Στα βάθη του διαστήματος, ένας από τους μεγαλύτερους κοσμικούς γίγαντες που έχουν καταγραφεί ποτέ, το άστρο WOH G64, περνά μια δραματική φάση που συγκλονίζει την επιστημονική κοινότητα. Μια νέα μελέτη από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών αποκαλύπτει πως το άστρο αυτό, που ίσως είναι και το μεγαλύτερο στο Σύμπαν, μεταμορφώθηκε ξαφνικά και ενδέχεται να οδεύει προς μια θεαματική έκρηξη σουπερνόβα.

Το WOH G64 βρίσκεται στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, έναν γειτονικό μας γαλαξία, και η ζωή του φαίνεται πως φτάνει σε ένα εκρηκτικό τέλος. Σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature Astronomy, το άστρο μεταπήδησε το 2014 από την κατάσταση του «ερυθρού υπεργίγαντα» σε εκείνη του «κίτρινου υπεργίγαντα». Αυτή η αλλαγή σημαίνει ότι η θερμοκρασία του αυξήθηκε κατακόρυφα, μια διαδικασία που ολοκληρώθηκε σε λιγότερο από έναν χρόνο και χαρακτηρίζεται ως ανεξήγητα απότομη.

Ο Γκονθάλο Μουνιόθ-Σάντσεθ, επικεφαλής της μελέτης του Αστεροσκοπείου, υπογράμμισε τον μυστηριώδη χαρακτήρα αυτής της ταχύτατης μεταβολής. «Κανένα από τα σημερινά αστρικά μοντέλα δεν μπορεί να εξηγήσει πλήρως αυτή τη μεταμόρφωση» δήλωσε χαρακτηριστικά στο Reuters, αναδεικνύοντας τα κενά στις τρέχουσες γνώσεις μας για τη ζωή των άστρων.

Οι διαστάσεις του WOH G64 προκαλούν δέος. Είναι περίπου 300.000 φορές πιο φωτεινό από τον Ήλιο, διαθέτει 28 φορές μεγαλύτερη μάζα και η διάμετρός του είναι 1.600 φορές μεγαλύτερη από του δικού μας άστρου. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθός του, αν τοποθετούνταν στο κέντρο του ηλιακού μας συστήματος, η επιφάνειά του θα εκτεινόταν πέρα από την τροχιά του Δία. Μάλιστα, το 2024 έγινε το πρώτο άστρο εκτός του Γαλαξία μας που παρατηρήθηκε με τόσο μεγάλη λεπτομέρεια.

Η επιστημονική ανάλυση δείχνει πως το άστρο, αν και μόλις 10 εκατομμυρίων ετών, πλησιάζει ήδη στη δύση του. Ενώ άστρα όπως ο Ήλιος χρειάζονται δισεκατομμύρια χρόνια για να εξελιχθούν, οι υπεργίγαντες καίνε τα «καύσιμά» τους με τρομακτική ταχύτητα. «Το WOH G64 μπορεί να είναι η λύση σε αυτά τα ερωτήματα» σημείωσε ο Μουνιόθ-Σάντσεθ, αναφερόμενος στην προσπάθεια κατανόησης των άστρων που υπερβαίνουν τις 23 ηλιακές μάζες.

Υπάρχουν δύο βασικά σενάρια για το τι μέλλει γενέσθαι. Η μία πιθανότητα είναι η μεταβολή να οφείλεται στην απορρόφηση υλικού από ένα μικρότερο συνοδό άστρο. Η άλλη, και ίσως επικρατέστερη εκδοχή, είναι ότι ο κίτρινος πλέον υπεργίγαντας ετοιμάζεται να καταρρεύσει απευθείας σε μαύρη τρύπα ή να εκραγεί ως σουπερνόβα. Αν συμβεί το δεύτερο, η λάμψη της έκρηξης θα μπορούσε να είναι ορατή ακόμα και από τη Γη.

Η έρευνα αυτή φέρει έντονη την υπογραφή Ελλήνων επιστημόνων, καθώς στην ομάδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών συμμετείχαν επίσης οι Μαρία Καλιτσουνάκη, Κωνσταντίνος Αντωνιάδης, Εμμανουήλ Ζαπάρτας, Κωνσταντίνα Βούτσια, Ευαγγελία Χριστοδούλου και Γρηγόρης Μαραβέλιας. Όπως κατέληξε ο Μουνιόθ-Σάντσεθ, «Καθώς οι αστρονόμοι συνεχίζουν να παρακολουθούν αυτό το αξιοσημείωτο σύστημα», «το WOH G64 θα μπορούσε να αλλάξει όσα γνωρίζουμε για το πώς ζουν και πεθαίνουν τα μεγαλύτερα άστρα».