Τα ίχνη του λοχία Χόιερ στο φιλμ και στα αρχεία

Το βλέμμα του κατακτητή: Η συγκλονιστική αποκάλυψη των φωτογραφιών από την Καισαριανή

Ελλάδα
Δημοσιεύθηκε  · 2 λεπτά ανάγνωση

Στα τέλη του 1943, ο 40χρονος Χέρμαν Χόιερ, λοχίας στο 1012 Τάγμα Πεζικού Οχυρών, έφτανε στην κατεχόμενη Ελλάδα. Μέσα από το φακό του, κατέγραφε την πορεία των γερμανικών στρατευμάτων από τη Μαλακάσα έως τα Ισθμια, απαθανατίζοντας στιγμές που έμελλε να γίνουν ιστορικά τεκμήρια μιας σκοτεινής εποχής. Ανάμεσα σε φωτογραφίες από το Καλλιμάρμαρο και τον Σαρωνικό, ο Χόιερ αποτύπωσε και τη φρίκη της 1ης Μαΐου 1944: τη μεταφορά των 200 κομμουνιστών αντιστασιακών από το Χαϊδάρι στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Οι ασπρόμαυρες εικόνες, τυπωμένες σε χαρτί Ridax, δείχνουν τους μελλοθάνατους στο απόσπασμα, με τη λακωνική σημείωση «Εκτέλεση ομήρων» γραμμένη με μολύβι στην πίσω όψη. Σε ένα από τα καρέ, ένας όμηρος διακρίνεται με τη γροθιά υψωμένη, δευτερόλεπτα πριν από το τέλος. Η πρόσφατη απόπειρα δημοπράτησης αυτού του υλικού στο eBay από έναν Βέλγο έμπορο κινητοποίησε το Υπουργείο Πολιτισμού και την ιστορική κοινότητα. Ο ιστορικός Βαλεντίν Σνάιντερ, μετά από εξονυχιστική έρευνα, επιβεβαίωσε τη γνησιότητα των αρχείων, δηλώνοντας στην «Κ»: «Είναι αυθεντικές. Δεν υπάρχουν ενδείξεις που να επιτρέπουν την αμφιβολία ως προς τη γνησιότητά τους».

Η έρευνα αποκάλυψε ότι ο Χόιερ, γεννημένος το 1903 στο Βερολίνο, βρέθηκε στο Σκοπευτήριο την ημέρα των αντιποίνων για το θάνατο του στρατηγού Φραντς Κρεχ. Η συλλογή, που πλέον κηρύχθηκε μνημείο, περιλαμβάνει 262 φωτογραφίες, μεταξύ των οποίων και τρία «χαμένα» καρέ που δείχνουν τη στιγμή της εκτέλεσης και είχαν αρχικά αποσυρθεί από τη δημοπρασία. Η υπουργός Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τις εικόνες «ανεκτίμητες», επισημαίνοντας ότι μας επιτρέπουν να δούμε το δράμα της Κατοχής «καθώς επιτρέπουν να πλαισιώσουμε το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας και με το βλέμμα του κατακτητή».

Για τους ιστορικούς, όπως ο Ιάσονας Χανδρινός, οι φωτογραφίες αυτές δεν έχουν μόνο συμβολική αξία αλλά προσφέρουν πολύτιμες λεπτομέρειες για τις συνθήκες της θυσίας, επιβεβαιώνοντας ότι οι εκτελέσεις έγιναν ανά εικοσάδες και διά τουφεκισμού. Η απόκτηση του αρχείου από το ελληνικό κράτος βάζει τέλος στον κατακερματισμό μιας συλλογής που για δεκαετίες παρέμενε στα «σεντούκια» των απογόνων του Γερμανού υπαξιωματικού, προτού καταλήξει στα χέρια συλλεκτών και παλαιοπωλών.