Οι εικόνες που έρχονται από την Τεχεράνη μετά τις πρόσφατες αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις το περασμένο Σαββατοκύριακο προκαλούν ανατριχίλα. Κάτοικοι της ιρανικής πρωτεύουσας περιγράφουν ένα απόκοσμο φαινόμενο, με μια «μαύρη βροχή» να πέφτει από τον ουρανό, καλύπτοντας κτίρια και αυτοκίνητα με ένα σκοτεινό, ελαιώδες στρώμα. Πολλοί την χαρακτήρισαν αμέσως ως «όξινη βροχή», όμως η πραγματικότητα φαίνεται πως είναι πολύ πιο σύνθετη και απειλητική για τη δημόσια υγεία.

Τα συμπτώματα δεν άργησαν να εμφανιστούν. Πολίτες ανέφεραν έντονους πονοκεφάλους και σοβαρές αναπνευστικές δυσκολίες την ώρα που η βροχή – «μολυσμένη με πετρέλαιο» – έπεφτε στις γειτονιές τους. Οι ειδικοί είχαν ήδη σημάνει συναγερμό, προειδοποιώντας ότι η βροχόπτωση μετά από τέτοιας κλίμακας επιθέσεις ενδέχεται να είναι «ιδιαίτερα επικίνδυνη και όξινη».

Ένας διακεκριμένος επιστήμονας της ατμόσφαιρας και μηχανικός εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για την κατάσταση, επισημαίνοντας τις κρυφές πτυχές του φαινομένου. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Θεωρώ αυτές τις αναφορές πολύ ανησυχητικές. Υποδηλώνουν ότι πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο από απλή όξινη βροχή». Σύμφωνα με τον ίδιο, το φαινόμενο αυτό πιθανότατα εμπεριέχει ένα τοξικό κοκτέιλ ρύπων που απειλεί τον άνθρωπο και το περιβάλλον τόσο άμεσα όσο και σε βάθος χρόνου.

Ο κίνδυνος κρύβεται στην ίδια τη φύση της βροχής και στον τρόπο που καθαρίζει την ατμόσφαιρα από τα κατάλοιπα των εκρήξεων. Ο επιστήμονας εξήγησε τη διαδικασία: «ένας βασικός τρόπος με τον οποίο απομακρύνονται οι ατμοσφαιρικοί ρύποι από την ατμόσφαιρα είναι μέσω της βροχής. Όταν υπάρχουν υψηλά επίπεδα ρύπων στον αέρα, οι σταγόνες της βροχής τους συλλέγουν και τους μεταφέρουν στο έδαφος». Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί γιατί ο ουρανός «ξέπλυνε» τη μόλυνση από τους βομβαρδισμούς, φέρνοντάς την απευθείας στους πνεύμονες των κατοίκων.

Πέρα από τα οξέα, η συγκεκριμένη βροχή θεωρείται σχεδόν βέαιο ότι περιέχει υδρογονάνθρακες, υπερλεπτά σωματίδια PM2.5 και καρκινογόνες ενώσεις που ονομάζονται πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (PAHs). Επιπλέον, η καταστροφή δομικών υλικών από τις εκρήξεις και τις πυρκαγιές μπορεί να έχει απελευθερώσει βαρέα μέταλλα και άγνωστες χημικές ενώσεις. Ο μαύρος, τοξικός καπνός που σκέπασε τις περιοχές αυτές είναι γεμάτος διοξείδιο του θείου και διοξείδιο του αζώτου, τα οποία μετατρέπονται σε θειικό και νιτρικό οξύ όταν διαλύονται στο νερό.

Οι επιπτώσεις στην υγεία είναι τρομακτικές. Βραχυπρόθεσμα, η έκθεση προκαλεί κρίσεις άσθματος και αναπνευστική δυσχέρεια, με τα παιδιά, τους ηλικιωμένους και τις εγκύους να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του κινδύνου. Μάλιστα, η τοξική ρύπανση κατά την εγκυμοσύνη συνδέεται με χαμηλότερο βάρος γέννησης των βρεφών. Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η επαφή με τις ουσίες που μεταφέρει αυτή η «μαύρη βροχή» μπορεί να αυξήσει δραματικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, αφήνοντας μια βαριά κληρονομιά ασθενειών στον πληθυσμό.