Ο Ντόναλντ Τραμπ δείχνει αποφασισμένος να ανοίξει ένα νέο, επικίνδυνο μέτωπο στη διαμάχη των ΗΠΑ με το Ιράν, με το φάσμα μιας στρατιωτικής παρέμβασης να γίνεται όλο και πιο έντονο. Όμως, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν μπορεί να αγνοήσει τα σημαντικά ρίσκα που ενέχει μια τέτοια επιχείρηση.

Ο Τραμπ συνεχίζει να θέτει ασφυκτικά όρια, μιας και σύμφωνα με τον ίδιο, οι ηγέτες του Ιράν αγνόησαν τις προειδοποιήσεις του και συνέχισαν να πυροβολούν και να συλλαμβάνουν διαδηλωτές. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει ξεκάθαρα ότι οι ΗΠΑ θα λάβουν μέτρα και θα απαντήσουν δυναμικά.

Σε συνέντευξή του στο CBS News την Τρίτη, ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι αν το Ιράν προχωρήσει στην εκτέλεση των διαδηλωτών, όπως έχει προγραμματίσει, "θα αντιδράσει σκληρά".

Ο Λεόν Πανέτα δήλωσε στο CNN την Τρίτη: «Ο πρόεδρος είπε στον ιρανικό λαό ότι η βοήθεια είναι καθ' οδόν. Επομένως, πιστεύω ότι είναι καθήκον του προέδρου να αναλάβει δράση». Ο πρώην υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ και διευθυντής της CIA απέφυγε να μιλήσει για μια πλήρη στρατιωτική επίθεση. Ωστόσο, πρόσθεσε: «Πιστεύω ότι η αξιοπιστία των ΗΠΑ απαιτεί αυτή τη στιγμή να κάνουν κάτι για να δείξουν την υποστήριξή τους στους διαδηλωτές».

Οι ανθρωπιστικοί λόγοι για δράση πληθαίνουν συνεχώς. Η διακοπή του ίντερνετ εξακολουθεί να κρύβει την πλήρη έκταση της αυταρχικής καταστολής. Παρόλα αυτά, νέα βίντεο που κυκλοφορούν στα social media δείχνουν ότι στο Ιράν βρίσκεται σε εξέλιξη μια πραγματική σφαγή. Σύμφωνα με αναφορές, έχουν χάσει τη ζωή τους 2.400 άνθρωποι. Και εάν το ιρανικό καθεστώς επιβιώσει, πολλοί θα αμφισβητήσουν τις ισχυρές εξωτερικές δυνάμεις που παρέμειναν αμέτοχες.

Οι επανειλημμένες προειδοποιήσεις του Τραμπ ενδέχεται επίσης να δημιουργήσουν προσδοκίες στους διαδηλωτές που διακινδυνεύουν τη ζωή τους, βγαίνοντας στους δρόμους. Ένας πρόεδρος που πρόσφατα δήλωσε ότι το μόνο που περιορίζει την εξουσία του στο εξωτερικό είναι η «ηθική» του, είναι πιθανό να αισθανθεί την ηθική υποχρέωση να αναλάβει δράση.

Ο Καρίμ Σαντζάντπουρ, Αμερικανός αναλυτής με εμπειρία στο Ιράν, δήλωσε στο CNN: «Σήμερα μέτρησα ότι τις τελευταίες δύο εβδομάδες ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε 7 φορές να αναλάβει στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν, αν το καθεστώς σκότωνε διαδηλωτές. Αυτό ήταν πριν από 2.000 θανάτους… Πιστεύω ότι πολλοί πήραν στα σοβαρά τα λόγια του και ελπίζουν, τουλάχιστον, σε μια αμερικανική ασπίδα που θα τους προστατεύσει από αυτό το πολύ βίαιο καθεστώς».

Όπως επισημαίνει το αμερικανικό δίκτυο, υπάρχουν «δελεαστικοί στρατηγικοί λόγοι» για τους οποίους ο Τραμπ «μπορεί να επιδιώξει να αλλάξει την πορεία» της «ιστορίας».

Επομένως, πολλοί αναρωτιούνται γιατί οι ΗΠΑ να μην εκμεταλλευτούν την ευκαιρία να τερματίσουν ένα καθεστώς που σκότωσε χιλιάδες Αμερικανούς και στοχεύει τα αμερικανικά στρατεύματα εδώ και χρόνια στο Ιράκ;

Μια Μέση Ανατολή απαλλαγμένη από την αποσταθεροποιητική επιρροή του ισλαμικού καθεστώτος θα έκανε το Ισραήλ ασφαλέστερο και θα προωθούσε το όραμα του Τραμπ για μια πλούσια, ειρηνική και ενοποιημένη περιοχή, όπως το παρουσίασε πέρυσι στη Σαουδική Αραβία.

