Με την έναρξη της δεύτερης θητείας του, ο Ντόναλντ Τραμπ πυροδοτεί αντιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, με αφορμή τη Γροιλανδία. Οι δηλώσεις του, που φαντάζουν ως απειλές, σηματοδοτούν μια νέα εποχή γεμάτη προκλήσεις για τις διεθνείς σταθερές.

Στην ομιλία της ορκωμοσίας του, ο Τραμπ είχε δηλώσει με έμφαση: «Τίποτα δεν θα σταθεί εμπόδιο στο δρόμο μας». Όπως αναφέρει το BBC στην ανάλυσή του, η φράση αυτή, που προκάλεσε έντονο προβληματισμό, φαίνεται τώρα να βρίσκει εφαρμογή στην περίπτωση της Γροιλανδίας.

Ο Τραμπ φαίνεται να αναβιώνει την ιδέα της αμερικανικής «Manifest Destiny» του 19ου αιώνα, υπονοώντας ότι οι ΗΠΑ έχουν το δικαίωμα να επεκτείνουν την επιρροή τους και να επιβάλλουν τα συμφέροντά τους. Η ρητορική του για τη Γροιλανδία, την οποία θέλει «να αποκτήσει», παραπέμπει σε ανάλογες κινήσεις του παρελθόντος, όπως η διεκδίκηση της διώρυγας του Παναμά.

Το BBC τονίζει ότι η σκληρή ρητορική του Τραμπ είναι σοκαριστική, καθώς κανένας πρόεδρος των ΗΠΑ δεν είχε απειλήσει να καταλάβει εδάφη συμμάχου εδώ και έναν αιώνα. Η Γροιλανδία, έδαφος της Δανίας, μέλους του ΝΑΤΟ, βρίσκεται στο στόχαστρο, θέτοντας σε κίνδυνο την πολιτική και ηθική παράδοση των ΗΠΑ, αλλά και τα θεμέλια του μεταπολεμικού διεθνούς συστήματος.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, σε διεθνές φόρουμ, περιέγραψε την κατάσταση ως «μετατόπιση προς έναν κόσμο χωρίς κανόνες», όπου «το διεθνές δίκαιο πατάσσεται» και η ισχύς είναι το μόνο κριτήριο.

Οι σύμμαχοι βρίσκονται σε διπλωματική σύγχυση, με την Ευρώπη να προσπαθεί να διατηρήσει ενιαία στάση, ενώ ο Τραμπ αδιαφορεί για τις αντιδράσεις. Η λογική του, σύμφωνα με αναλυτές, είναι αυτή της «συμφωνίας με όρους» και του «νικητή».

Οι φόβοι για έναν πιθανό εμπορικό πόλεμο αυξάνονται, ενώ η 76χρονη συμμαχία του ΝΑΤΟ φαίνεται να κινδυνεύει. Κάποιοι στην Ευρώπη θεωρούν την κίνηση του Τραμπ ως μια «παράλογη» υπερβολή, ενώ άλλοι βλέπουν απειλή για τη διεθνή τάξη.

Ο Μακρόν, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, επανέλαβε ότι ο κόσμος οδεύει προς μια κατάσταση όπου «το διεθνές δίκαιο θρυμματίζεται και κυριαρχεί η δύναμη του ισχυρού».

Η στάση των ΗΠΑ υπό τον Τραμπ ενσαρκώνει την ιδέα ότι η χώρα μπορεί να ενεργεί ανεξέλεγκτα, χωρίς να λογοδοτεί σε διεθνείς θεσμούς. Ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής Ράντι Φάιν αμφισβήτησε τη σημασία του ΟΗΕ, χαρακτηρίζοντάς τον «αποτυχημένο».

Η Γροιλανδία, στρατηγικής σημασίας λόγω των αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και της αυξανόμενης επιρροής της Κίνας και της Ρωσίας στην Αρκτική, βρίσκεται στο επίκεντρο της διαμάχης. Η ρητορική περί «απόκτησής» της έχει προκαλέσει φόβους για ένα νέο κύμα αμερικανικής ηγεμονίας.

Η παγκόσμια κοινότητα ανησυχεί για τις επιπτώσεις της πολιτικής Τραμπ, καθώς η μεταπολεμική τάξη που διασφάλισε σταθερότητα και ειρήνη φαίνεται να κλονίζεται.

Οι ξένοι ηγέτες καλούνται να αντιμετωπίσουν έναν πρόεδρο που αλλάζει διαρκώς θέσεις και χρησιμοποιεί την πολιτική ως μέσο διαπραγμάτευσης, επιβραβεύοντας μόνο τη «δύναμη». Πολλοί υποστηρίζουν ότι πρέπει να τον λαμβάνουν «σοβαρά, αλλά όχι κυριολεκτικά», αν και όταν οι δηλώσεις του μετατρέπονται σε απειλές, το σύστημα της παγκόσμιας ασφάλειας δοκιμάζεται.

Ο Τραμπ τονίζει ότι η γεωστρατηγική λογική υπαγορεύει την επιμονή του στη Γροιλανδία, καθώς η επιρροή Κίνας και Ρωσίας στην Αρκτική αυξάνεται. Σε συνέντευξή του στους New York Times, δήλωσε ότι μόνο «η δική του ηθική» και «το δικό του μυαλό» μπορούν να τον σταματήσουν.

Όταν ένας ηγέτης θεωρεί ότι είναι ο μόνος που μπορεί να θέσει όρια, το διεθνές σύστημα και οι συμμαχίες χάνουν το νόημά τους. Οι σύμμαχοι προσπαθούν να τον πείσουν, να τον κολακέψουν, να τον εκφοβίσουν, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα τα καταφέρουν.

Η Γροιλανδία αφορά ολόκληρη τη Δύση. Ο Καναδάς, στενός σύμμαχος των ΗΠΑ, αναζητά νέα στρατηγική για να αντιμετωπίσει το «νέο καθεστώς», ενώ ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ μιλά για μια εποχή ρήξης.

Η «προειδοποίηση» είναι σαφής: Εάν οι ΗΠΑ μπορούν να «αποκτήσουν» τη Γροιλανδία, ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι δεν θα επιχειρήσουν κάτι αντίστοιχο αλλού;

Σύμφωνα με το BBC, η διεθνής ανησυχία αυξάνεται, με τους αναλυτές να διερωτώνται εάν οι σύμμαχοι μπορούν να συγκρατήσουν την αμερικανική πολιτική χωρίς να διαλύσουν τις οικονομικές και στρατιωτικές τους σχέσεις με τις ΗΠΑ.

Η απειλή για τη Γροιλανδία αποτελεί σύμπτωμα μιας βαθύτερης αλλαγής στην διεθνή πολιτική, με την επιστροφή της λογικής της «ηγεμονίας» και της «σκληρής ισχύος». Σε μια εποχή που οι παγκόσμιες κρίσεις απαιτούν συνεργασία, η αμερικανική πολιτική φαίνεται να επιστρέφει σε επικίνδυνες λογικές του παρελθόντος.