Η ασφυκτική εικόνα που αντικρίζουν καθημερινά οι οδηγοί στους δρόμους της Αττικής δεν αποτελεί ένα συγκυριακό φαινόμενο, αλλά το βαθύ αποτύπωμα ενός μοντέλου μετακίνησης που μεταλλάχθηκε δραματικά την τελευταία εικοσαετία. Όπως εξηγεί ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, Θανάσης Τσιάνος, το κυκλοφοριακό χάος είναι προϊόν μιας πολυετούς αποεπένδυσης στο σύστημα μεταφορών κατά την οικονομική κρίση, όπου υποδομές και στόλοι αφέθηκαν χωρίς την απαραίτητη ανανέωση.

Η πανδημία λειτούργησε ως καταλύτης, ωθώντας τους πολίτες πίσω στο ιδιωτικό αυτοκίνητο, μια τάση που παγιώθηκε παρά την επιστροφή στην κανονικότητα. Παράλληλα, η ραγδαία ανάπτυξη των logistics, οι αυξημένες τουριστικές ροές και ένας γερασμένος στόλος οχημάτων που συχνά κυκλοφορεί χωρίς ΚΤΕΟ ή ασφάλιση, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα σε ένα οδικό δίκτυο που λειτουργεί ήδη στα όριά του. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην άναρχη χρήση του οδικού χώρου και την παράνομη στάθμευση, με τον κ. Τσιάνο να επισημαίνει χαρακτηριστικά: «Η παράνομη στάθμευση μπορεί να περιορίσει τη χωρητικότητα ενός οδικού άξονα ακόμη και κάτω από το 50%».

Στο τραπέζι των λύσεων βρίσκονται κυβερνητικές εξαγγελίες για την ενίσχυση των λεωφορείων και μεγάλα έργα υποδομής. Ο κόμβος Σκαραμαγκά, ο άξονας Ελευσίνα–Οινόφυτα, η Σήραγγα Ηλιουπόλεως και οι επεκτάσεις των Λεωφόρων Βουλιαγμένης και Κύμης θεωρούνται κρίσιμα έργα για την αποσυμφόρηση της πρωτεύουσας. Ωστόσο, η εφαρμογή μέτρων με πολιτικό κόστος, όπως ο περιορισμός των ΙΧ στο κέντρο και η αυστηρή αστυνόμευση της αστικής τροφοδοσίας, παραμένουν οι μεγαλύτερες προκλήσεις.

Τα στοιχεία της νέας έρευνας του ΟΑΣΑ αποκαλύπτουν μια ανησυχητική πραγματικότητα: το μερίδιο των μέσων μαζικής μεταφοράς κατρακύλησε από το 40% προ εικοσαετίας στο 25% σήμερα. Με 8–9 εκατομμύρια μετακινήσεις ημερησίως στην Αττική, το 42% πραγματοποιείται πλέον με αυτοκίνητο. Η ανάγκη για έναν ολοκληρωμένο μητροπολιτικό σχεδιασμό και τη δημιουργία μιας περιφερειακής, κυκλικής γραμμής μετρό κρίνεται επιτακτική για να επιστρέψει η χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών στο 40% και να ανασάνει οριστικά το λεκανοπέδιο.