Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε βάλει στο στόχαστρό του τη Γροιλανδία, στο πλαίσιο μιας πιο επιθετικής εκδοχής του Δόγματος Μονρόε, με στόχο τον απόλυτο έλεγχο του δυτικού ημισφαιρίου από τις ΗΠΑ. Ορισμένα διεθνή ΜΜΕ αναφέρουν το φαινόμενο ως «Δόγμα Ντονρόε», ένα λογοπαίγνιο μεταξύ του ονόματος του Τραμπ και του προέδρου Τζέιμς Μονρόε, που διατύπωσε το αρχικό δόγμα το 1823.

Σε μια ανάλυση του Guardian, παρουσιάζονται χάρτες που δείχνουν πώς η κλιματική αλλαγή και το λιώσιμο των πάγων δημιουργούν νέες θαλάσσιες οδούς και διευκολύνουν την πρόσβαση σε κρυμμένα ορυκτά γύρω από το νησί της Αρκτικής. Το βρετανικό μέσο τονίζει ότι η τήξη των πάγων μετατρέπει τη Γροιλανδία σε ένα σημαντικό γεωπολιτικό σημείο ανάφλεξης.

Τα τελευταία πέντε χρόνια, η μέση έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική ήταν 4,6 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, περίπου όσο η ΕΕ. Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Δεδομένων για το Χιόνι και τον Πάγο, αυτό είναι μια μείωση κατά 27% σε σύγκριση με τα 6,4 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα μεταξύ 1981 και 2010. Η συρρίκνωση των πάγων της Αρκτικής σημαίνει ότι, το καλοκαίρι, η παγωμένη έκταση δεν φτάνει πλέον στις ακτές της Ρωσίας και του Καναδά.

Επιπλέον, αποκαλύπτονται θάλασσες που κάποτε ήταν απρόσιτες, καθώς δεν υπάρχει στεριά κάτω από τον Βόρειο Πόλο. Η πιο ανεπτυγμένη είναι η βόρεια θαλάσσια οδός, μέρος του βορειοανατολικού περάσματος, που εκτείνεται κατά μήκος της αρκτικής ακτής της Ρωσίας από την Ευρώπη έως την Ασία, έχοντας κεντρική σημασία για τις φιλοδοξίες της Μόσχας, σύμφωνα με τον Guardian.

Δυτικότερα, το βορειοδυτικό πέρασμα διασχίζει το αρκτικό αρχιπέλαγος του Καναδά, ενώ μια κεντρική αρκτική διαδρομή που διασχίζει τον Βόρειο Πόλο εμφανίζεται επίσης στα μακροπρόθεσμα σχέδια. Οι νέες αυτές οδοί αναδιαμορφώνουν τον παγκόσμιο εμπορικό χάρτη, προσθέτοντας εναλλακτικές λύσεις για τη διώρυγα του Σουέζ και μειώνοντας το ταξίδι από τη Δυτική Ευρώπη στην Ανατολική Ασία σχεδόν στο μισό.

Το 2025, το Istanbul Bridge έγινε το πρώτο εμπορικό πλοίο που ταξίδεψε από την Κίνα στην Ευρώπη μέσω της βόρειας θαλάσσιας διαδρομής, γνωστής και ως «Πολικός Δρόμος του Μεταξιού», καλύπτοντας την απόσταση από το Νίνγκμπο της Κίνας στο Φέλιξστοου του Ηνωμένου Βασιλείου σε περίπου 20 ημέρες.

Σύμφωνα με το Marine Exchange of Alaska, το 2024 πραγματοποιήθηκαν 665 μεταφορές μέσω του περάσματος του Μπέρινγκ, που χωρίζει τη Ρωσία από τις ΗΠΑ, μια αύξηση 175% σε σχέση με τις 242 μεταφορές του 2010. Ωστόσο, αυτές οι διαδρομές δεν είναι χωρίς κινδύνους, που επηρεάζουν την εμπορική τους βιωσιμότητα, σημειώνει ο Guardian.

