Μετά από τρία χρόνια επίμονων προσπαθειών στις πιο αφιλόξενες συνθήκες της Δυτικής Ανταρκτικής, μια διεθνής ερευνητική ομάδα πέτυχε το ακατόρθωτο. Κατάφεραν να ολοκληρώσουν μια γεώτρηση ιστορικών διαστάσεων, ανασύροντας από τα έγκατα της γης δείγματα βράχων και λάσπης συνολικού μήκους 238 μέτρων. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο πυρήνα που έχει έρθει ποτέ στο φως κάτω από τα παχιά στρώματα πάγου, ένα επίτευγμα που ανοίγει ένα παράθυρο στο μακρινό παρελθόν.

Η προκαταρκτική χρονολόηση, βασισμένη σε μικροσκοπικά απολιθώματα θαλάσσιων οργανισμών, δείχνει ότι τα δείγματα αυτά μας ταξιδεύουν 23 εκατομμύρια χρόνια πίσω. Καλύπτουν περιόδους όπου η Γη ήταν πολύ θερμότερη από σήμερα, αγγίζοντας επίπεδα που η επιστημονική κοινότητα φοβάται ότι θα δούμε το 2100 αν δεν αλλάξουν οι κλιματικές πολιτικές. Η ανησυχία είναι έκδηλη, καθώς το παγοκάλυμμα της Δυτικής Ανταρκτικής παρουσιάζει ήδη σημάδια αστάθειας. Μια ολοκληρωτική τήξη του θα μπορούσε να προκαλέσει άνοδο της στάθμης των ωκεανών κατά 4-5 μέτρα, με ολέθριες συνέπειες για τις παραθαλάσσιες περιοχές παγκοσμίως.

Το διεθνές πρόγραμμα SWAIS2C επιδιώκει να κατανοήσει πώς αντέδρασε ο πάγος σε προηγούμενες κλιματικές αλλαγές για να προβλέψει το μέλλον. Η Μόλι Πάτερσον, συνεπικεφαλής της αποστολής από το Πανεπιστήμιο Μπίνγκχαμτον, υπογράμμισε τη σημασία του κατορθώματος: «Από ό,τι γνωρίζουμε, οι μακρύτεροι πυρήνες πάγου που είχαν ανασυρθεί μέχρι σήμερα κάτω από παγοκάλυμμα είχαν μήκος μικρότερο από δέκα μέτρα. Εμείς υπερβήκαμε τον αρχικό στόχο μας των 200 μέτρων».

Η επιτυχία δεν ήρθε εύκολα. Δύο συνεχόμενα καλοκαίρια, τεχνικά προβλήματα ανάγκασαν την ομάδα σε υποχώρηση, όμως η τρίτη απόπειρα αποδείχθηκε τυχερή. Οι ερευνητές έζησαν για δύο μήνες σε σκηνές στο Κράρι Άις Ράις, μια απομονωμένη περιοχή 700 χιλιόμετρα μακριά από τον πλησιέστερο σταθμό, εκεί όπου οι παγετώνες συναντούν τη θάλασσα σχηματίζοντας την παγοκρηπίδα Ρος.

Η επιχείρηση ήταν μια τεχνική πρόκληση: χρησιμοποίησαν γεωτρύπανο θερμού νερού για να διαπεράσουν 523 μέτρα πάγου και στη συνέχεια ένα εξειδικευμένο τρυπάνι που έφτασε σε βάθος 1.300 μέτρων κάτω από την επιφάνεια. Οι πυρήνες που ανασύρθηκαν αποκάλυψαν μια συγκλονιστική αλήθεια. Τα στρώματα από πέτρες, λάσπη και υπολείμματα φυτοπλαγκτού μαρτυρούν ότι το σημείο αυτό ήταν κάποτε μια παραλία ανοιχτού ωκεανού. Αυτό σημαίνει ότι η παγοκρηπίδα Ρος είχε εξαφανιστεί τελείως στο παρελθόν.

Οι μελλοντικές αναλύσεις αναμένεται να ρίξουν φως στο πότε ακριβώς συνέβη αυτή η υποχώρηση και ποιοι παράγοντες την πυροδότησαν. Τα νέα δεδομένα θα αποτελέσουν το κλειδί για τη βελτίωση των κλιματικών μοντέλων, προσφέροντας την απαραίτητη γνώση για να προστατευτούμε από μια πιθανή νέα καταστροφική υποχώρηση των πάγων.