Σε μια τροχιά που προκαλεί παγκόσμιο προβληματισμό, το χρέος του πλανήτη εκτινάχθηκε στο αστρονομικό ποσό των 348 τρισεκατομμυρίων δολαρίων στο κλείσιμο του 2025. Σύμφωνα με την έκθεση Global Debt Monitor του Ινστιτούτου Διεθνών Χρηματοοικονομικών (IIF), η ταχύτητα με την οποία συσσωρεύτηκαν τα νέα βάρη είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί από το ξέσπασμα της πανδημίας, προσθέτοντας 29 τρισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε μόλις ένα έτος.

Οι κυβερνήσεις αποδεικνύονται οι «πρωταγωνιστές» αυτής της διόγκωσης, καθώς ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης. Είναι χαρακτηριστικό πως οι ΗΠΑ, η Κίνα και η ευρωζώνη μοιράζονται τα τρία τέταρτα της συνολικής ανόδου, με τα δημοσιονομικά ελλείμματα των ισχυρότερων οικονομιών να τροφοδοτούν το χρέος πολύ περισσότερο από ό,τι ο δανεισμός των νοικοκυριών ή των επιχειρήσεων. Οι αγορές ομολόγων ενισχύθηκαν σημαντικά από τις κρατικές εκδόσεις, οι οποίες άγγιξαν επίπεδα ρεκόρ.

Παρά την αύξηση των απόλυτων αριθμών, το παγκόσμιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ υποχώρησε ελαφρώς στο 308% το 2025, κυρίως λόγω των επιδόσεων των προηγμένων οικονομιών. Ωστόσο, η εικόνα στις αναδυόμενες αγορές παραμένει δυσοίωνη, με τους δείκτες να συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία και να ξεπερνούν το 235% του ΑΕΠ. Με την παγκόσμια ανάπτυξη να αναμένεται σταθερή αλλά μέτρια, το μεγάλο ερώτημα για τους επενδυτές είναι αν ο δανεισμός μπορεί να συνεχιστεί χωρίς να κλονιστεί η ζήτηση για κρατικά ομόλογα.

Η ανησυχία για το μέλλον είναι έκδηλη. Το ΔΝΤ, στην ενημέρωση του Ιανουαρίου 2026, προέβλεψε παγκόσμια ανάπτυξη περίπου 3,3% για το έτος, ρυθμός που δεν θεωρείται αρκετά ισχυρός για να μειώσει γρήγορα τα αυξανόμενα αποθέματα χρέους. Το Ταμείο προειδοποιεί ότι το παγκόσμιο χρέος οδεύει να ξεπεράσει το 100% του ΑΕΠ στο τέλος της δεκαετίας, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδό του από το 1948, αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Ένας ισχυρός συνδυασμός δημοσιονομικής επέκτασης, χαλαρής νομισματικής πολιτικής και «ελαφρύτερης» απλοποίησης των κανονιστικών ρυθμίσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω συσσώρευση χρέους, ενώ παράλληλα θα εντείνει τις ανησυχίες για την αυξανόμενη μόχλευση και την υπερθέρμανση σε τμήματα της αγοράς», σημειώνει το IIF, υπογραμμίζοντας τα επίμονα ελλείμματα.

Τα νούμερα προκαλούν ίλιγγο: Το δημόσιο χρέος παγκοσμίως ανήλθε σε 106,7 τρισ. δολάρια, οι υποχρεώσεις των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών έφτασαν τα 100,6 τρισ. δολάρια, ενώ τα νοικοκυριά είδαν τα χρέη τους να αυξάνονται στα 64,6 τρισ. δολάρια. Στις ώριμες αγορές το συνολικό χρέος άγγιξε τα 231,7 τρισ., ενώ στις αναδυόμενες τα 116,6 τρισ. δολάρια. Η μετατόπιση της σύνθεσης είναι αξιοσημείωτη, καθώς το δημόσιο χρέος συνεχίζει να επεκτείνεται, όντας πλέον πιο εκτεθειμένο στις αλλαγές των επιτοκίων.

Παράλληλα, οι «ευνοϊκότερες χρηματοοικονομικές συνθήκες θα πρέπει να υποστηρίξουν τις προσπάθειες κινητοποίησης του αναγκαίου κεφαλαίου για τις εθνικές προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης της άμυνας», αναφέρεται στην έκθεση. Το IIF συμπληρώνει: «Μια νέα ισχυρή κύμα «υπερκύκλων» παγκόσμιων κεφαλαιουχικών δαπανών αναμένεται να ενισχύσει αυτή τη δυναμική, με μεγάλης κλίμακας επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, στην ενεργειακή ασφάλεια και μετάβαση, καθώς και σε ανθεκτικές υποδομές που αναδύονται ως σημαντικός μοχλός ανάπτυξης για τις παγκόσμιες αγορές χρέους».

Με τον Ιανουάριο να καταγράφεται ως ένας από τους πιο δραστήριους μήνες στην ιστορία για την έκδοση κρατικών ομολόγων, οι κυβερνήσεις σπεύδουν να καλύψουν τις ανάγκες τους. Ωστόσο, το ΔΝΤ προτρέπει τις χώρες να δημιουργήσουν αποθεματικά ασφαλείας για να προστατευτούν από τους οικονομικούς κινδύνους, καλώντας ειδικά τις ΗΠΑ να σταθεροποιήσουν το χρέος τους μειώνοντας το έλλειμμα.