Η Σεραφίμα Αντρέεβα, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Fridtjof Nansen με έδρα τη Νορβηγία, αναφέρει ότι η Μόσχα στοχεύει στην «καθ’ όλο τον χρόνο» χρήση της βορειοανατολικής διόδου από την Ευρώπη προς την Ασία και επενδύει σημαντικά σε πυρηνικά παγοθραυστικά. Παρόλα αυτά, τα πλοία εξακολουθούν να κολλάνε στον πάγο, προσθέτει η Αντρέεβα, υπογραμμίζοντας ότι «ακόμη και τώρα υπάρχουν περιστασιακά προβλήματα με τη χρήση της διαδρομής, ακόμη και το ‘καλοκαίρι’».

Αρκετές χώρες, όπως ο Καναδάς, η Δανία, η Νορβηγία, η Ρωσία και οι ΗΠΑ, έχουν αξιώσεις για την Αρκτική. Η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Όρια της Ηπειρωτικής Υφαλοκρηπίδας (CLCS) διατυπώνει συστάσεις προς τα παράκτια κράτη σχετικά με αυτές τις διεκδικήσεις.

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη στρατιωτική παρουσία στην Αρκτική, συγκεκριμένα στη Γροιλανδία. Η απομακρυσμένη βάση Πιτούφικ στη βορειοδυτική Γροιλανδία φιλοξενεί συστήματα προειδοποίησης πυραύλων, αντιπυραυλικής άμυνας και διαστημικές επιχειρήσεις για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Η Ρωσία έχει ανοίξει αρκετές στρατιωτικές βάσεις την τελευταία δεκαετία, ενώ έχει επίσης ανακαινίσει παλιές σοβιετικές υποδομές και αεροδρόμια.

Το 2018, η Κίνα ανακήρυξε τον εαυτό της «κράτος κοντά στην Αρκτική» σε μια προσπάθεια να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στην περιοχή. Η Αντρέεβα αναφέρει: «Τα τελευταία 10 με 15 χρόνια έχει αυξηθεί το στρατιωτικό ενδιαφέρον για την Αρκτική και το τοπίο έχει αλλάξει σημαντικά από το 2022 (σ.σ. όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία)», προσθέτοντας ότι η πρόσφατη ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ έχει αναδιαμορφώσει το τοπίο της ασφάλειας.

Παρόλο που από το 2022 η Ρωσία έχει επικεντρωθεί στην Ουκρανία, διατηρεί την παρουσία της στην Αρκτική. Οι χώρες του ΝΑΤΟ έχουν ενισχύσει τη ναυτική τους παρουσία στην Αρκτική και έχουν ανακοινώσει την κατασκευή περισσότερων παγοθραυστικών. Με την επέκταση του ΝΑΤΟ στις σκανδιναβικές χώρες, η αεροπορία της Δανίας έχει αποκτήσει πιο στενή σχέση με τη Φινλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία. Το 2024, η Κίνα έστειλε τρία παγοθραυστικά πλοία στην Αρκτική.

Η Γροιλανδία είναι επίσης σημαντική στην παγκόσμια κούρσα για τα κρίσιμα ορυκτά, κατατασσόμενη όγδοη στον κόσμο σε αποθέματα σπάνιων γαιών, τα οποία εκτιμώνται σε 1,5 εκατομμύριο τόνους από τη Γεωλογική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών. Φιλοξενεί δύο από τα μεγαλύτερα γνωστά κοιτάσματα, στο Κβανέφιελντ και στο Τανμπρίζ. Η κινεζική Shenghe Resources είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος του έργου Κβανέφιελντ, με μερίδιο 12,5%, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών.

Μέχρι στιγμής δεν έχει πραγματοποιηθεί εξόρυξη σπάνιων γαιών λόγω της δυσπρόσιτης θέσης της περιοχής. Μόνο περίπου το 20% της Γροιλανδίας δεν καλύπτεται από πάγο και μεγάλο μέρος του νησιού είναι απρόσιτο για μεγάλο διάστημα του έτους. Ωστόσο, καθώς οι ναυτιλιακές οδοί γίνονται όλο και πιο προσιτές, η υπερθέρμανση του πλανήτη αρχίζει επίσης να αλλάζει αυτή την εξίσωση και η υποχώρηση του πάγου αποκαλύπτει νέους ορυκτούς πόρους, καταλήγει ο Guardian.