Ένας πρόεδρος που υπερηφανεύεται για την τόλμη του και αγνοεί τα όρια που έθεσαν οι προηγούμενοι πρόεδροι στον εαυτό τους, «πρέπει να νιώθει έντονη την παρόρμηση να το επιχειρήσει», σχολιάζει το CNN, αναφέροντας πως ο Τραμπ έχει δείξει ξεκάθαρα στον πλανήτη ότι είναι έτοιμος για δράση.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Βενεζουέλας, όπου έκανε μια τολμηρή στρατιωτική επιδρομή και συνέλαβε τον Νικολάς Μαδούρο την ώρα που κοιμόταν, χωρίς να υπάρξουν αμερικανικές απώλειες. Επίσης, έχει ακόμη στο μυαλό του την αεροπορική επιδρομή που έκανε πέρυσι, πλήττοντας τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Επιπλέον, ο Τραμπ ακούει επίσης τους σκληροπυρηνικούς φίλους του που τον προτρέπουν προς αυτή την κατεύθυνση.

Ο Τραμπ συναντήθηκε με ανώτερους αξιωματούχους της κυβέρνησης για θέματα εθνικής ασφάλειας την Τρίτη, μετά από ταξίδι που έκανε στο Μίσιγκαν. Όταν ρωτήθηκε τι θα κάνει σχετικά με το Ιράν, ο πρόεδρος, φορώντας ένα λευκό καπέλο του μπέιζμπολ με τα γράμματα USA, απάντησε λακωνικά: «Δεν μπορώ να σας πω. Ξέρω ακριβώς τι θα κάνω».

Οι προεδρικές απειλές πρέπει να συνοδεύονται από τη χρήση βίας, αν θέλουμε οι μελλοντικές πολεμικές ενέργειες να έχουν κάποιο νόημα, σημειώνει το CNN και υπενθυμίζει πως πολλοί πρώην αξιωματούχοι και ξένοι διπλωμάτες είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η αποτυχία του Μπαράκ Ομπάμα να επιβάλει κόκκινη γραμμή κατά της χρήσης χημικών όπλων από τη Συρία το 2013 ενθάρρυνε τους αντιπάλους των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, στην επιθετική της στάση στην Ουκρανία και τη Συρία.

Και η ιστορία είναι γεμάτη από κακά προμηνύματα.

Οι λόγοι για τις στρατιωτικές επεμβάσεις των ΗΠΑ από το Βιετνάμ έως το Ιράκ και από το Αφγανιστάν έως τη Λιβύη φαίνονταν λογικοί από την Ουάσιγκτον. Ωστόσο, ο κόσμος και οι εχθροί των ΗΠΑ έχουν τη δική τους άποψη. Και οι συνέπειες της χρήσης βίας από τις ΗΠΑ σπάνια είναι τόσο καθαρές όσο περιμένουν οι πρόεδροι.

Ο Τραμπ το γνωρίζει αυτό καλύτερα από τον καθέναν και πιθανότατα δεν θα είχε γίνει ποτέ πρόεδρος αν δεν είχαν εξαντληθεί οι Αμερικανοί από τους ατέρμονους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.

Για το Ιράν υπάρχουν δύο ερωτήματα που δεν έχουν τύχει ιδιαίτερης προσοχής στην Ουάσιγκτον:

Και οι προηγούμενες κυβερνήσεις είχαν αυτό το δίλημμα.

Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Πράσινου Κινήματος στο Ιράν το 2009, ο τότε πρόεδρος Ομπάμα ενήργησε με προσοχή, προκαλώντας την οργή των Ρεπουμπλικανών, επειδή ήθελε να αποφύγει να δώσει στις ιρανικές αρχές μια δικαιολογία για βιαιότητες. Ζήτησε ελευθερία του λόγου και δημοκρατική διαδικασία. Αλλά είπε επίσης: «Είναι στο χέρι των Ιρανών να αποφασίσουν ποιοι θα είναι οι ηγέτες του Ιράν». Πρόσθεσε ότι ήθελε «να αποφύγει να γίνει το ζήτημα των ΗΠΑ θέμα εσωτερικής πολιτικής στο Ιράν» και να μετατραπεί σε «εύκολο πολιτικό όπλο».

Όμως ασφαλώς ούτε οι ίδιοι οι πρόεδροι μπορούν να γνωρίζουν τι συνέπειες θα έχουν οι αποφάσεις τους, και ο Ομπάμα εκ των υστέρων μετάνιωσε για την πολιτική του. Το 2022, σε συνέντευξή του στο podcast «Pod Save America», δήλωσε: «Κάθε φορά που βλέπουμε μια λάμψη, μια ελπίδα, ανθρώπους που λαχταρούν την ελευθερία, νομίζω ότι πρέπει να το επισημάνουμε. Πρέπει να το αναδείξουμε. Πρέπει να εκφράσουμε την αλληλεγγύη μας».

