Ευρωπαϊκές χώρες αναπτύσσουν μικρά στρατιωτικά κλιμάκια στη Γροιλανδία, καθώς η Δανία και οι σύμμαχοί της ετοιμάζουν ασκήσεις. Στόχος είναι να καθησυχάσουν τον Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την ασφάλεια του νησιού, ενώ εκείνος εξακολουθεί να επιμένει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να το αποκτήσουν.

Συνάντηση αξιωματούχων των ΗΠΑ, της Δανίας και της Γροιλανδίας την Τετάρτη απέφυγε επεισόδια, όπως αυτά που είχε υποστεί πέρυσι ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χωρίς όμως να προσφέρει άμεση λύση στη διαμάχη.

Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν μίλησε για «θεμελιώδη διαφωνία», σημειώνοντας ότι «η αμερικανική φιλοδοξία να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας παραμένει αμετάβλητη».

Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι το στρατηγικά τοποθετημένο και πλούσιο σε ορυκτά νησί είναι ζωτικής σημασίας για την αμερικανική ασφάλεια και ότι οι ΗΠΑ πρέπει να το κατέχουν ώστε να αποτρέψουν Ρωσία και Κίνα.

Η Μόσχα χαρακτήρισε μύθο τις αναφορές του ΝΑΤΟ περί ρωσικής και κινεζικής απειλής, προειδοποιώντας για τους κινδύνους κλιμάκωσης στην Αρκτική.

Η κατάσταση γύρω από τη Γροιλανδία αναδεικνύει, σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, την «ασυνέπεια της λεγόμενης τάξης βασισμένης σε κανόνες που επιβάλλει η Δύση», δήλωσε η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα. Η ίδια πρόσθεσε ότι η Μόσχα συμφωνεί με το Πεκίνο πως είναι απαράδεκτο να συνεχίζονται οι ισχυρισμοί ότι Ρωσία και Κίνα «κάνουν κάτι» γύρω από τη Γροιλανδία, χαρακτηρίζοντας τέτοιες κατηγορίες αβάσιμες.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε απόπειρα να αγνοηθούν τα ρωσικά συμφέροντα στην Αρκτική «δεν θα μείνει αναπάντητη», στέλνοντας μήνυμα κλιμάκωσης προς τη Δύση εν μέσω της έντασης που έχει προκαλέσει το ζήτημα της Γροιλανδίας.

Η Γροιλανδία και η Δανία τονίζουν ότι το νησί δεν πωλείται και ότι ζητήματα ασφάλειας πρέπει να επιλύονται μεταξύ συμμάχων. Στο πλαίσιο αυτό, Γερμανία, Γαλλία, Σουηδία και Νορβηγία ανακοίνωσαν ότι στέλνουν προσωπικό για την προετοιμασία μεγαλύτερων ασκήσεων αργότερα φέτος.

Οι πρώτες αποστολές είναι περιορισμένες. Η Γερμανία στέλνει αναγνωριστική ομάδα 13 ατόμων, η Σουηδία τρεις αξιωματικούς, η Νορβηγία δύο, ενώ η Γαλλία περίπου 15 ειδικούς σε ορεινό περιβάλλον. Ένας Βρετανός αξιωματικός συμμετέχει επίσης, ενώ η Ολλανδία ανακοίνωσε ότι θα αποστείλει έναν αξιωματικό του ναυτικού της.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι «μια πρώτη ομάδα Γάλλων στρατιωτών βρίσκεται ήδη επί τόπου και θα ενισχυθεί τις επόμενες ημέρες με χερσαία, εναέρια και ναυτικά μέσα», προσθέτοντας ότι η Γαλλία και η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι «ανυποχώρητες στην υπεράσπιση της εδαφικής κυριαρχίας».

Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν ανέφερε ότι περίπου 200 Αμερικανοί στρατιώτες σταθμεύουν ήδη στη Γροιλανδία, η οποία έχει πληθυσμό μόλις 57.000 κατοίκων.

