Η εικόνα του κόλπου Τσετουμάλ στο Μεξικό μοιάζει σχεδόν απόλυτα ήρεμη στην επιφάνεια, όμως στα έγκατά της κρύβεται το Taam ja’, μια γιγαντιαία υποθαλάσσια καταβόθρα που έχει μετατραπεί σε ένα απόλυτο επιστημονικό αίνιγμα. Ενώ οι αρχικές εκτιμήσεις έκαναν λόγο για μια χαρτογράφηση ρουτίνας, τα νέα δεδομένα αποκαλύπτουν πως το πραγματικό βάθος αυτής της «μπλε τρύπας» παραμένει άγνωστο, ξεπερνώντας κάθε προηγούμενη πρόβλεψη.

Η πρώτη απόπειρα προσδιορισμού του βάθους έγινε με σόναρ, το οποίο υπολόγισε το Taam ja’ στα 274 μέτρα. Ωστόσο, οι ιδιαιτερότητες του περιβάλλοντος κατέστησαν τη μέθοδο αναξιόπιστη. Οι έντονες μεταβολές στη θερμοκρασία και την αλατότητα του νερού προκάλεσαν τη διάχυση των ηχητικών κυμάτων, ενώ τα απόκρημνα τοιχώματα και οι εσωτερικοί θάλαμοι έδιναν την ψευδή εντύπωση πως το όργανο είχε αγγίξει τον πυθμένα.

Η ανατροπή ήρθε τον Δεκέμβριο του 2023, όταν ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε έναν καταγραφέα CTD για τη μέτρηση της πίεσης, της θερμοκρασίας και της αγωγιμότητας. Κατεβάζοντας ένα καλώδιο μήκους 500 μέτρων, οι επιστήμονες διαπίστωσαν με έκπληξη πως το όργανο έφτασε στα 423,6 μέτρα κάτω από τη στάθμη της θάλασσας χωρίς να εντοπίσει τον πυθμένα. Αυτό το εύρημα καθιστά το Taam ja’ την βαθύτερη γνωστή καταβόθρα στον κόσμο, με το οριστικό της όριο να παραμένει ακόμη ένα μυστήριο.

Η εξερεύνηση δεν περιορίστηκε μόνο σε μηχανικά μέσα, καθώς δύτες βυθίστηκαν έως τα 30 μέτρα για να μελετήσουν τα τοιχώματα. Εκεί αντίκρισαν μια σύνθετη γεωμετρία από μαλακά υλικά και μικροβιακές μεμβράνες, που σταδιακά έδιναν τη θέση τους σε συμπαγή βράχο. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο, ωστόσο, εντοπίστηκε στα βαθύτερα στρώματα: το νερό εκεί παρουσίαζε μια «υπογραφή» που θυμίζει τα ύδατα της Καραϊβικής, υποδηλώνοντας πιθανές υπόγειες συνδέσεις μέσω του ασβεστολιθικού δικτύου της χερσονήσου Γιουκατάν.

Πλέον, ο στόχος των επιστημόνων στρέφεται σε μια πλήρη τρισδιάστατη χαρτογράφηση, καθώς το Taam ja’ δεν είναι απλώς μια τρύπα στο βυθό, αλλά ένα ζωντανό και διασυνδεδεμένο σύστημα. Η έρευνα για τις μικροβιακές κοινότητες και τη χημική σύσταση των υδάτων του υπόσχεται να ρίξει φως σε κλιματικές μεταβολές του παρελθόντος, την ώρα που το Μεξικό κρατά καλά κρυμμένα τα κλειδιά αυτού του υποθαλάσσιου λαβυρίνθου.