Η αλήθεια για την προέλευση και τη σκοπιμότητα ενός μυστηριώδους τσιμεντένιου δακτυλίου στις ακτές της Αγγλίας έρχεται επιτέλους στο φως. Μετά από δεκαετίες ερωτηματικών, η επιμονή δύο ακούραστων ερευνητών έλυσε το αίνιγμα της κατασκευής διαμέτρου 50 μέτρων που δεσπόζει στο Όρφορντ Νες του Σάφοκ.

Η τοποθεσία, μια πρώην στρατιωτική εγκατάσταση, πέρασε στην ιδιοκτησία του National Trust το 1993, όμως ακόμα και το ίδρυμα αδυνατούσε να εξηγήσει την ύπαρξη του δακτυλίου που προκαλούσε την απορία των επισκεπτών για πάνω από 30 χρόνια. Το μυστήριο λύθηκε από τον Στιβ Κλίφτον και τον Όλαφ Κίρτσνερ: πρόκειται για τη βάση ενός προηγμένου ραντάρ, σχεδιασμένου για την ανίχνευση πυρηνικών εκρήξεων και εκτοξεύσεων πυραύλων κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Οι ερευνητές ταξίδεψαν μέχρι το Μέριλαντ των ΗΠΑ για να συναντήσουν τον 94χρονο σήμερα Εντ Λάιον, τον δημιουργό του ραντάρ "R-System". Ο Λάιον επιβεβαίωσε την ταυτότητα της κατασκευής, αποκαλύπτοντας μάλιστα πως ούτε ο ίδιος γνώριζε ότι ένα τέτοιο σύστημα είχε εγκατασταθεί σε βρετανικό έδαφος. Ο δακτύλιος, που κατασκευάστηκε από την αμερικανική πολεμική αεροπορία το 1960, χρησίμευε ως βάση για έναν περιστρεφόμενο ελικοειδή δέκτη ικανό να καταγράφει σήματα από χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

"Όπως αποδείχτηκε, ούτε ο ίδιος ο Εντ γνώριζε ότι το σύστημα ραντάρ είχε εγκατασταθεί στην Αγγλία" δήλωσε ο Κίρτσνερ. "Χρειάστηκε να λάβει άδεια ασφαλείας για να μπορέσει να μας μιλήσει. Για περισσότερες από δύο ώρες τον ακούγαμε με δέος, καθώς μας περιέγραφε από πρώτο χέρι τα συστήματα συλλογής πληροφοριών που χρησιμοποιούνταν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου".

Η περιοχή του Όρφορντ Νες αγοράστηκε το 1913 και ήταν επί δεκαετίες καλυμμένη από ένα πέπλο απόλυτης μυστικότητας, έχοντας χρησιμοποιηθεί για απόρρητα πειράματα και στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους. Όπως εξήγησε ο Κίρτσνερ: "Λόγω της ακραίας μυστικότητας υπό την οποία εργάζονταν, οι άνθρωποι στο Όρφορντ Νες δεν μιλούσαν ποτέ για τις εργασίες τους και συχνά έπαιρναν τα μυστικά τους μαζί τους στον τάφο. Παρόλο που οι αναφορές που αφορούν το έργο τους έχουν πλέον αποχαρακτηριστεί, ο εντοπισμός τους είναι συχνά δύσκολος".

Συνολικά οκτώ τέτοια ραντάρ κατασκευάστηκαν παγκοσμίως, πριν τελικά αντικατασταθούν από τους δορυφόρους τη δεκαετία του 1960. Σήμερα, η στρατιωτική δραστηριότητα ανήκει στο παρελθόν και η παράκτια λωρίδα των 16 χιλιομέτρων αποτελεί καταφύγιο για μια μεγάλη αποικία από γκρίζες φώκιες.