Ο αναπληρωτής καθηγητής του Βασιλικού Κολεγίου Άμυνας της Δανίας Μαρκ Γιάκομπσεν σημείωσε ότι η ευρωπαϊκή παρουσία στέλνει δύο μηνύματα: αποτροπή απέναντι σε ενδεχόμενη αμερικανική στρατιωτική κίνηση και ταυτόχρονα ένδειξη ότι οι Ευρωπαίοι λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις αμερικανικές ανησυχίες, ενισχύοντας την επιτήρηση και την κυριαρχία στη Γροιλανδία.

Μετά τη συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, η Δανία και η Γροιλανδία συμφώνησαν στη δημιουργία ομάδας εργασίας για τα ζητήματα του νησιού.

Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν επανέλαβε ότι η χώρα του δεν επιθυμεί να κυβερνηθεί ή να ανήκει στις ΗΠΑ και ότι θα παραμείνει μέρος της Δανίας και του ΝΑΤΟ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε διαρκώς τις φιλοδοξίες του να αναλάβουν οι ΗΠΑ τον έλεγχο της Γροιλανδίας «για λόγους εθνικής ασφάλειας», θέτοντας ακόμη και ζήτημα για το αν η Δανία έχει νόμιμο δικαίωμα στο αρκτικό νησί.

Η συζήτηση αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον για το πώς η Γροιλανδία εντάχθηκε στη Δανία, ποιο είναι σήμερα το καθεστώς αυτονομίας της και ποια είναι η αμερικανική στρατιωτική παρουσία.

Η Γροιλανδία κατοικήθηκε αρχικά από λαούς Ινουίτ, που προέρχονταν από την Ασία και τη Βόρεια Αμερική, περίπου από το 2500 π.Χ.

Γύρω στο 985 μ.Χ., Βίκινγκς υπό τον Έρικ τον Ερυθρό εγκαταστάθηκαν στο νότιο τμήμα του νησιού, καλλιεργώντας τη γη και χτίζοντας εκκλησίες.

Σχεδόν την ίδια περίοδο έφτασαν και οι πρόγονοι των σημερινών Ινουίτ, οι οποίοι, ως κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες, έγιναν σταδιακά η κυρίαρχη κουλτούρα και εκτόπισαν τους Βίκινγκς γύρω στο 1400.

Η Δανία αποίκισε τη Γροιλανδία τον 18ο αιώνα, με την άφιξη του ιεραπόστολου Χανς Έγκετε το 1721, σηματοδοτώντας την αρχή της αποικιακής περιόδου.

Άγαλμα του Έγκετε δεσπόζει ακόμη στο αποικιακό λιμάνι της πρωτεύουσας Νουούκ και για πολλούς Γροιλανδούς αποτελεί σύμβολο απώλειας των παραδόσεων των Ινουίτ.

Το 1916, οι ΗΠΑ αγόρασαν τις Δανικές Δυτικές Ινδίες, τις σημερινές Αμερικανικές Παρθένες Νήσους, έναντι 25 εκατ. δολαρίων σε χρυσό.

Στο πλαίσιο εκείνης της συμφωνίας, η Ουάσιγκτον δήλωσε ότι δεν θα έφερνε αντίρρηση στην επέκταση των «πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων» της Δανίας σε ολόκληρη τη Γροιλανδία, αναγνωρίζοντας επίσημα τη δανική κυριαρχία.

Η Γροιλανδία μετατράπηκε από αποικία σε επίσημο έδαφος της Δανίας το 1953, χωρίς να ερωτηθούν οι κάτοικοί της.

Από το 2009, μπορεί να κηρύξει ανεξαρτησία μέσω διαδικασίας αυτοδιοίκησης που απαιτεί δημοψήφισμα και έγκριση του δανικού κοινοβουλίου. Η αυτονομία είναι εκτεταμένη, εξαιρουμένων των θεμάτων εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.

Ο πληθυσμός ανέρχεται σε περίπου 57.000 κατοίκους, με περιορισμένες υποδομές και χωρίς οδικό δίκτυο που να συνδέει τις περίπου 17 πόλεις του νησιού.

