Υπήρξε τελικά μποέμικη Αθήνα; Τα στέκια και οι ιστορίες που άφησαν εποχή

Από το Παρίσι στην Αθήνα: Η μαγευτική ιστορία της μποέμικης ζωής

Αθήνα
Δημοσιεύθηκε  · 2 λεπτά ανάγνωση

Η μποέμια, όπως την περιγράφει ο Charles Aznavour στο εμβληματικό του «La Bohème», δεν ήταν απλώς ένας τρόπος ζωής, αλλά μια κατάσταση ψυχής. Ήταν η εποχή των φτωχών καλλιτεχνών που ζούσαν σε ταπεινά δωμάτια, απαγγέλοντας ποιήματα στη Μονμάρτη και αγαπώντας τη ζωή με μια απεριόριστη ένταση.

Η ιστορία αυτή ξεκινά από το Παρίσι, όπου ο Ανρί Μυρζέ στο βιβλίο του «Σκηνές της μποέμικης ζωής» ορισεί αυτούς τους καλλιτέχνες που ζουν στις σοφίτες, περιμένοντας τη δόξα και τελειοποιώντας την τέχνη τους, ξυπνώντας νηστικοί και κοιμώντας χορτάτες. Αυτή η υπαρξιακή πάλη ενάντια στον κομφορμισμό ενέπνευσε ακόμα και την παγκόσμια κλασική όπερα του Πουτσίνι.

Στην Ελλάδα, το μποέμικο πνεύμα βρήκε το δικό του έδαφος. Οι «Μποέμ του Μπαγκείου» στην Ομόνοια, με πρωταγωνιστές τον Γιώργο Τσουκαλά και τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, είχαν ως πρότυπο το Παρίσι. Μέσα από το ραπόρτο του Τσουκαλά στην εφημερίδα «Αθηναϊκή» το 1922, αναδεικνύεται η αθηναϊκή μποέμια: «Υπάρχουν και στην Αθήνα μποέμ; [...] Ασφαλώς ναι. Βεβαίως, από την πόλη μας λείπει η ιδιαίτερη συνοικία των καλλιτεχνών, όπως είναι στο Παρίσι το Καρτιέ-Λατέν [...] Ωστόσο, όμως, η μποέμικη ζωή δεν μας λείπει εντελώς (…)».

Τα στέκια της Αθήνας ήταν πνευματικοί πυλώνες: ο Μαύρος Γάτος για τους νεαρούς λογίους, η Νέα Αγορά με τα μαγειρεία που συγκέντρωναν καλλιτέχνες με μακριά μαλλιά και εκκεντρική ενδυμασία, και η ταβέρνα του Δημητρού στην οδό Τζωρτζ. Η νύχτα μεταφερόταν στα «Κυβέλεια», τα «Ηνωμένα Βουστάσια» και το «Υποβρύχιον», όπου η φαντασία και η ευγλωττία συνοδεύατε το ποτό μέχρι την αυγή.

Η ελληνική μποέμια ενσάρκωσε κορυφαία ονόματα. Ο Αττίκ, ο άνθρωπος που έφερε τον παριζιάνικο αέρα στην Αθήνα, δημιούργησε την «Μάντρα» στην οδό Μηθύμνης, ένα μοναδικό φυτώριο καλλιτεχνών. Ο Ζωρζ Μουστακί, με την ατημέλητη εμφάνισή του, ενσάρκωσε τον ρομαντικό καλλιτέχνη, ενώ η επίδραση αυτή εκτείνασε το όνομά τους μέχρι το Παρίσι, με συνεργασίες με θρύλους όπως η Εντίθ Πιάφ.

Από τους ποιητές Κώστα Ουράνη και Μήτσο Παπανικολάου μέχρι τους ρεμπέτες που υμνήσαν αυτόν τον τρόπο ζωής, η μποέμια παρέμεινε μια στάση ζωής: ελεύθερη, ανήσυχη και γεμάτη όνειρα, αφήνοντας ένα αμείωτο αποτύπωμα στην ιστορία της τέχνης.