Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) συνεχίζει να λειτουργεί ως η «ατμομηχανή» των δημόσιων εσόδων και για το έτος 2026, την ώρα που η ξέφρενη κούρσα των τιμών σε υπηρεσίες και προϊόντα «καίει» τους καταναλωτές αλλά γεμίζει τα κρατικά ταμεία. Τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για τον Ιανουάριο, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, αποκαλύπτουν πως τα έσοδα από τον ΦΠΑ ανήλθαν σε 3,136 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας μια σημαντική αύξηση της τάξης των 257 εκατ. ευρώ πάνω από τον αρχικό στόχο.

Στην εντυπωσιακή αυτή υπέρβαση, κομβικό ρόλο διαδραμάτισε η Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού. Χωρίς την προσθήκη των 306 εκατ. ευρώ από τη συγκεκριμένη σύμβαση, η εικόνα θα ήταν διαφορετική, καθώς τα έσοδα από τον ΦΠΑ θα εμφανίζονταν μειωμένα κατά 49 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τις προβλέψεις. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τα δεδομένα του ΟΟΣΑ, διατηρεί σταθερά υψηλές επιδόσεις στην έμμεση φορολογία. Ο ΦΠΑ και οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης σε καύσιμα, καπνό και αλκοόλ αποτελούν τις βασικές πηγές της ακρίβειας, επηρεάζοντας βαθύτατα τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και διευρύνοντας τις ανισότητες στην κατανομή των βαρών, με τα φτωχότερα νοικοκυριά να δέχονται το ισχυρότερο πλήγμα.

Συνολικά, τα φορολογικά έσοδα στην εκκίνηση του οικονομικού έτους διαμορφώθηκαν στα 6,118 δισ. ευρώ, σημειώνοντας οριακή άνοδο 0,6% έναντι του στόχου. Ωστόσο, η ανάλυση των επιμέρους κατηγοριών δείχνει πως αν εξαιρεθεί η Εγνατία Οδός, τα φορολογικά έσοδα περιορίζονται στα 5,812 δισ. ευρώ, μια πτώση 5,3% που αποδίδεται κυρίως στη μειωμένη είσπραξη φόρων από τα ενεργειακά προϊόντα. Αναλυτικότερα, ενώ ο ΦΠΑ υπεραπέδωσε, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (ΕΦΚ) έμειναν στα 393 εκατ. ευρώ με υστέρηση 154 εκατ., οι φόροι ακίνητης περιουσίας στα 90 εκατ. ευρώ (μείωση 8 εκατ.) και ο φόρος εισοδήματος στα 2,059 δισ. ευρώ (μείωση 43 εκατ.).

Σε επίπεδο ισοζυγίου, ο Ιανουάριος του 2026 έκλεισε με πλεόνασμα 2,288 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας κατά πολύ τον στόχο των 543 εκατ. ευρώ αλλά και το πλεόνασμα των 758 εκατ. ευρώ της αντίστοιχης περιόδου του 2025. Το πρωτογενές αποτέλεσμα έφτασε τα 3,511 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 1,751 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η «καθαρή» υπέρβαση εκτιμάται στα 109 εκατ. ευρώ, αφού αφαιρεθούν ετεροχρονισμοί πληρωμών ύψους 1,651 δισ. ευρώ που αφορούν μεταβιβάσεις σε φορείς και επενδυτικές δαπάνες. Τέλος, οι δαπάνες του προϋπολογισμού ανήλθαν σε 3,851 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 1,709 δισ. ευρώ έναντι του στόχου, κυρίως λόγω της χρονικής μεταφοράς των πληρωμών προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης.