Μια ιστορική επιστημονική επιτυχία καταγράφεται στην παγωμένη ήπειρο, καθώς ερευνητές κατάφεραν να αποσπάσουν δείγμα βράχου από το ασύλληπτο βάθος των 228 μέτρων κάτω από τα γιγαντιαία στρώματα πάγου της Δυτικής Ανταρκτικής. Πρόκειται για ένα επίτευγμα που καταρρίπτει κάθε προηγούμενο ρεκόρ, αφού μέχρι σήμερα οι μεγαλύτεροι πυρήνες ιζημάτων που είχαν τρυπηθεί κάτω από παγετώνες δεν ξεπερνούσαν τα δέκα μέτρα.

Η ανακάλυψη που κρυβόταν μέσα σε αυτό το δείγμα είναι συγκλονιστική: απολιθώματα θαλάσσιων οργανισμών μαρτυρούν μια εποχή όπου η συγκεκριμένη περιοχή δεν ήταν ένας απέραντος παγετώνας, αλλά ένας ανοιχτός, ελεύθερος από πάγο ωκεανός. Για να φτάσουν σε αυτό το σημείο, οι πολικοί ερευνητές διένυσαν περίπου 700 χιλιόμετρα από τους κοντινότερους σταθμούς μέχρι την τοποθεσία γεώτρησης στο Crary Ice Rise, στην άκρη του Δυτικού Ανταρκτικού Παγετώνα.

Η επιχείρηση απαιτούσε εξαντλητική προσπάθεια και συνεχή εργασία σε βάρδιες. Η ομάδα έσκαψε πρώτα 523 μέτρα μέσα στον πάγο και στη συνέχεια άλλα 228 μέτρα στο έδαφος, εξάγοντας έναν πολύτιμο πυρήνα ιζήματος αποτελούμενο από στρώματα λάσπης και βράχου. Η Molly Patterson, συν-επικεφαλής της μελέτης και καθηγήτρια Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Binghamton, αναφέρθηκε στην έρευνα κάνοντας λόγο για επιστήμη αιχμής στην Ανταρκτική.

Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο του WAIS2C, ενός διεθνούς ερευνητικού προγράμματος που αναζητά γεωλογικά στοιχεία βαθιά κάτω από την παγοκρηπίδα Ross. Στόχος είναι να προσδιοριστεί η έκταση της τήξης των πάγων στη σύγχρονη ιστορία, με το δείγμα να αποτελεί ένα κρίσιμο κομμάτι του παζλ για την αντίδραση του πάγου σε θερμές περιόδους του παρελθόντος.

Ο Huw Horgan, συν-επικεφαλής επιστήμονας του SWAIS2C και αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Victoria του Wellington στη Νέα Ζηλανδία, εξήγησε τη βαρύτητα των ευρημάτων: "Αυτό το δείγμα θα μας δώσει κρίσιμες πληροφορίες σχετικά με το πώς ο Δυτικός Ανταρκτικός Παγετώνας και η Παγοκριπίδα Ross είναι πιθανό να αντιδράσουν αν η μέση θερμοκρασία παρουσιάσει άνοδο άνω των 2°C. Οι αρχικές ενδείξεις δείχνουν ότι τα στρώματα ιζημάτων στον πυρήνα έχουν ηλικία 23 εκατομμυρίων χρόνια, άρα εκτείνονται σε χρονικές περιόδους κατά τις οποίες οι μέσες παγκόσμιες θερμοκρασίες της Γης ήταν σημαντικά υψηλότερες από την πρόβλεψη για άνοδο 2°C πάνω από την προβιομηχανική εποχή".

Τα απολιθώματα θαλάσσιων οργανισμών και θραύσματα ζώων χωρίς κέλυφος που εντοπίστηκαν ξενίζουν με την πρώτη ματιά, καθώς η τοποθεσία της γεώτρησης απέχει σήμερα πολύ από τον Νότιο Ωκεανό που περιβάλλει την Ανταρκτική. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν πως τα πλάσματα αυτά χρονολογούνται σε θερμότερες περιόδους, όταν η περιοχή ήταν εν μέρει ή εντελώς ελεύθερη από πάγους.

"Είδαμε μεγάλη μεταβλητότητα. Μερικά από τα ιζήματα ήταν τυπικά των αποθέσεων που εμφανίζονται κάτω από ένα παγετώνα όπως έχουμε στο Crary Ice Rise σήμερα. Αλλά είδαμε επίσης υλικό που είναι πιο χαρακτηριστικό ενός ανοιχτού ωκεανού", διευκρίνισε η Patterson, υπογραμμίζοντας τις εναλλαγές του τοπίου μέσα στους αιώνες.

Η τελική επιδίωξη των επιστημόνων είναι η ακριβής πρόβλεψη των μελλοντικών αλλαγών στην ήπειρο λόγω της υπερθέρμανσης. Ο Horgan κατέληξε δηλώνοντας: "Η διεπιστημονική διεθνής ομάδα μας συνεργάζεται ήδη για να αποκαλύψει τα κλιματικά μυστικά που κρύβονται στον πυρήνα. Με το σύστημα γεώτρησής μας να έχει δοκιμαστεί υπό αυτές τις δύσκολες συνθήκες της Ανταρκτικής και να έχει περάσει με επιτυχία, προσβλέπουμε στον σχεδιασμό μελλοντικών γεωτρήσεων για να συνεχίσουμε την αποστολή μας να μάθουμε περισσότερα για την ευαισθησία του παγοκαλύμματος της Δυτικής Ανταρκτικής στην υπερθέρμανση του πλανήτη".