Ο πρώην πρόεδρος δεν υπονόησε πως θα έπρεπε να είχε κάνει στρατιωτική επίθεση, γιατί κάτι τέτοιο ήταν αδιανόητο, καθώς οι αμερικανικές δυνάμεις βρίσκονταν σε Ιράκ και Αφγανιστάν. Αλλά είχε και άλλες επιλογές τότε.

Ο Τραμπ είναι ένας πρόεδρος που έχει επιθετικό λόγο, δεν τον νοιάζουν οι λεπτομέρειες και είναι επιπόλαιος στις συζητήσεις που γίνονται στην Ουάσιγκτον.

Και η κατάσταση στο Ιράν είναι εξαιρετικά περίπλοκη. Δεν μπορεί απλώς να βομβαρδίσει τη χώρα για να εγκαθιδρύσει δημοκρατία. Ίσως να μην είναι καν σε θέση να προκαλέσει αρκετή ζημιά για να προστατεύσει τους διαδηλωτές.

Οι κυβερνοεπιθέσεις μπορεί να ανατρέψουν την ικανότητα διοίκησης και ελέγχου των δυνάμεων ασφαλείας του καθεστώτος. Αλλά μπορεί η αεροπορική δύναμη των ΗΠΑ να σώσει τους διαδηλωτές που πυροβολούνται στους δρόμους από τις εσωτερικές δυνάμεις ασφαλείας, οι οποίες είναι επιφορτισμένες με την επιβολή της θεοκρατικής διακυβέρνησης;

Η τολμηρή επιδρομή των ειδικών δυνάμεων στη Βενεζουέλα που ανέτρεψε τον Μαδούρο φαίνεται απίθανο να επαναληφθεί στο Ιράν, λόγω των πολλαπλών κινδύνων. Οι επιθέσεις με πυραύλους ή drones από τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ είναι μια επιλογή, αλλά κανείς δεν είναι βέβαιος τι θα επακολουθήσει εάν εξαλειφθούν οι θρησκευτικοί ηγέτες του Ιράν και ποιος μπορεί να αναλάβει τη διακυβέρνηση.

Και το παρελθόν έχει δείξει πως οι ξένες παρεμβάσεις από ιμπεριαλιστικές δυνάμεις όπως η Βρετανία, η Ρωσία και οι ΗΠΑ στο Ιράν δεν χάραξαν το μέλλον της χώρας. Το Ιράν, σε αντίθεση με πολλά κράτη της Μέσης Ανατολής, δεν είναι δημιούργημα αποικιοκρατών χαρτογράφων.

Ωστόσο, είναι πιθανή η κατάρρευση της εξουσίας σε περίπτωση ανατροπής του καθεστώτος που κυβερνά με καταπιεστικό τρόπο από το 1979. Αλλά πιθανές μεταναστευτικές ροές και η αστάθεια δεν θα είναι ευπρόσδεκτες από τους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ, όσο και αν χαιρετίσουν την πτώση του σιιτικού καθεστώτος.

Έπειτα, υπάρχει και το ζήτημα της στρατιωτικής ικανότητας των ΗΠΑ. Οι ναυτικές δυνάμεις είναι ήδη επιβαρυμένες από τον τεράστιο στόλο που έχει αναπτύξει ο Τραμπ στα ανοικτά της Βενεζουέλας.

Πολλά στρατιωτικά αεροσκάφη είναι σταθμευμένα σε αμερικανικές βάσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, σύμφωνα με το μη κερδοσκοπικό ίδρυμα US Naval Institute, η πλησιέστερη ομάδα κρούσης βρίσκεται με το USS Abraham Lincoln στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας.

Επίσης, εύλογα υπάρχει και το ερώτημα πόσα μέτωπα ανοιχτά μπορεί να έχουν οι ΗΠΑ αυτή την περίοδο, καθώς μετά τη σύλληψη του Μαδούρο επανέφεραν στο προσκήνιο το ζήτημα της Γροιλανδίας, ενώ την ίδια ώρα παραμένει ανοιχτό και το ζήτημα της Γάζας.

Το συμπέρασμα είναι πως, μπορεί ο Λευκός Οίκος να λατρεύει τις θεαματικές επιτυχίες στην εξωτερική πολιτική, αλλά φαίνεται να υστερεί στην υλοποίησή τους.

Ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Τραμπ την Τρίτη αν είναι σίγουρος ότι οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ θα προστάτευαν τους διαδηλωτές. «Λοιπόν, ποτέ δεν ξέρεις, έτσι δεν είναι;», απάντησε. «Μέχρι στιγμής, το ιστορικό μου είναι εξαιρετικό, αλλά ποτέ δεν ξέρεις».

Επιμέλεια: Αναστασία Κιτσικώστα