Το 23% των νόμων στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένου του αμφιλεγόμενου άρθρου 109, δεν υποβάλλεται σε δημόσια διαβούλευση, σύμφωνα με έρευνες του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦίΜ). Τα ευρήματα αυτά έρχονται στο φως εν μέσω αντιδράσεων για την αιφνίδια προσθήκη τροπολογίας σχετικά με την επιμέλεια τέκνων, την οποία χρησιμοποίησε η Όλγα Κεφαλογιάννη, στο τελευταίο νομοθέτημα του έτους. Η συγκεκριμένη διάταξη, το άρθρο 109, ενσωματώθηκε μετά το πέρας της δημόσιας διαβούλευσης, αφήνοντας τους πολίτες χωρίς τη δυνατότητα να εκφράσουν τις απόψεις τους. «Το 23% του νόμου δεν πέρασε από δημόσια διαβούλευση», τονίζει το ΚΕΦίΜ, υπογραμμίζοντας ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε ένα μόνο νομοσχέδιο. Η παράκαμψη της δημόσιας διαβούλευσης έρχεται σε αντίθεση με τον Ν. 4622/2019 για το επιτελικό κράτος και το εγχειρίδιο νομοπαρασκευαστικής μεθοδολογίας.

Εκτός από την έλλειψη διαβούλευσης, αναδεικνύονται και άλλες πτυχές της «κακής νομοθέτησης». Σύμφωνα με το άρθρο 74§5 του Συντάγματος, «νομοσχέδιο ή πρόταση νόμου που περιέχει διατάξεις άσχετες με το κύριο αντικείμενό τους δεν εισάγεται για συζήτηση. Προσθήκη ή τροπολογία άσχετη με το κύριο αντικείμενο του νομοσχεδίου ή της πρότασης νόμου δεν εισάγεται για συζήτηση». Παρόλα αυτά, εξακολουθούν να παρατηρούνται φαινόμενα όπως άσχετες διατάξεις και τροπολογίες σε νομοσχέδια.

Αναλυτικότερα:

Α) Ασχετες διατάξεις στα νομοσχέδια: Το προαναφερθέν σχέδιο νόμου αποτελεί μια προσπάθεια να σταματήσει το φαινόμενο της κατάθεσης δεκάδων άσχετων τροπολογιών στο τελευταίο νομοσχέδιο κάθε έτους. Για αυτόν τον λόγο, αποφασίστηκε η δημιουργία των «Ερανιστικών νομοσχεδίων» που συγκεντρώνουν άσχετες τροπολογίες από διάφορα υπουργεία.

Β) Ασχετες τροπολογίες: Παρά τη μείωση του αριθμού τους, εξακολουθούν να κατατίθενται τροπολογίες με περιεχόμενο μη σχετικό με τον κύριο κορμό των νομοσχεδίων.

Γ) Η κατάθεση τροπολογιών, ακόμη και σοβαρών σχεδίων νόμων, γίνεται συχνά τη νύχτα. Ενδεικτικά, το «ερανιστικό» νομοσχέδιο με την «διάταξη Κεφαλογιάννη» κατατέθηκε στη Βουλή στις 23.59 της 8ης Δεκεμβρίου και συζητήθηκε στην επιτροπή στις 10 Δεκεμβρίου. Τροπολογία κατατέθηκε στις 23.15 την παραμονή της συζήτησης στην Ολομέλεια.

Δ) Δεν τηρείται η προβλεπόμενη χρονική άνεση μεταξύ των συνεδριάσεων των αρμόδιων επιτροπών, προσδίδοντας στα νομοσχέδια χαρακτήρα «επείγοντος».

Ε) Η επιστημονική επιτροπή της Βουλής δεν έχει σαφή τοποθέτηση επί θεμάτων συνταγματικότητας των διατάξεων.

ΣΤ) Οι προτάσεις νόμου των κομμάτων της αντιπολίτευσης παραμένουν ανενεργές.