Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: η αναπάντεχη πτώση της στάθμης της θάλασσας στη Γροιλανδία αναμένεται να πυροδοτήσει ένα ντόμινο επιπτώσεων που θα σαρώσει παράκτιες κοινότητες, θα αλλάξει ριζικά τη ναυσιπλοΐα, την αλιεία και θα δοκιμάσει τις αντοχές των υποδομών.

Ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο η κλιματική αλλαγή ωθεί τη στάθμη της θάλασσας σε ανοδική πορεία, απειλώντας εκατομμύρια με καταστροφικές πλημμύρες και διάβρωση των ακτών, στην παγωμένη Γροιλανδία εκτυλίσσεται ένα εντελώς αντίθετο, παράδοξο φαινόμενο. Μια νέα, συγκλονιστική μελέτη από το Lamont-Doherty Earth Observatory της Columbia Climate School, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Science Communications, ρίχνει φως σε αυτή την ασυνήθιστη εξέλιξη. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, μέχρι το 2100 η θάλασσα γύρω από τη Γροιλανδία θα μπορούσε να υποχωρήσει κατά περίπου 0,9 μέτρα ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο χαμηλών εκπομπών, φτάνοντας τα 2,5 μέτρα σε περίπτωση υψηλών εκπομπών – μια πτώση που κόβει την ανάσα.

Φαντάζει παράλογο ένα έθνος κυριολεκτικά σκεπασμένο από πάγο να αντιμετωπίζει πτώση της στάθμης της θάλασσας σε έναν πλανήτη που υπερθερμαίνεται. Κι όμως, αυτό ακριβώς καθιστά τη Γροιλανδία μια μοναδική εξαίρεση. Ο βασικός λόγος είναι ότι, καθώς το απέραντο στρώμα πάγου της Γροιλανδίας χάνει τη μάζα του λόγω της τήξης, το έδαφος που βρίσκεται από κάτω, απελευθερωμένο από το κολοσσιαίο βάρος των πάγων, αρχίζει να ανυψώνεται. Η συν-συγγραφέας της μελέτης, Jacqueline Austermann, παρομοιάζει έξοχα το φαινόμενο με την αποσυμπίεση ενός στρώματος αφρού μνήμης (memory foam) αφότου σηκωθεί κάποιος που έχει ξαπλώσει πάνω του.

Ένας δεύτερος, εξίσου κρίσιμος παράγοντας, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι η βαρύτητα. Καθώς η μάζα του παγοκαλύμματος μειώνεται, η στάθμη της θάλασσας θα υποχωρεί ακόμη περισσότερο λόγω της εξασθένησης της βαρυτικής του έλξης. «Όταν το παγοκάλυμμα είναι πολύ μεγάλο, έχει τεράστια μάζα», εξηγεί η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Lauren Lewright. «Η επιφάνεια της θάλασσας έλκεται προς το παγοκάλυμμα εξαιτίας αυτής της βαρυτικής έλξης. Καθώς το παγοκάλυμμα χάνει μάζα, η βαρυτική του επίδραση στην επιφάνεια της θάλασσας μειώνεται, γεγονός που μεταφράζεται σε πτώση της στάθμης της θάλασσας».

Οι ειδικοί υπολογίζουν ότι αυτοί οι δύο παράγοντες, γνωστοί ως «ισοστατική προσαρμογή των παγετώνων», θα ευθύνονται για έως και το 30% της μελλοντικής πτώσης της στάθμης στην περιοχή, αναδεικνύοντας το μέγεθος του φαινομένου.

Οι παράκτιες κοινότητες της Γροιλανδίας, έχοντας οικοδομήσει τις υποδομές τους με βάση την τρέχουσα στάθμη της θάλασσας, βρίσκονται τώρα αντιμέτωπες με ένα δυσοίωνο σενάριο: αν υπάρξει μια τόσο αισθητή πτώση, θα μπορούσαν να μείνουν κυριολεκτικά «ξερές και άνυδρες». Η Austermann τονίζει τις δραματικές συνέπειες: «Ο μεγαλύτερος αντίκτυπος αφορά τις τοπικές κοινότητες και τις επιπτώσεις στις ναυτιλιακές οδούς, την αλιεία και τις υποδομές».

Ωστόσο, μέσα σε αυτή την ανησυχητική εικόνα, υπάρχει και μια μικρή, αβέβαιη αχτίδα ελπίδας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η πτώση της στάθμης της θάλασσας θα μπορούσε να βοηθήσει ορισμένους παγετώνες να σταθεροποιηθούν όταν εισέλθουν στον ωκεανό, κάτι που ενδεχομένως θα επιβράδυνε την παρακμή τους. Παρά ταύτα, οι ερευνητές παραμένουν επιφυλακτικοί, δηλώνοντας ότι δεν είναι βέβαιο αν η προβλεπόμενη πτώση της στάθμης της θάλασσας είναι αρκετή για να προκαλέσει ένα τέτοιο ευεργετικό αποτέλεσμα.