Τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, το Ινστιτούτο Καρολίνσκα στη Στοκχόλμη ανακοίνωσε ότι το Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής 2026 απονεμήθηκε στους Καρλ Ντάισσεροθ, Πίτερ Χέγκεμαν και Γκέοργκ Νάγκελ για τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τα φωτοενεργοποιούμενα ιοντικά κανάλια και την οπτογενετική. Το φετινό βραβείο ανοίγει επίσημα την αυλαία των βραβείων Νόμπελ για το 2026. Η ανακοίνωση έγινε λίγο μετά τις 12:00 ώρα Ελλάδας, ενώ μέχρι την τελευταία στιγμή τα ονόματα των υποψηφίων παρέμεναν μυστικά.

Η οπτογενετική είναι μια μέθοδος που επιτρέπει να δειχθεί ο τρόπος με τον οποίο τα νευρικά κύτταρα διαμορφώνουν τις αναμνήσεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές στο εσωτερικό του εγκεφάλου. Η Επιτροπή του Νόμπελ τόνισε ότι το βραβείο τιμά την τριάδα των επιστημόνων «για τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τα φωτοενεργοποιούμενα ιοντικά κανάλια και την οπτογενετική».

Ο Περ Σβένινγκσον, πρόεδρος της Επιτροπής του Νόμπελ Ιατρικής, δήλωσε ότι η οπτογενετική προσφέρει πρωτοφανείς δυνατότητες για «την χαρτογράφηση του εγκεφάλου, τέτοιες που άλλοτε δεν μπορούσαμε ούτε να φανταστούμε».

Ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαρος διαχειρίζεται τα συναισθήματα, τις συμπεριφορές και τις σωματικές λειτουργίες υπήρξε από πάντα μυστήριο. Αλλά χάρη στην μέθοδο αυτή, που επιτρέπει να καταστούν ορισμένοι νευρώνες φωτοευαίσθητοι με τον συνδυασμό γενετικής μηχανικής και οπτικής, οι ερευνητές κατάφεραν να δουν καθαρότερα.

Η έρευνα ξεκίνησε ότι ο Πέτερ Χέγκεμαν και ο Γκέοργκ Νάγκελ ανακάλυψαν μία πρωτεΐνη, την καναλοροδοψίνη, σε μία μονοκύτταρη άλγη (φύκι). Ο Καρλ Ντάισεροθ, αμερικανός ψυχίατρος και νευρολόγος, μετέτρεψε στην συνέχεια αυτήν την πρωτεΐνη σε μία τεχνική που χρησιμοποιεί το φως για τον έλεγχο των κυττάρων.

Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα πώς ορισμένοι τύποι κυττάρων συμβάλλουν σε συμπεριφορές όπως η μάθηση, ο φόβος, η εξάρτηση ή ακόμη η κίνηση, και, κάποια μέρα, θα μπορούσαν να καταλήξουν σε θεραπείες για την αντιμετώπιση νευρολογικών και αισθητηριακών διαταρχών, όπως η νόσος του Πάρκινσον και η επιληψία.

Στην κλινική ιατρική, ερευνητές χρησιμοποιούν αυτήν την μέθοδο στην προσπάθεια αποκατάστασης της όρασης, επί παραδείγματι, σε ανθρώπους με οπτική ανεπάρκεια, εξηγεί στην ανακοίνωσή της η επιτροπή του Νόμπελ.

Το περσινό Νόμπελ Ιατρικής είχε απονεμηθεί στους Μαίρη Ε. Μπρούνκοφ, Φρεντ Ράμσντελ και Σιμόν Σακαγκούτσι για τις πρωτοποριακές ανακαλύψεις τους σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα διακρίνει τους επικίνδυνους παθογόνους μικροοργανισμούς από τους ίδιους τους ιστούς του οργανισμού.

Την Τρίτη 6 Οκτωβρίου θα ανακοινωθεί το Νόμπελ Φυσικής, την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου το Νόμπελ Χημείας και την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου θα γίνει γνωστός ο νικητής του Νόμπελ Ειρήνης, ενώ στις 12 Οκτωβρίου θα ανακοινωθεί το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών στη μνήμη του Άλφρεντ Νόμπελ.

Το χρηματικό έπαθλο για κάθε βραβείο ανέρχεται φέτος σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 1,2 εκατομμύρια δολάρια, ανεξάρτητα από το αν το βραβείο απονεμηθεί σε ένα άτομο, σε περισσότερους βραβευθέντες ή σε έναν οργανισμό.