Οι καταστροφικές βροχοπτώσεις που έπληξαν τη νότια και δυτική Ευρώπη στα τέλη του φθινοπώρου του 2025 και κατά τη διάρκεια του χειμώνα του 2026 δεν άφησαν ανεπηρέαστη την Ελλάδα. Τα στοιχεία της προκαταρκτικής ανάλυσης σοκάρουν, καθώς από τις αρχές Νοεμβρίου 2025 έως τα τέλη Φεβρουαρίου 2026 η χώρα βρέθηκε αντιμέτωπη με 18 διαδοχικά επεισόδια κακοκαιρίας. Το τίμημα ήταν βαρύ: πέντε άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, εκ των οποίων οι τρεις παρασύρθηκαν από ορμητικούς χειμάρρους, ενώ δύο ακόμη κατέληξαν λόγω των θυελλωδών ανέμων και της θαλασσοταραχής. Οι εικόνες βιβλικής καταστροφής με κατολισθήσεις, διαλυμένο οδικό δίκτυο και αποκλεισμένους οικισμούς συνέθεσαν ένα σκηνικό πρωτοφανούς κοινωνικοοικονομικής κρίσης.

Όπως αποσαφηνίζει το Meteo, αυτή η εμμονή των φαινομένων δεν ήταν απλώς «κακή τύχη». Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται σε ύψος 10-11 χιλιομέτρων πάνω από την επιφάνεια της Γης, στον λεγόμενο αεροχείμαρρο. Αυτό το πανίσχυρο ρεύμα αέρα, που κατευθύνεται από τη δύση προς την ανατολή, καθορίζει τη δημιουργία και την πορεία των βαρομετρικών συστημάτων. Στο κρίσιμο διάστημα από τις 20 Ιανουαρίου έως τις 20 Φεβρουαρίου 2026, ο αεροχείμαρρος εμφάνισε μια ασυνήθιστη συμπεριφορά: ήταν ισχυρότερος από το κανονικό και παρέμεινε «παγιδευμένος» σε πολύ νότια γεωγραφικά πλάτη, μακριά από τη συνηθισμένη κλιματολογική του θέση προς τη Σκανδιναβία. Αυτή η μετατόπιση δημιούργησε έναν αόρατο «διάδρομο» που οδηγούσε διαδοχικά βαρομετρικά χαμηλά από τον Ατλαντικό και την Καραϊβική απευθείας προς τη Μεσόγειο, μεταφέροντας τεράστιες ποσότητες υγρασίας.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε από τον λεγόμενο ατμοσφαιρικό εμποδισμό, με πεδία υψηλών πιέσεων πάνω από τα Βραχώδη Όρη και τη Γροιλανδία, που ανάγκασαν τον αεροχείμαρρο να διατηρήσει αυτή τη νότια τροχιά και να τροφοδοτεί συνεχώς τις ίδιες περιοχές με βροχές. Πέρα όμως από τη φυσική μεταβλητότητα, οι επιστήμονες εξετάζουν την επίδραση ενός θερμότερου πλανήτη. Μια θερμότερη ατμόσφαιρα έχει την ιδιότητα να συγκρατεί περισσότερους υδρατμούς, λειτουργώντας ως το επιπλέον «καύσιμο» που τροφοδοτεί τα ακραία ύψη βροχής όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν. Αν και η ενδελεχής έρευνα συνεχίζεται, η εμμονή αυτού του καιρικού μοτίβου το 2026 υπογραμμίζει την ευαλωτότητα της περιοχής μας σε ατμοσφαιρικές ανωμαλίες που μετατρέπουν τα καιρικά συστήματα σε απειλή για τη ζωή και τις υποδομές.