Η Eurostat δημοσίευσε πρόσφατα τα τελευταία επίσημα στοιχεία για τις τιμές κατοικίας και τα ενοίκια στις χώρες της Ευρώπης, αποκαλύπτοντας σημαντικές αυξήσεις. Σύμφωνα με αυτά, το γ’ τρίμηνο του 2025 τα οικιστικά ακίνητα ακρίβυναν κατά μέσο όρο 5,5% και τα ενοίκια κατά 3,5% στην ΕΕ των 27. Σε σύγκριση με το δεύτερο τρίμηνο του 2025, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 1,6 % και τα ενοίκια κατά 0,9 %.

Όμως, μια ανησυχητική διαπίστωση είναι η απουσία της Ελλάδας από τους στατιστικούς πίνακες της Εurostat για τις τιμές κατοικίας. Αντί για συγκεκριμένα στοιχεία, υπάρχει ένας αστερίσκος που εξηγεί: «Τα δεδομένα τιμών κατοικιών που βασίζονται σε πραγματικές συναλλαγές δεν είναι διαθέσιμα. Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, τα οποία βασίζονται σε εκτιμώμενες τιμές, χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση των ευρωπαϊκών συγκεντρωτικών μεγεθών». Εκτός από τα κεντρικά διαγράμματα, η Ελλάδα απουσιάζει πλήρως από τη λίστα των χωρών και στους εσωτερικούς πίνακες της Εurostat.

Σε ό,τι αφορά τις τιμές ενοικίων, το τελευταίο άρθρο της Eurostat δεν κάνει καμία άμεση αναφορά στην Ελλάδα. Για να βρει κανείς στοιχεία, πρέπει να ανατρέξει στους εσωτερικούς πίνακες, αλλά ούτε και εκεί παρατίθενται πρόσφατα δεδομένα. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία αφορούν τον Ιούνιο του 2024, με την Ελλάδα να εμφανίζει δείκτη τιμών ενοικίων 101,5, με βάση σύγκρισης 100 το 2015. Δηλαδή, σύμφωνα με τη Eurostat, η οποία αντλεί στοιχεία από την ΕΛΣΤΑΤ, τα ενοίκια κατοικίας στην Ελλάδα έχουν αυξηθεί μόλις 1,5% σε σύγκριση με μια δεκαετία πριν.

Ωστόσο, αυτή η εικόνα έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πραγματικότητα που βιώνουν οι ενοικιαστές. Για μια πιο ρεαλιστική σύγκριση, μπορούμε να ανατρέξουμε στους δείκτες τιμών SPI (Spitogatos Property Index) της μεγαλύτερης ιστοσελίδας real estate στην Ελλάδα. Εκεί διαπιστώνουμε ότι η μέση ζητούμενη τιμή ενοικίασης έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 55% σε βάθος δεκαετίας – σε όλη την επικράτεια. Στην Αθήνα τα ενοίκια σημειώνουν αύξηση πάνω από 75%. Στα δυτικά προάστια οι αυξήσεις ενοικίων αγγίζουν το 85% και στον Πειραιά ξεπερνάνε το 90%.

Αυτή η χαοτική διαφορά σε σύγκριση με το 1,5% που δείχνει η Εurostat, χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Αν θέλουμε να συγκρίνουμε τα ποσοστιαία στοιχεία που παραθέτει η Εurostat για τα ενοίκια στην ΕΕ, με τα αντίστοιχα για την Ελλάδα, πρέπει να συμβουλευθούμε τους πίνακες με τους Δείκτες Τιμών Καταναλωτή. Εκεί βλέπουμε ότι κατά μέσο όρο τα ενοίκια στην Ελλάδα το γ΄ τρίμηνο του 2025 αυξήθηκαν κατά 10,3% – δηλαδή με ρυθμό τρεις φορές υψηλότερο από ότι στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία για το δ΄ τρίμηνο του 2025, οι ετήσιες αυξήσεις στα ενοίκια αγγίζουν το 5,8% στο κέντρο της Αθήνας. Ρεκόρ αυξήσεων στα ενοίκια σημειώνεται στη Θεσσαλονίκη, με άνοδο κατά 8,3% στο κέντρο της συμπρωτεύουσας και 9,6% στο υπόλοιπο του Νομού.

