Έχουν περάσει πάνω από δύο δεκαετίες από την τελευταία φορά που η Ευρώπη έγινε μάρτυρας ολικής έκλειψης Ηλίου, συγκεκριμένα από τον Αύγουστο του 1999. Τότε, η Σελήνη κάλυψε τον Ήλιο, βυθίζοντας στο σκοτάδι περιοχές της ηπείρου.

Το 2026, η ολική έκλειψη Ηλίου επιστρέφει, με την Ισπανία να αναμένεται να έχει την τιμητική της. Το φαινόμενο θα ξεκινήσει το ταξίδι του από τη βόρεια Ρωσία, θα διασχίσει τον Αρκτικό Ωκεανό και την ανατολική Γροιλανδία, θα φτάσει στο αποκορύφωμά του ανοιχτά της Ισλανδίας και, λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου, θα φτάσει στη βόρεια Ισπανία. Εκεί, πόλεις θα δουν τη Σελήνη να καλύπτει τον Ήλιο για ένα λεπτό και 50 δευτερόλεπτα. Στη Βόρεια Αμερική, τη δυτική Αφρική και σε άλλα σημεία της Ευρώπης θα είναι ορατή ως μερική έκλειψη.

Στην Ελλάδα, η έκλειψη θα είναι ελάχιστα παρατηρήσιμη, επηρεάζοντας μόνο βορειοδυτικές περιοχές όπως η Κέρκυρα, η Ηγουμενίτσα, η Κόνιτσα, η Καστοριά και η Φλώρινα.

Αυτή είναι η πρώτη ολική έκλειψη στην Ισπανία από το 1905 και στην Ισλανδία από το 1954. Η επόμενη ευκαιρία για την Ευρώπη θα είναι στις 2 Αυγούστου 2027, με το φαινόμενο να είναι ορατό στη νότια Ισπανία, το Μαρόκο, την Αλγερία, την Τυνησία, τη Λιβύη, την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία. Το 2027, η νότια Ελλάδα θα έχει την ευκαιρία να παρατηρήσει σημαντικά μεγάλο ποσοστό της μερικής έκλειψης.

Όπως εξηγεί η Φιόρη Μεταλληνού, αστροφυσικός στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, υπεύθυνη για δράσεις διάχυσης της επιστήμης, και εθνική συντονίστρια διάχυσης της Αστρονομίας της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης για την Ελλάδα, η ολική έκλειψη στη Μεσόγειο προσφέρει στους επιστήμονες της νότιας Ευρώπης και κυρίως της Ελλάδας, περισσότερες ευκαιρίες για τη μελέτη της κορώνας του Ήλιου και την εξαγωγή συμπερασμάτων για την εξέλιξη και τις διαδικασίες που συντελούνται εκεί.

«Όταν γίνονται εκλείψεις, έχουμε την ευκαιρία οι ηλιακοί φυσικοί να παρατηρούμε την εξώτερη ατμόσφαιρα του Ήλιου, τη λεγόμενη ηλιακή κορώνα ή ηλιακό στέμμα, που αποκαλύπτεται όταν σκοτεινιάσει ο Ήλιος. Φωτογραφίζουμε την κορώνα και μελετάμε τη σύστασή της από διάφορα στοιχεία. Δεν έχει πάντα την ίδια σύσταση, αυτό εξαρτάται από την ηλιακή δράση. Οπότε είναι σημαντικό να παρατηρούμε την κορώνα, να δούμε τις διεργασίες που δημιουργούνται και να συγκρίνουμε με άλλες εκλείψεις για να κατανοήσουμε τις διεργασίες που συντελούνται» αναφέρει η κ. Μεταλληνού.

Επαγγελματίες και ερασιτέχνες αστρονόμοι από την Ελλάδα έχουν ήδη αρχίσει να οργανώνουν τα ταξίδια τους στην Ισπανία για να παρατηρήσουν το φαινόμενο.

