Το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή έχει θέσει σε πλήρη ετοιμότητα το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Στο μικροσκόπιο βρίσκονται ήδη σενάρια για έκτακτα μέτρα στήριξης που θα απευθύνονται σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, θυμίζοντας έντονα τις παρεμβάσεις του 2022 για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που πυροδότησε ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Κομβικό ρόλο στις εξελίξεις θα παίξει η πορεία της τιμής του πετρελαίου Brent. Αν η τιμή αναρριχηθεί πάνω από το φράγμα των 100 δολαρίων ανά βαρέλι και παραμείνει εκεί για τουλάχιστον 30 ημέρες, αναμένεται να προκληθεί ένα νέο κύμα ακρίβειας που θα σαρώσει την ελληνική οικονομία. Σε μια τέτοια περίπτωση, η ενεργοποίηση στοχευμένων μέτρων θεωρείται μονόδρομος για την αποφυγή ενός πληθωριστικού σοκ που θα μπορούσε να ανατρέψει τις προβλέψεις του προϋπολογισμού και να περιορίσει δραστικά το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών.

Στην πρώτη γραμμή του σχεδιασμού βρίσκεται η επαναφορά του Fuel Pass, αυτή τη φορά με ακόμα πιο αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια. Η ενίσχυση θα στοχεύει κυρίως στα χαμηλότερα εισοδήματα, τους επαγγελματίες οδηγούς και τους κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών, ώστε να περιοριστεί το δημοσιονομικό κόστος. Παράλληλα, εξετάζεται η επιδότηση στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος μέσω ενός μηχανισμού αυτόματης παρέμβασης ανά κιλοβατώρα, σε περίπτωση που οι διεθνείς πιέσεις μεταφερθούν στις χονδρικές τιμές ενέργειας. Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης σημαίνει ότι οποιαδήποτε διαταραχή στη Μέση Ανατολή μεταφράζεται γρήγορα σε αυξήσεις στο φυσικό αέριο και τον ηλεκτρισμό.

Το φλέγον ζήτημα της ενέργειας αναμένεται να κυριαρχήσει και στη συνάντηση του Eurogroup την προσεχή Δευτέρα. Η εμπειρία του 2022 αποτελεί τον οδηγό, καθώς τότε το πακέτο στήριξης που περιλάμβανε Fuel Pass, Market Pass και επιδοτήσεις ρεύματος ξεπέρασε τα 850 εκατομμύρια ευρώ για τον προϋπολογισμό. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται ξανά στην ψηφιακή καταβολή των ενισχύσεων, καθώς η χρήση της άυλης κάρτας αναμένεται να προσφέρει ελαφρώς υψηλότερα ποσά σε σχέση με την απευθείας κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό (ΙΒΑΝ).

Παρά την προετοιμασία, πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών τηρούν στάση αναμονής, υπογραμμίζοντας πως: "το υπουργείο διαθέτει τα απαραίτητα δημοσιονομικά και θεσμικά εργαλεία και εφόσον απαιτηθεί θα προστατεύσει την πραγματική οικονομία με υπεύθυνες παρεμβάσεις. Ωστόσο, βρισκόμαστε ακόμη σε σημαντική απόσταση από ένα τέτοιο ενδεχόμενο".

Η ηγεσία του υπουργείου παρακολουθεί την κατάσταση με ψυχραιμία, σημειώνοντας πως η αντίδραση των αγορών παραμένει προς το παρόν συγκρατημένη, με το πετρέλαιο να διαπραγματεύεται κοντά στα 80 δολάρια ανά βαρέλι. Όπως σημειώνουν πηγές του υπουργείου: "μέχρι στιγμής, η αντίδραση των αγορών παραμένει συγκρατημένη, καθώς η τιμή του πετρελαίου διαπραγματεύεται μέχρι στιγμής στην περιοχή των 80 δολαρίων ανά βαρέλι.

Η ελληνική οικονομία έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της απέναντι σε εξωγενείς κρίσεις, οι οποίες άλλωστε έχουν προβλεφθεί ως σενάρια ευαισθησίας και στον Προϋπολογισμό του 2026, καταδεικνύοντας ότι η ενδεχόμενη αρνητική επίδραση εκτιμάται ως διαχειρίσιμη. Παράλληλα, το υφιστάμενο δημοσιονομικό πλαίσιο και ο ευρωπαϊκός κανόνας δαπανών διασφαλίζουν τη σταθερότητα του προγραμματισμού, επιτρέποντας τη συνέχιση των βασικών προτεραιοτήτων της οικονομικής πολιτικής ακόμη και σε δυσμενείς συγκυρίες.

Οι όποιες επιπτώσεις στην οικονομία θα εξαρτηθούν πρωτίστως από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης".

Σε κάθε περίπτωση, το μέγεθος και η διάρκεια της σύγκρουσης θα καθορίσουν εάν οι επιπτώσεις θα είναι διαχειρίσιμες ή αν η ελληνική οικονομία θα βρεθεί αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο ισχυρών εξωτερικών κλυδωνισμών. Ο εφετινός προϋπολογισμός έχει ήδη συμπεριλάβει ένα δυσμενές σενάριο για την περίπτωση που το πετρέλαιο ξεπεράσει τα 100 δολάρια.