδα, το μεγαλύτερο βάρος δέχθηκαν η Ήπειρος και η Δυτική Ελλάδα. Από την 1η Οκτωβρίου 2025, σε ορεινές περιοχές καταγράφηκαν ύψη βροχής που πλησιάζουν τα 1.500 χιλιοστά, τιμές που δεν έχουν παρατηρηθεί τουλάχιστον τα τελευταία 20 χρόνια. Ειδικά τον Νοέμβριο του 2025, ορισμένες περιοχές της Ηπείρου δέχθηκαν πάνω από 1.000 χιλιοστά βροχής μέσα σε έναν μόνο μήνα, ποσότητα ακραία ακόμα και για τις πιο βροχερές ζώνες της επικράτειας.

Ο δρ. Γιώργος Παπαβασιλείου εξηγεί πως η κατάσταση δεν ήταν απλώς «κακή τύχη». Η αιτία «κρύβεται» στον αεροχείμαρρο, ο οποίος «παγιδεύτηκε» σε ασυνήθιστα νότια γεωγραφικά πλάτη, λειτουργώντας ως «πηδαλιούχος δύναμη» που οδηγούσε διαδοχικά βαρομετρικά χαμηλά προς τη Νότια Ευρώπη. Την ίδια στιγμή, η κλιματική αλλαγή λειτουργεί ως ενισχυτής, καθώς η θερμότερη ατμόσφαιρα συγκρατεί περισσότερη υγρασία, κάνοντας τις βροχοπτώσεις έως και 10% πιο έντονες σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

Παρά τις δυσκολίες, ο Κώστας Λαγουβάρδος επισημαίνει μια θετική πτυχή: τη θεαματική άνοδο της στάθμης στους ταμιευτήρες νερού. Στον Μόρνο, τις πρώτες 50 ημέρες του 2026, καταγράφηκαν οι μεγαλύτερες βροχοπτώσεις της τελευταίας δεκαετίας. Όπως σημειώνει ο ίδιος: «Στην Ηπειρο είδαμε ήδη απο τα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου πολύ έντονες βροχοπτώσεις οι οποίες συνεχίστηκαν με μικρά διαλλείμματα μέχρι και τα μέσα Φεβρουαρίου, προκαλώντας μεγάλες καταστροφές στην Ηπειρο, στην Ηλεία αλλά και σε άλλες περιοχές της χώρας. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα περιοχής που καταγράφει σημαντικές ζημιές από τις εμμονικές βροχοπτώσεις είναι ο Εβρος». Πρόσθεσε επίσης πως: «Εχουμε αναμφίβολα να κάνουμε με ακραίες βροχοπτώσεις και σε διάρκεια και σε ύψη βροχής».

Το κοινωνικοοικονομικό αποτύπωμα είναι βαρύ, όπως περιγράφει η Κατερίνα Παπαγιαννάκη. Από τον Σεπτέμβριο του 2025 καταγράφηκαν 17 επεισόδια κακοκαιρίας με πέντε θανάτους. Στον Άγιο Δημήτριο Αττικής, το πρανές στο ρέμα Πικροδάφνης υποχώρησε δημιουργώντας χάσμα δίπλα σε σπίτια, ενώ στην Άνω Γλυφάδα μια γυναίκα έχασε τη ζωή της από ορμητικά νερά. Σοβαρά προβλήματα αντιμετώπισαν τα Βόρεια Τζουμέρκα, η Ηλεία, η Ροδόπη και η Κομοτηνή, με οικισμούς να αποκλείονται και υποδομές να καταρρέουν κάτω από το βάρος των φαινομένων. Η νέα αυτή πραγματικότητα απαιτεί καλύτερη προετοιμασία και ανθεκτικότερες υποδομές για το μέλλον.