Στις 17 Φεβρουαρίου 2026 θα συμβεί άλλη μία έκλειψη Ηλίου, δακτυλιοειδής αυτή τη φορά. Κατά τη διάρκειά της, η Σελήνη περνά μπροστά από τον Ήλιο αλλά δεν τον καλύπτει πλήρως, με αποτέλεσμα ο ηλιακός δίσκος να φαίνεται ως φωτεινός δακτύλιος γύρω από το σκοτεινό φεγγάρι. Η έκλειψη αυτή θα είναι ορατή μόνο στην Ανταρκτική, ενώ η μερική έκλειψη θα φανεί από τη νότια Αφρική και νότια σημεία της Αργεντινής και της Χιλής.

Η κορύφωση της δραστηριότητας του Ήλιου μπορεί να ολοκληρώθηκε το 2025, ωστόσο η ηλιακή δραστηριότητα είναι μεγάλη και το 2026. Αυτό θα έχει ως συνέπεια να βλέπουμε πιο εντυπωσιακό Σέλας, κυρίως στις Βόρειες χώρες.

Μια λιγότερο γνωστή πληροφορία είναι ότι μια ηλιακή έκλειψη συμβαίνει πάντα περίπου δύο εβδομάδες πριν ή έπειτα από μια σεληνιακή έκλειψη. Έτσι, και τις δύο ηλιακές εκλείψεις του 2026 θα ακολουθήσουν σεληνιακές εκλείψεις.

Το πρωί της 3ης Μαρτίου 2026, μια ολική έκλειψη Σελήνης θα δώσει στη Σελήνη απόκοσμες πορτοκαλί αποχρώσεις, δημιουργώντας τη λεγόμενη ματωμένη Σελήνη. Καθώς η Γη κινείται μεταξύ του Ήλιου και της Σελήνης, η σκιά της καλύπτει πλήρως την επιφάνεια της Σελήνης. Το φως του Ήλιου περνά μέσα από την ατμόσφαιρα της Γης, τα μικρότερα μπλε μήκη κύματος διασκορπίζονται στην ατμόσφαιρα της Γης, ενώ τα μεγαλύτερα κόκκινα και πορτοκαλί μήκη κύματος τη διαπερνούν και φτάνουν στη Σελήνη, δίνοντάς της μια χάλκινη λάμψη. Η ολική έκλειψη Σελήνης θα είναι ορατή σε μεγάλο μέρος της Βόρειας και Νότιας Αμερικής, στον Ειρηνικό και σε μεγάλα τμήματα της Ασίας και της Ωκεανίας.

Μερική έκλειψη Σελήνης θα συμβεί από τις 27 στις 28 Αυγούστου, η οποία θα είναι καλύτερα ορατή από μέρη της Αφρικής, της Ευρώπης (και από την Ελλάδα) και της Ασίας. Στην Αθήνα θα είναι ορατή στις 6.50 το πρωί της 28ης Αυγούστου 2026.

Το 2026 μας επιφυλάσσει επίσης τρεις υπερπανσελήνους: στην έναρξη της νέας χρονιάς (3 Ιανουαρίου), στις 24 Νοεμβρίου και στις 23 Δεκεμβρίου 2026. Η υπερπανσέληνος φαίνεται πιο φωτεινή και μεγάλη από το μέσο φεγγάρι, επειδή κατά τη διάρκειά της η Σελήνη βρίσκεται κοντά στο περίγειο, δηλαδή στο πλησιέστερο σημείο στη Γη.

Τον Μάιο του 2026 θα υπάρξει και Μπλε φεγγάρι, δηλαδή δεύτερη πανσέληνος μέσα στον ίδιο μήνα (1 και 31 Μαΐου).

Οι βροχές διαττόντων αστέρων εντυπωσιάζουν κάθε χρόνο τους παρατηρητές, ωστόσο φέτος στις 12 και 13 Αυγούστου θα υπάρξει κορύφωση της βροχής των Περσείδων με πολύ καλές συνθήκες: οι συγκεκριμένες ημερομηνίες συμπίπτουν με μια νέα Σελήνη, που σημαίνει ότι το σεληνιακό φως δεν θα επηρεάσει τη θέαση των Περσείδων.

Η βροχή των Περσείδων θα διαρκέσει από τις 14 Ιουλίου έως την 1η Σεπτεμβρίου του 2026.