Η μεγάλη συζήτηση στην Ευρώπη άνοιξε και πάλι, με πρωταγωνιστή τον Γερμανό καγκελάριο Μερτς, ο οποίος έθεσε στο τραπέζι το φλέγον ζήτημα του περιορισμού ή ακόμα και της κατάργησης των δικαιωμάτων ρύπων. Το σύστημα αυτό, που πλέον θεωρείται ότι επιβαρύνει υπέρμετρα την ευρωπαϊκή βιομηχανία, φαίνεται πως πλησιάζει στο τέλος της εποχής του.

Πρόκειται για πολιτικές που υιοθετήθηκαν κατά τις «ρομαντικές» εποχές, πριν η ενεργειακή κρίση δείξει τα δόντια της. Ο μηχανισμός αυτός λειτουργεί ως τιμωρία για τις ρυπογόνες τεχνολογίες, αναγκάζοντας τις βιομηχανίες να πληρώνουν τσουχτερά πρόστιμα, τα οποία με τη σειρά τους μετακυλίονται στην τελική τιμή των προϊόντων, ενισχύοντας τον πληθωρισμό. Αν και τα συγκεκριμένα έσοδα καταλήγουν σε «πράσινα ταμεία», όπως συμβαίνει και στην Ελλάδα, η επιβάρυνση στην οικονομία είναι πλέον δυσβάσταχτη, οδηγώντας την Ευρώπη σε μια ριζική αναθεώρηση της στρατηγικής της.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία κινήθηκε αστραπιαία, εφαρμόζοντας πρώτη τη νέα προσέγγιση στη βιομηχανία ηλεκτροπαραγωγής. Με την ανακοίνωση μιας σαρωτικής αναμόρφωσης στην αγορά ενέργειας την περασμένη Τετάρτη, το «ιταλικό πείραμα» βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο ολόκληρης της ηπείρου. Το στοίχημα είναι τεράστιο: αν πετύχει χωρίς επιπτώσεις στις εταιρείες ενέργειας, το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος θα υποχωρήσει σημαντικά για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Η κεντρική ιδέα του σχεδίου είναι να μην περνά το κόστος των δικαιωμάτων διοξειδίου του άνθρακα στους λογαριασμούς του ρεύματος. Μέχρι σήμερα, οι τιμές στην Ευρώπη καθορίζονται από την ακριβότερη τεχνολογία, που συνήθως είναι το φυσικό αέριο. Οι μονάδες αυτές πληρώνουν δικαιώματα εκπομπών ρύπων, ένα κόστος που περνάει στην τιμή. Επειδή στην Ιταλία, όπως και στην Ελλάδα, το φυσικό αέριο καθορίζει την τιμή που πληρώνουν όλοι οι καταναλωτές, ακόμα και αν η ενέργεια προέρχεται από Ανανεώσιμες Πηγές, οι τιμές παραμένουν στα ύψη.

Η λύση που προτείνει η Ρώμη είναι ριζοσπαστική. Το ιταλικό κράτος δηλώνει τώρα: «θα αποζημιώνω εγώ τις μονάδες φυσικού αερίου για το κόστος των δικαιωμάτων άνθρακα, από τα έσοδα που έχω από τον μηχανισμό που ήδη εφαρμόζεται για το σύνολο της βιομηχανίας». Για να διασφαλίσει τους απαραίτητους πόρους, η κυβέρνηση αύξησε κατά δύο μονάδες τη φορολογική επιβάρυνση των ενεργειακών εταιρειών. Με αυτόν τον τρόπο, υπολογίζεται ότι θα πέσουν οι τιμές στη χονδρική και θα μειωθούν αισθητά οι λογαριασμοί.

Πολλοί αναρωτιούνται αν αυτό το μέτρο αρκεί για να ξεφύγει η Ευρώπη από την τρέλα των υψηλών τιμών ή αν άλλοι παράγοντες, όπως το διασυνοριακό εμπόριο, θα συνεχίσουν να πιέζουν το κόστος προς τα πάνω. Πάντως, στο τρέχον κλίμα, η συζήτηση για την απανθρακοποίηση φαίνεται να υποχωρεί μπροστά στην επιτακτική ανάγκη για οικονομική ανακούφιση.