Από το Λονδίνο στη Νέα Υόρκη: Η ακτινογραφία των τετ-α-τετ Μητσοτάκη-Ερντογάν
Εδώ και σχεδόν έναν αιώνα, η πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων θυμίζει εκκρεμές που κινείται ανάμεσα στην οξεία ένταση και την πρόσκαιρη ύφεση. Σε αυτό το γεωπολιτικό σκηνικό, οι συναντήσεις κορυφής δεν είναι απλώς εθιμοτυπικές επαφές, αλλά κρίσιμοι μηχανισμοί που άλλοτε ανοίγουν παράθυρα διαλόγου και άλλοτε λειτουργούν ως αναχώματα σε επερχόμενες κρίσεις. Από το 2019, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχουν καθίσει πολλές φορές στο ίδιο τραπέζι, με κάθε ραντεβού να καταγράφει τους κραδασμούς της πιο σύνθετης εξίσωσης στην ελληνική εξωτερική πολιτική.
Η αρχή του νήματος ξετυλίχθηκε τον Δεκέμβριο του 2019 στο Λονδίνο, στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ. Η συνάντηση έγινε κάτω από τη βαριά σκιά του τουρκολιβυκού μνημονίου. Ο Έλληνας πρωθυπουργός έθεσε με αποφασιστικότητα το σύνολο της τουρκικής προκλητικότητας, και παρότι οι αποκλίσεις ήταν χαώδεις, συμφωνήθηκε η διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας μέσω των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Τρία χρόνια αργότερα, τον Μάιο του 2022, οι δύο ηγέτες βρέθηκαν στο Μέγαρο Βαχντετίν στην Κωνσταντινούπολη. Σε ένα γεύμα με θέα τον Βόσπορο, το κλίμα φάνηκε βελτιωμένο, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να κάνει λόγο για μια «πολύ ειλικρινή συζήτηση» και να τονίζει: «επαναλάβαμε τις πάγιες εθνικές μας θέσεις». Από την άλλη, η τουρκική προεδρία στάθηκε στα «αμοιβαία οφέλη» μιας ενδεχόμενης συνεργασίας.
Η επιστροφή του Ερντογάν στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 2023 σηματοδότησε μια νέα φάση. Μετά από έξι χρόνια απουσίας, ο Τούρκος πρόεδρος εμφανίστηκε με διαφορετικό ύφος. Η επίσκεψη των επτά ωρών περιελάμβανε μια θερμή χειραψία στο Μέγαρο Μαξίμου και ένα τετ-α-τετ που διήρκεσε 45 λεπτά παραπάνω από το προβλεπόμενο, υπογραμμίζοντας την προσπάθεια για ένα πλαίσιο «ειρηνικής γειτονίας».
Η στρατηγική των «χαμηλών τόνων» συνεχίστηκε στην Άγκυρα τον Μάιο του 2024. Παρά την υποδοχή στο προεδρικό μέγαρο, τα αγκάθια παρέμεναν: η Μονή της Χώρας, οι μειονότητες και η Γάζα προκάλεσαν τριβές, ενώ το μεγάλο θέμα των θαλασσίων ζωνών παρέμεινε εκτός ατζέντας. Ακολούθησαν λειτουργικές επαφές στην Ουάσινγκτον, τη Νέα Υόρκη και τη Βουδαπέστη, όπου η άμεση συνεννόηση λειτούργησε ως βαλβίδα εκτόνωσης.
Ωστόσο, η προσπάθεια να παραμείνουν τα «ήρεμα νερά» δοκιμάστηκε σκληρά τον Σεπτέμβριο του 2025. Το προγραμματισμένο ραντεβού στη Νέα Υόρκη κατέληξε σε «ναυάγιο», με την τουρκική πλευρά να επικαλείται μια διάσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ ως δικαιολογία για αναβολή. Η Αθήνα αντέδρασε άμεσα, προσφέροντας εναλλακτικές ώρες, αλλά η απάντηση δεν ήρθε ποτέ. Κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι η κίνηση της Άγκυρας εξέφραζε την ενόχληση του Ερντογάν για τον ελληνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, τα θαλάσσια πάρκα και το ενδιαφέρον της Chevron για έρευνες. Η ελληνική πλευρά παραμένει αμετακίνητη, διαμηνύοντας ότι η ηρεμία δεν μπορεί να στηρίζεται σε μονόπλευρες υποχωρήσεις.