Οι σχέσεις Δανίας και Γροιλανδίας έχουν επιβαρυνθεί από αποκαλύψεις για ιστορικές αυθαιρεσίες. Τη δεκαετία του 1950, οι δανικές αρχές μετέφεραν βίαια Ινουίτ σε μεγαλύτερες πόλεις, περιθωριοποιώντας τις γλώσσες και τις παραδόσεις τους.

Η Δανία ζήτησε συγγνώμη το 2022 για πείραμα της ίδιας περιόδου, κατά το οποίο παιδιά από τη Γροιλανδία στάλθηκαν στη Δανία.

Μεταξύ 1966 και 1991, χιλιάδες γυναίκες και κορίτσια, ακόμη και 13 ετών, φέρεται να έλαβαν ενδομήτρια σπειράματα χωρίς συναίνεση, γεγονός για το οποίο η Κοπεγχάγη απολογήθηκε το 2025.

Η Γροιλανδία είχε ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα το 1973 μέσω της Δανίας, αλλά αποχώρησε το 1985 μετά την απόκτηση καθεστώτος αυτοδιοίκησης. Σήμερα διατηρεί καθεστώς Υπερπόντιας Χώρας και Εδάφους με την Ε.Ε., με ειδική συμφωνία για την αλιεία.

Οι ΗΠΑ διατηρούν μόνιμη στρατιωτική παρουσία στην αεροπορική βάση Πιτουφίκ, στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού, βάσει συμφωνίας του 1951 που τους επιτρέπει την κατασκευή βάσεων με απλή γνωστοποίηση σε Δανία και Γροιλανδία.

Η Κοπεγχάγη έχει ιστορικά αποδεχθεί αυτή την παρουσία, καθώς δεν διαθέτει τα μέσα να υπερασπιστεί μόνη της τη Γροιλανδία και επωφελείται από τις εγγυήσεις ασφάλειας του ΝΑΤΟ.

Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η απόκτηση της Γροιλανδίας αποτελεί προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας, ώστε να αποτραπεί ενδεχόμενη ρωσική ή κινεζική διείσδυση.

Η συντομότερη διαδρομή Ευρώπης – Βόρειας Αμερικής περνά από το νησί, γεγονός που το καθιστά κρίσιμο για το αμερικανικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης βαλλιστικών πυραύλων.

Η περιοχή βρίσκεται στο επίκεντρο της στρατιωτικοποίησης της Αρκτικής από ΝΑΤΟ, Ρωσία και Κίνα, ενώ η Γροιλανδία διαθέτει πλούτο σε ορυκτά, πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Παρά ταύτα, υπάρχουν λίγες ενδείξεις έντονης κινεζικής ή ρωσικής ναυσιπλοΐας κοντά στις ακτές της.

Τα περισσότερα κινεζικά δρομολόγια στην Αρκτική αφορούν τον Ειρηνικό και τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό κοντά στη Ρωσία, ενώ η ρωσική δραστηριότητα συγκεντρώνεται κυρίως γύρω από τις δικές της ακτές.

Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειονότητα των Γροιλανδών υποστηρίζει την ανεξαρτησία, αν και πολλοί προειδοποιούν κατά της βιασύνης λόγω της οικονομικής εξάρτησης από τη Δανία.

Η αλιεία αντιστοιχεί σε πάνω από το 90% των εξαγωγών και οι δανικές επιδοτήσεις καλύπτουν περίπου τον μισό δημόσιο προϋπολογισμό.

Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν είχε χαρακτηρίσει «παράλογη» την πρόταση Τραμπ να αγοράσει τη Γροιλανδία κατά την πρώτη του θητεία.

Τον Δεκέμβριο του 2025, μαζί με τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, επανέλαβαν ότι το νησί δεν μπορεί να προσαρτηθεί και ότι ζητήματα διεθνούς ασφάλειας δεν δικαιολογούν μια τέτοια κίνηση.