Η πόλη μοιάζει «παγωμένη» στην 11η Μαρτίου 2011, όταν ο σεισμός μεγέθους 9 χτύπησε την Ιαπωνία και το τσουνάμι που ακολούθησε πυροδότησε το πυρηνικό ατύχημα στη Φουκουσίμα Νταϊίτσι. Ο Νόριο Κιμούρα στέκεται μπροστά στο δημοτικό σχολείο Κουμαμάτσι, κοιτάζοντας μέσα από τα παράθυρα μια πραγματικότητα που έμεινε ακίνητη. Στα θρανία υπάρχουν ακόμα βιβλία και κασετίνες που δεν γύρισαν ποτέ σπίτι, ενώ στους διαδρόμους τα παπούτσια των παιδιών παραμένουν στη σειρά, σαν να περιμένουν το επόμενο κουδούνι.

Έξω από τους τοίχους, ο χρόνος δεν σταμάτησε, αλλά άλλαξε πορεία. Η σχολική αυλή είναι πλέον ένα πυκνό χαλί από αγριόχορτα και βρύα, με την κορυφή της τσουλήθρας να διακρίνεται μόλις ανάμεσα στη βλάστηση. Μια μεταλλική σκάλα έχει πια ενσωματωθεί στον κορμό ενός δέντρου, ενώ σκουριασμένα ποδήλατα κρύβονται μέσα στα φυτά. Οι μετρητές ραδιενέργειας υπενθυμίζουν διαρκώς ότι, παρόλο που η περιοχή είναι επισκέψιμη, η κανονική ζωή παραμένει απαγορευμένη.

Για τον Κιμούρα, η επιστροφή είναι μια πράξη πένθους και ακλόνητης επιμονής. Την ημέρα της καταστροφής, η επτάχρονη κόρη του, η Γιούνα, ήταν ένα από τα εκατοντάδες παιδιά που έτρεξαν να σωθούν. Η Γιούνα έχασε τη ζωή της μαζί με τη μητέρα και τη γιαγιά της όταν το κύμα σάρωσε την ακτή. Σήμερα, ο Κιμούρα συνεχίζει να επισκέπτεται το σημείο όπου κάποτε βρισκόταν το σπίτι του, καθαρίζοντας τα χόρτα από τα λιγοστά πλακάκια που απέμειναν. «Σίγουρα σκοπεύω να επιστρέψω μια μέρα», λέει, αρνούμενος να εγκαταλείψει τις ρίζες του.

Δεκαπέντε χρόνια μετά, οι τοπικές αρχές αντιμετωπίζουν ένα δυσεπίλυτο παράδοξο: πώς πείθεις τους ανθρώπους να επιστρέψουν σε μια περιοχή που έχει γίνει «ζώνη άγριας ζωής»; Στην Οκούμα και στις γύρω κοινότητες, οι κήποι μετατράπηκαν σε ζούγκλες, προσφέροντας καταφύγιο σε αγριόχοιρους, ρακούν και μαύρες αρκούδες που περιφέρονται πλέον σε δρόμους χωρίς κίνηση. Η φύση άνθισε ακριβώς επειδή ο άνθρωπος αποσύρθηκε.

Η γιγαντιαία επιχείρηση απορρύπανσης αφαίρεσε εκατομμύρια κυβικά μέτρα μολυσμένου εδάφους γύρω από σπίτια και σχολεία, όμως τα ορεινά δάση, που αποτελούν το 70% της περιοχής, παραμένουν μολυσμένα με ραδιοκαίσιο-137. Οι επιστήμονες μελετούν πώς η ραδιενέργεια κυκλοφορεί μέσα στο οικοσύστημα, με τα δέντρα να απορροφούν τα στοιχεία από τις ρίζες τους. Παραδόξως, η άγρια ζωή δεν κατέρρευσε. Όπως δηλώνει ο Ουκρανός επιστήμονας Βασίλ Γιοστσένκο: «Τα μόνα ζώα που ίσως κινδυνεύουν σε αυτές τις περιοχές μπορεί να είναι οι άνθρωποι».

Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης, η επιστροφή των κατοίκων παραμένει περιορισμένη. Μέχρι την άνοιξη του 2025, ο πληθυσμός των εκκενωμένων περιοχών έφτανε μόλις το 17% των επιπέδων προ του 2011. Πολλοί έχουν ήδη χτίσει νέες ζωές αλλού. Ο αγρότης Σάντζιρο Σάνπει εκτιμά ότι ίσως χρειαστούν ακόμα 30 χρόνια μέχρι να θεωρηθεί ασφαλές ολόκληρο το χωριό του.

Στο τέλος, η Φουκουσίμα δεν είναι μόνο ένα τεχνικό ζήτημα ακτινοβολίας, αλλά ένα ερώτημα για το μέλλον. Ο Κιμούρα ζητά το σχολείο να διατηρηθεί ως μνημείο και φαντάζεται τον χώρο αποθήκευσης αποβλήτων ως ένα μελλοντικό «οικο-μουσείο». Είναι μια δύσκολη ισορροαία ανάμεσα στην καθημερινότητα που πρέπει να ξαναχτιστεί, τη μνήμη που πρέπει να προστατευτεί και τη φύση που διεκδικεί τον δικό της χώρο.