Ενεργειακή διπλωματία: Ο Κάθετος Διάδρομος φέρνει την ειρήνη στην Ουκρανία
Στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων βρέθηκε η Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, με την ενέργεια να αναδεικνύεται σε κυρίαρχο διπλωματικό εργαλείο. Ο Jarred Agen, εκτελεστικός διευθυντής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα στις 13 Φεβρουαρίου 2026, περιγράφοντας την ενέργεια ως το απόλυτο «εργαλείο επίτευξης της ειρήνης στην Ουκρανία». Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκεται ο Κάθετος Διάδρομος, μια πρωτοβουλία που τοποθετεί την Ελλάδα στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας.
Ο σύμβουλος του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ δεν δίστασε να πλέξει το εγκώμιο του Έλληνα Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, ο οποίος παρακολουθούσε τη συζήτηση. «Και είναι ακριβώς αυτό για το οποίο μιλούσα, για το πώς αυτός ο πρόεδρος έχει χρησιμοποιήσει την ενέργεια ως διπλωματικό εργαλείο όπως ποτέ άλλοτε. Και θέλω να δώσω έναν ιδιαίτερο μπράβο στον Έλληνα Υπουργό Ενέργειας που βρίσκεται εδώ στην πρώτη σειρά. Δηλαδή, όσο κι αν μου αρέσει να έρχομαι σε αυτά τα συνέδρια και να μιλάω για αυτά τα ζητήματα, προτιμώ πολύ περισσότερο να πηγαίνω σε μια εγκατάσταση LNG και να βλέπω την εισαγωγή να φτάνει», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Agen, υπογραμμίζοντας την έμπρακτη σημασία των υποδομών.
Η κινητικότητα είναι καταιγιστική, καθώς το P-TEC έχει ήδη θέσει τις βάσεις για στενή συνεργασία στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Όπως αποκάλυψε ο Agen: «κάναμε δύο ταξίδια στην Αθήνα πέρυσι. Είχαμε όλους τους υπουργούς Ενέργειας από την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, ειδικά για να μιλήσουμε για συμφωνίες και για το πώς θα κάνουμε το φυσικό αέριο να ρέει από την Ελλάδα προς τα πάνω, στην Ουκρανία, και από την Πολωνία προς την Ουκρανία. Και έτσι, μετά από αυτό, είχαμε ένα εξαιρετικό συνέδριο στο τέλος της περασμένης χρονιάς, αλλά δεν ήταν αρκετό. Χρειαζόμαστε περισσότερα». Οι επόμενοι σταθμοί έχουν ήδη οριστεί, με μια κρίσιμη συνάντηση στην Ουάσιγκτον στις 24 Φεβρουαρίου και την επόμενη μεγάλη σύναξη στο Χιούστον κατά την εβδομάδα CERAWeek (23-27 Μαρτίου). «Σε δύο εβδομάδες, τον Φεβρουάριο, θα φέρουμε όλους στις ΗΠΑ, για να πετύχουμε περισσότερες συμφωνίες ώστε να γίνει πραγματικότητα ο Κάθετος Διάδρομος», σημείωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος, κάνοντας λόγο για μια «αδιάκοπη επιδίωξη συμφωνιών».
Η σημασία αυτών των κινήσεων αναγνωρίστηκε και από την ουκρανική πλευρά. Ο Oleksiy Ryabchyn, Διευθυντής Διεθνών Σχέσεων της NAFTOGAZ, ευχαρίστησε δημόσια τους ομιλητές, αναφερόμενος στη ζωτική σημασία της συμφωνίας με την κοινοπραξία AKTOR-ΔΕΠΑ. «Ο Jarred Agen και οι συνάδελφοι του βοήθησαν ώστε τα τιμολόγια του κάθετου διαδρόμου να αποκτήσουν μια ενιαία δομική συνοχή, και έτσι κάναμε την πρώτη μας συμφωνία με τους Έλληνες ομολόγους μας, και τα δεξαμενόπλοια LNG έρχονται επίσης για να βοηθήσουν να επιβιώσουμε αυτόν τον χειμώνα», τόνισε ο Ryabchyn.
Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά. Στις 30 Ιανουαρίου 2026, υπεγράφη η ιστορική πρώτη συμφωνία πώλησης αμερικανικού LNG στην Ουκρανία μέσω της ATLANTIC SEE LNG TRADE, με την BP ως προμηθευτή. Το πρώτο φορτίο αναμένεται στη Ρεβυθούσα τον Μάρτιο, με προορισμό την Ουκρανία μέσω του Route 1, διασχίζοντας τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία. Οι ποσότητες μπορούν να αγγίξουν το 1 εκατ. MWh, ξεπερνώντας τις προηγούμενες εκτιμήσεις των 700.000 MWh. Η επιτάχυνση αυτή είναι εντυπωσιακή, καθώς η υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου έγινε πραγματικότητα το 2026, τέσσερα ολόκληρα χρόνια νωρίτερα από τον αρχικό προγραμματισμό του 2030.