Για παράδειγμα, για να νοικιάσει κάποιος σήμερα σπίτι στην Αθήνα, περίπου 80 τ.μ., πρέπει να πληρώσει κατά μέσο όρο 923 ευρώ το μήνα (11,54 ευρώ/τμ). Δεδομένου ότι ο μέσος μικτός μισθός πλήρους απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα είναι 1.369 ευρώ (1.076 καθαρά), σε μια οικογένεια που δουλεύουν και οι δύο γονείς, ο μισθός του ενός θα πηγαίνει για το νοίκι. Ό,τι περισσεύει θα καλύπτει μετά βίας τα κοινόχρηστα.

Σύμφωνα με τη Eurostat, oι τιμές των κατοικιών και τα ενοίκια στην ΕΕ ακολούθησαν παρόμοια πορεία μεταξύ του 2010 και του δεύτερου τριμήνου του 2011, αλλά έκτοτε εξελίχθηκαν διαφορετικά. Κατά την τελευταία δεκαετία, μεταξύ του 2015 και του τρίτου τριμήνου του 2025, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 63,6 % και τα ενοίκια κατά 21,1 %.

Όσον αφορά τα εθνικά δεδομένα, όταν συγκρίνουμε το τρίτο τρίμηνο του 2025 με το 2015, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν περισσότερο από τα ενοίκια σε 25 από τις χώρες της ΕΕ για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι τιμές των κατοικιών υπερτριπλασιάστηκαν στην Ουγγαρία (+275 %) και υπερδιπλασιάστηκαν σε 11 χώρες, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να παρατηρούνται στην Πορτογαλία (+169 %), τη Λιθουανία (+162 %) και τη Βουλγαρία (+156 %). Η Φινλανδία ήταν η μόνη χώρα όπου οι τιμές των κατοικιών μειώθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου (-2 %). Κατά την ίδια περίοδο, τα ενοίκια αυξήθηκαν και στις 27 χώρες της ΕΕ, με τη μεγαλύτερη αύξηση να καταγράφεται στην Ουγγαρία (+107 %), ακολουθούμενη από τη Λιθουανία (+85 %), τη Σλοβενία (+76 %), την Πολωνία (+75 %) και την Ιρλανδία (+74 %).

Μία από τις αιτίες που καθιστά δύσκολη την εύρεση αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων για τα ενοίκια στην Ελλάδα είναι η τεράστια έκταση των υποδηλωμένων ενοικίων. Όπως έχει παραδεχθεί και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, το μέσο δηλωμένο ενοίκιο κατοικίας στην Ελλάδα είναι μόλις 255 ευρώ, ποσό που σε καμία περίπτωση δεν αντιστοιχεί στις πραγματικές τιμές ενοικίασης.

Το μέτρο επιστροφής ενοικίου, καθώς και η υποχρεωτική καταβολή του ενοικίου μέσω τράπεζας, στοχεύουν κυρίως στο να φανερωθούν τα «αδήλωτα» ενοίκια. Το αν και σε τι βαθμό θα επιτευχθεί ο στόχος της κυβέρνησης – ώστε να αυξηθούν τα φορολογικά έσοδα, μένει να κριθεί. Πάντως ακόμα και αν υπάρξει έστω και μερική σύγκλιση μεταξύ πραγματικής και δηλωμένης τιμής, είναι αμφίβολο αν θα ωφεληθούν ουσιαστικά οι ενοικιαστές.

Όταν τα δύο στα τρία νοικοκυριά που νοικιάζουν σπίτι ξοδεύουν πάνω από 40% του διαθέσιμου οικογενειακού εισοδήματος για στέγαση, απαιτούνται πολύ πιο γενναία μέτρα για να σταματήσει το κόστος κατοικίας να είναι θηλιά στο λαιμό.