Στα cleanrooms της NASA, χώροι που θεωρούνται από τους πιο αποστειρωμένους στον πλανήτη, εντοπίστηκαν 26 νέα βακτηριακά είδη!

Αυτά τα υπερ-αποστειρωμένα, αυστηρά ελεγχόμενα περιβάλλοντα χρησιμοποιούνται για την κατασκευή και δοκιμή διαστημικών σκαφών και ευαίσθητων οργάνων. Σκοπός τους είναι να αποτρέψουν κάθε είδους μόλυνση, ώστε ανεπιθύμητοι μικροοργανισμοί να μην «ταξιδέψουν» σε άλλους πλανήτες.

Οι ειδικοί έμειναν έκπληκτοι όταν ανακάλυψαν 26 άγνωστα μέχρι σήμερα βακτηριακά είδη στα cleanrooms του Διαστημικού Κέντρου Κένεντι στη Φλόριντα. Παρά τα αυστηρά μέτρα, όπως ο φιλτραρισμένος αέρας, η αυστηρή ρύθμιση θερμοκρασίας και υγρασίας και η χρήση ισχυρών χημικών απορρυπαντικών, αυτά τα μικρόβια κατάφεραν να επιβιώσουν.

«Ήταν πραγματικά μια στιγμή του τύπου “σταματήστε και ξαναελέγξτε τα πάντα”», δήλωσε στο Live Science ο Alexandre Rosado, καθηγητής Βιοεπιστημών στο Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας King Abdullah στη Σαουδική Αραβία.

Αναλύσεις αποκάλυψαν ότι αυτοί οι μικροοργανισμοί διαθέτουν γονίδια που τους επιτρέπουν να αντιστέκονται στην ακτινοβολία και να επιδιορθώνουν το ίδιο τους το DNA, επιτρέποντάς τους να επιβιώνουν και να ευδοκιμούν σε αυτό το αφιλόξενο, ανθρωπογενές περιβάλλον.

Ο βασικός στόχος των cleanrooms είναι να αποτραπεί η επιμόλυνση άλλων πλανητών από γήινους οργανισμούς που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αναζήτηση εξωγήινης ζωής. Επιπλέον, προστατεύουν τη Γη από πιθανούς «εξωγήινους επιβάτες» σε δείγματα που επιστρέφουν από το Διάστημα.

Όπως σημειώνει ο καθηγητής Rosado, «τα cleanrooms δεν είναι χώροι χωρίς ζωή». Και προσθέτει: «Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι αυτά τα νέα είδη είναι συνήθως σπάνια, αλλά μπορούν να εντοπιστούν».

Τα νέα βακτηριακά είδη εντοπίστηκαν σε cleanrooms όπου η NASA συναρμολόγησε το διαστημικό σκάφος Phoenix Mars Lander το 2007. Τα δείγματα είχαν συλλεχθεί και διατηρηθεί από τότε, αλλά οι πρόσφατες εξελίξεις στην τεχνολογία DNA επέτρεψαν την πλήρη ανάλυσή τους.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Microbiome, επισημαίνουν: «Η διατήρηση της βιολογικής καθαρότητας των cleanrooms που σχετίζονται με αποστολές της NASA, όπου συναρμολογούνται και δοκιμάζονται διαστημικά σκάφη, είναι κρίσιμη για την πλανητική προστασία. Ακόμη και με αυστηρούς ελέγχους, όπως ρυθμιζόμενη ροή αέρα, διαχείριση θερμοκρασίας και εντατικό καθαρισμό, ανθεκτικοί μικροοργανισμοί μπορούν να επιμένουν, δημιουργώντας πιθανούς κινδύνους για τις διαστημικές αποστολές».

Το επόμενο βήμα είναι να διαπιστωθεί αν κάποιο από αυτά τα μικρόβια θα μπορούσε να αντέξει τις συνθήκες ενός ταξιδιού προς το βόρειο πολικό κάλυμμα του Άρη, όπου προσεδαφίστηκε το Phoenix το 2008.

Ο καθηγητής Rosado ανέφερε ότι αρκετά από τα είδη φέρουν γονίδια που ενδέχεται να τα βοηθούν να προσαρμοστούν στις καταπονήσεις της διαστημικής πτήσης. Η επιβίωσή τους, όμως, θα εξαρτηθεί από το αν μπορούν να αντέξουν τις ακραίες συνθήκες του ταξιδιού και του ίδιου του Κόκκινου Πλανήτη, όπως το κενό, το ακραίο ψύχος και τα υψηλά επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας.

Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει πειράματα σε έναν «θάλαμο πλανητικής προσομοίωσης» για να διερευνήσει αν οι μικροοργανισμοί μπορούν να επιβιώσουν σε συνθήκες Διαστήματος. Ένας τέτοιος θάλαμος κατασκευάζεται ήδη στο KAUST, με τα πρώτα πειράματα να αναμένονται στις αρχές του 2026.

Πέρα από τη διαστημική εξερεύνηση, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτά τα μικρόβια κρύβουν «τεράστιες προοπτικές» για τη βιοτεχνολογία, καθώς η αντοχή τους στην ακτινοβολία και στα χημικά στρες θα μπορούσε να οδηγήσει σε καινοτομίες στην ιατρική, τα φαρμακευτικά προϊόντα και τη βιομηχανία τροφίμων.