Η Ευρώπη παρακολουθεί με αμηχανία τις κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιδιώκει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, χωρίς να αποκλείει ακόμα και στρατιωτική επέμβαση.

Το επιχείρημα του Τραμπ είναι ότι το νησί της Αρκτικής έχει τεράστια στρατηγική αξία, καθώς βρίσκεται ανάμεσα στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τη Ρωσία, με δυνατότητα να αναχαιτίσει τον ρωσικό στόλο στον Ατλαντικό. Επιπλέον, η Γροιλανδία φέρεται να διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα ορυκτών καυσίμων, σπάνιων γαιών και άλλων πολύτιμων μετάλλων.

Ωστόσο, ο Πολ Μπίρμαν, γεωλόγος από το Πανεπιστήμιο του Βερμόντ μελετά την περιβαλλοντική ιστορία της Γροιλανδίας, προειδοποιεί για τους κινδύνους που συγκαλύπτονται πίσω από αυτά τα οφέλη. Σε άρθρο του στο The Conversation, αναφέρει ότι σε ακρόαση του Κογκρέσου το 2025, ειδικοί και γερουσιαστές εστιάστηκαν στα πλεονεκτήματα, παραβλέποντας τους σοβαρούς κινδύνους.

Η Αρκτική θερμαίνεται με ταχύτερους ρυθμούς από τον υπόλοιπο πλανήτη, αυξάνοντας κατακόρυφα το ρίσκο για όσους επιχειρήσουν να εξορύξουν τους φυσικούς πόρους της Γροιλανδίας. Το 80% του νησιού καλύπτεται από ένα στρώμα πάγου που σε ορισμένα σημεία ξεπερνά τα 3 χιλιόμετρα πάχος. Οι 56.000 κάτοικοι ζουν κατά μήκος της ακτογραμμής, καθώς είναι η μόνη περιοχή χωρίς μόνιμη παγοκάλυψη. Όμως, ακόμα και έτσι, οι ακτές παραμένουν αποκλεισμένες για μεγάλο μέρος του χρόνου λόγω του θαλάσσιου πάγου.

Ο Μπίρμαν, συγγραφέας του βιβλίου «Όταν ο Πάγος Χαθεί», υπενθυμίζει ότι το αφιλόξενο κλίμα της Γροιλανδίας έχει οδηγήσει σε αποτυχία παλαιότερες προσπάθειες. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, αμερικανοί πιλότοι συνετρίβησαν στο κάλυμμα πάγου, ενώ ένα παγόβουνο από τη Γροιλανδία προκάλεσε την τραγωδία του Τιτανικού το 1912. Το 1958, ένα άλλο παγόβουνο βύθισε ένα δανικό παγοθραυστικό, παρασύροντας στον θάνατο 95 ανθρώπους.

Οι κίνδυνοι αυτοί επιδεινώνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής, κάνοντας τις εξορύξεις και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις αβέβαιες, δαπανηρές και δυνητικά θανατηφόρες, σύμφωνα με τον Μπίρμαν.

Στις ακτές που δεν καλύπτονται από πάγο, εκτιμάται ότι υπάρχουν σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών, γραφίτη, χαλκού, νικελίου, ψευδαργύρου, ουρανίου, τιτανίου, χρυσού και διαμαντιών. Όμως, οι ακτές είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε κατολισθήσεις, καθώς οι παγετώνες έχουν διαβρώσει το έδαφος. Η υποχώρηση του πάγου αφήνει εκτεθειμένους τους σχεδόν κάθετους γκρεμούς.

Το 2017, μια τεράστια κατολίσθηση προκάλεσε τσουνάμι ύψους 100 μέτρων, καταστρέφοντας τα σπίτια στα χωριά Νουουγαάτσιακ και Ιλορσούιτ και σκοτώνοντας τέσσερις ανθρώπους. Το 2023, μια άλλη κατολίσθηση προκάλεσε τσουνάμι 200 μέτρων που παγιδεύτηκε σε ένα φιορδ για εννέα ημέρες. Τα σημάδια παλαιότερων κατολισθήσεων είναι εμφανή στα φιορδ. Υπολογίζεται ότι το υλικό που έχει πέσει στη θάλασσα τα τελευταία 10.000 χρόνια θα μπορούσε να γεμίσει 3,2 εκατομμύρια πισίνες Ολυμπιακών διαστάσεων.

Επιπλέον, η Γροιλανδία δεν διαθέτει οδικό δίκτυο, με αποτέλεσμα οι μεταφορές να γίνονται κυρίως διά θαλάσσης. Τα λιμάνια και οι υποδομές που απαιτούνται για τις εξορύξεις θα ήταν εκτεθειμένες σε κατολισθήσεις και τσουνάμι. Οι πλημμύρες που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή έχουν ήδη παρασύρει γέφυρες, ενώ η άνοδος της θερμοκρασίας λιώνει το περμαφρόστ, αποσταθεροποιώντας το έδαφος.

Στην αμερικανική βάση του Πίτουφικ, ο διάδρομος του αεροδρομίου έχει γεμίσει ρωγμές και τα κτήρια αρχίζουν να γέρνουν. Ακόμα και τα ραντάρ που παρακολουθούν τον εναέριο χώρο κινδυνεύουν με κατάρρευση.

Τη δεκαετία του 1950, οι ΗΠΑ προσπάθησαν να κατασκευάσουν μια μυστική στρατιωτική βάση κάτω από τους πάγους, αλλά το έργο εγκαταλείφθηκε λόγω της κίνησης του παγετώνα.

Επιπλέον, οι εξέδρες άντλησης πετρελαίου θα βρίσκονταν υπό συνεχή απειλή από τα παγόβουνα, ενώ η γεωλογία της Γροιλανδίας θα έθετε σε κίνδυνο και τα λιμάνια, καθώς η ανύψωση του εδάφους λόγω της μείωσης του βάρους των πάγων θα τα καθιστούσε αβαθή.

Σύμφωνα με τον Μπίρμαν, οι φιλοδοξίες του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία είναι κοντόφθαλμες και απερίσκεπτες. Ο πολυτιμότερος φυσικός πόρος του νησιού είναι το κάλυμμα πάγου, το οποίο επιβραδύνει την κλιματική αλλαγή. Εάν λιώσει όλος ο πάγος της Γροιλανδίας, η στάθμη των ωκεανών θα ανέβει κατά 7 μέτρα, εκτοπίζοντας εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους και δημιουργώντας ένα νέο γεωπολιτικό σκηνικό.