Φανταστείτε τη στιγμή ενός σχολικού reunion μετά από δεκαετίες. Ορισμένους συμμαθητές τους αναγνωρίζετε αμέσως, ενώ άλλοι μοιάζουν σαν να τους προσπέρασε ο χρόνος ή να τους άγγιξε με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Αυτή η διαπίστωση δεν είναι τυχαία, καθώς η επιστήμη επιβεβαιώνει πλέον ότι δεν γερνάμε όλοι με τον ίδιο ρυθμό.

Η Δρ. Morgan Levine, κορυφαία ερευνήτρια γήρανσης στο Yale και το Altos Labs, εξηγεί το φαινόμενο: «Από τη φύση μας, δεν γερνάμε όλοι με τον ίδιο ρυθμό. Κάποιοι είμαστε faster agers και άλλοι slower agers. H ερώτηση είναι πώς θα γίνουμε όλοι slow agers». Το Altos Labs, μια εταιρεία βιοτεχνολογίας που στηρίζεται με το αστρονομικό ποσό των 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, στοχεύει στην αντιστροφή της γήρανσης μέσω της αναζωογόνησης των κυττάρων και της αποκατάστασης της ανθεκτικότητας των οργάνων.

Η γήρανση δεν είναι απλώς μια αισθητική αλλαγή, αλλά η ρίζα των περισσότερων προβλημάτων υγείας. «Το βέβαιο είναι πως όσο μεγαλώνουμε, γινόμαστε πιο επιρρεπείς στις ασθένειες. Αυτό συμβαίνει γιατί τα συστήματα μας έχουν προσαρμοστεί, ώστε να έχουν μια προσωρινή ανθεκτικότητα. Όσα καθορίζουν τη λειτουργία των οργάνων και των κυττάρων, υποβαθμίζονται με την πάροδο του χρόνου», διευκρινίζει η Δρ. Levine. Σύμφωνα με την ίδια, τα κύτταρα χάνουν την ταυτότητά τους και γίνονται δυσλειτουργικά, επηρεάζοντας τα πάντα, από την ικανότητα να τρέξουμε μέχρι την ακοή μας. Για τον λόγο αυτό, «η γήρανση είναι ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου, για σχεδόν κάθε σοβαρή ασθένεια» και «αν αντιμετωπίσουμε την ίδια τη γήρανση, αντιμετωπίζουμε τα πάντα ταυτόχρονα».

Η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται πλέον σε ένα συναρπαστικό σημείο καμπής. Αν και η πλήρης αντιστροφή της ηλικίας σε έναν ενήλικα οργανισμό παραμένει το μεγάλο ζητούμενο, σε κυτταρικό επίπεδο η επιτυχία είναι ήδη γεγονός. «Δεν ξέρουμε έως ποιο σημείο μπορούμε, πραγματικά, να αντιστρέψουμε τη γήρανση σε όλο το σώμα. Ξέρουμε όμως, ότι μπορούμε να αντιστρέψουμε την ηλικία ενός κυττάρου», σημειώνει η ερευνήτρια. Στο εργαστήριο, οι επιστήμονες κατάφεραν να πάρουν ένα κύτταρο δέρματος από έναν 75χρονο και να το μετατρέψουν σε κάτι σχεδόν πανομοιότυπο με εμβρυϊκό κύτταρο.

Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους που καταρρίπτονται είναι ότι το πιστοποιητικό γέννησης καθορίζει την ηλικία μας. «Ο λόγος που έχουμε γίνει τόσο εμμονικοί με αυτή την ιδέα της χρονολογικής ηλικίας είναι επειδή, στην πραγματικότητα, συνδέεται με αυτό που θεωρούμε αυτή τη βιολογική διαδικασία γήρανσης», αναφέρει η Δρ. Levine. Η πραγματική ουσία κρύβεται στη βιολογική ηλικία, δηλαδή στον «βαθμό στον οποίο η βιολογία σας έχει αλλάξει σε ένα δεδομένο χρονικό διάστημα». Όπως αποκαλύπτει η έρευνα, «Δύο άτομα που γεννιούνται την ίδια ημέρα, μπορούν να έχουν βιολογικές ηλικίες που διαφέρουν κατά περισσότερο από μια δεκαετία, με βάση τη γενετική και τον τρόπο ζωής».

Το κλειδί για την κατανόηση αυτής της διαφοράς βρίσκεται στην επιγενετική, το λειτουργικό σύστημα του κυττάρου. Τα επιγενετικά σημάδια, τα οποία η Δρ. Levine περιγράφει ως “χαρακτηριστικά γήρανσης”, «λειτουργούν σαν ένας ροοστάτης, ενεργοποιώντας ή απενεργοποιώντας τα γονίδια». Με τη γήρανση, αυτό το σύστημα αναδιαμορφώνεται λόγω στρες ή σφαλμάτων, προκαλώντας κυτταρική δυσλειτουργία. Για να προσφέρει μια προσιτή λύση σε όλους, η ερευνήτρια ανέπτυξε τον αλγόριθμο PhenoAge για την εκτίμηση της “φαινοηλικίας”. Το σύστημα αυτό είναι σχεδιασμένο «για να είναι προσβάσιμο επειδή χρησιμοποιεί 9 τυπικούς βιοδείκτες που βρίσκονται σε μια συνήθη ετήσια εξέταση αίματος», αποδεικνύοντας πως «ενώ η χρονολογική μας ηλικία είναι ένας παράγοντας, αυτοί οι 9 συγκεκριμένοι βιοδείκτες παρέχουν μια πολύ πιο σαφή εικόνα του εσωτερικού μας “ρολογιού”».

Μέχρι οι επιστήμονες να καταφέρουν να αναστρέψουν πλήρως τον χρόνο, η επιβράδυνσή του παραμένει στα χέρια μας. Ο ύπνος, η άσκηση και η διαχείριση του στρες δίνουν το σύνθημα στα κύτταρά μας να παραμείνουν νέα. Παράλληλα, μια διατροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και χαμηλή σε θερμίδες ενεργοποιεί έναν “τρόπο επιβίωσης” που προάγει την κυτταρική επιδιόρθωση. Η Δρ. Levine τονίζει πως το ιδανικό είναι να λάβουμε μέτρα πριν οι αλλαγές γίνουν ορατές στον καθρέφτη, προστατεύοντας τη βιολογική μας νεότητα από μέσα προς τα έξω.