Η αναμενόμενη επανέναρξη των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Κρήτης αποτελεί κρίσιμο τεστ για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και την ελληνική κυβέρνηση. Μετά την υποβολή επίσημου αιτήματος από τη γαλλική εταιρεία Nexans, ξεκίνησε η διαδικασία για την έκδοση NAVTEX από τις ελληνικές αρχές, η οποία αναμένεται το πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου.

Το ερευνητικό πλοίο με γαλλική σημαία «VB Abeille Marengo», το οποίο βρίσκεται στο λιμάνι της Νάπολης, θα ξεκινήσει τις εργασίες από το σημείο όπου είχαν διακοπεί, στο όριο των χωρικών υδάτων των 6 ναυτικών μιλών της Κάσου. Το εταιρικό σχήμα του GSI, με πλειοψηφία της γαλλικής Meridiam και διαχειριστή την ΑΔΜΗΕ, είχε ολοκληρώσει τις προετοιμασίες, περιμένοντας το «πράσινο φως» μετά από παρασκηνιακές επαφές της γαλλικής πλευράς προς την Τουρκία.

Η κίνηση αυτή έρχεται λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠΕΞ Mάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο οποίος εξέφρασε τη στήριξή του στο έργο και δήλωσε ότι «δεν μπορεί να φανταστεί πώς δύο σύμμαχοι θα οδηγηθούν σε κρίση». Η Αθήνα επισημαίνει ότι δεν επιδίωξε καμία συνεννόηση με την Άγκυρα, αλλά μόνο με την Κύπρο και τη Γαλλία. Ο ΥΠΕΞ Γιώργος Γεραπετρίτης έχει διαβεβαιώσει ότι «αίτηση θα υποβληθεί μόνο στην Ελλάδα» και η Ελλάδα θα είναι η αρμόδια για την έκδοση της NAVTEX.

Η Τουρκία, από την πλευρά της, έχει εκφράσει την αντίθετη θέση μέσω του υπουργείου Αμύνης, δηλώνοντας πως κάθε δραστηριότητα στην υφαλοκρηπίδα της πρέπει να συντονίζεται εκ των προτέρων. Συγκεκριμένα, ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Αμύνης δήλωσε την 1η Οκτωβρίου: «Κάθε είδους δραστηριότητα πόντισης καλωδίων/αγωγών ή επιστημονικής έρευνας που πρόκειται να διεξαχθεί στην υφαλοκρηπίδα μας πρέπει να συντονίζεται εκ των προτέρων με τη χώρα μας, ως παράκτιο κράτος. Η χώρα μας, στο πλαίσιο των δικαιωμάτων και των αρμοδιοτήτων που απορρέουν από την ιδιότητά της ως παράκτιου κράτους, δεν θα επιτρέψει καμία μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα στην υφαλοκρηπίδα της Ανατολικής Μεσογείου».

Για την ελληνική κυβέρνηση, η προχωρητικότητα του έργου είναι και πολιτική ανάγκη για την απώθηση κριτικών περί υποχωρήσεων. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο κ. Γεραπετρίτης έχουν διαβεβαιώσει ότι το έργο θα προχωρήσει χωρίς «εκπτώσεις» στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Η επανέναρξη των ερευνών δηλώνει εμπράκτως την άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το ενδεχόμενο μιας τουρκικής αντίδρασης με έκδοση δικής της NAVTEX παραμένει ανοιχτό, γεγονός που θα απαιτούσε άμεση αντίδραση από την Αθήνα με την έκδοση αντι-NAVTEX. Όπως δήλωσε μια ανώτατη πηγή, η διαδικασία έχει ήδη πάρει στροφή: «όταν ξεκινήσει το πλοίο, θα είναι σαν τη σφαίρα που βγαίνει από την κάννη. Δεν υπάρχει τρόπος να γυρίσει πίσω...».