Στην καρδιά της πιο αφιλόξενης περιοχής του πλανήτη, μια διεθνής ομάδα ερευνητών κατάφερε να γράψει ιστορία, φέρνοντας στο φως τα καλά κρυμμένα μυστικά της Δυτικής Ανταρκτικής. Μετά από τρία χρόνια επίμονων προσπαθειών και τεχνικών προκλήσεων, η αποστολή ολοκλήρωσε μια πρωτοποριακή γεώτρηση, ανασύροντας έναν πυρήνα βράχων και λάσπης συνολικού μήκους 238 μέτρων. Πρόκειται για το μεγαλύτερο δείγμα που έχει εξαχθεί ποτέ από το υπέδαφος κάτω από τα παχύρρευστα στρώματα πάγου, προσφέροντας ένα μοναδικό «παράθυρο» στο παρελθόν.

Η προκαταρκτική εξέταση των δειγμάτων, η οποία στηρίχθηκε σε απολιθώματα αρχαίων θαλάσσιων οργανισμών, αποκάλυψε πως η ιστορία αυτών των πετρωμάτων ξεκινά 23 εκατομμύρια χρόνια πριν. Τα ευρήματα καλύπτουν εποχές κατά τις οποίες η Γη βίωνε θερμοκρασίες πολύ υψηλότερες από τις σημερινές, ξεπερνώντας ακόμα και τις πιο δυσοίωνες προβλέψεις για το κλίμα του 2100. Η σημασία αυτής της ανακάλυψης είναι τεράστια, καθώς το παγοκάλυμμα της περιοχής παρουσιάζει έντονη αστάθεια τις τελευταίες δεκαετίες. Εάν έλιωνε ολοκληρωτικά, η στάθμη των ωκεανών θα μπορούσε να ανέβει κατά 4 έως 5 μέτρα, προκαλώντας μια πραγματικά καταστροφική παγκόσμια άνοδο.

Το διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα SWAIS2C έχει ως στόχο να μελετήσει πώς το κάλυμμα πάγου αντέδρασε σε παλαιότερα επεισόδια κλιματικής αλλαγής, ώστε να εκτιμηθεί η μελλοντική του πορεία. Η Μόλι Πάτερσον από το Πανεπιστήμιο Μπίνγκχαμτον των ΗΠΑ, συνεπικεφαλής της αποστολής, τόνισε το μέγεθος του επιτεύγματος: "Από ό,τι γνωρίζουμε, οι μακρύτεροι πυρήνες πάγου που είχαν ανασυρθεί μέχρι σήμερα κάτω από παγοκάλυμμα είχαν μήκος μικρότερο από δέκα μέτρα. Εμείς υπερβήκαμε τον αρχικό στόχο μας των 200 μέτρων".

Η επιτυχία αυτή ήρθε μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες τα προηγούμενα καλοκαίρια λόγω τεχνικών εμποδίων. Η τρίτη απόπειρα όμως αποδείχθηκε τυχερή. Οι ερευνητές παρέμειναν επί δύο μήνες σε μια απομονωμένη κατασκήνωση στο Κράρι Άις Ράις, σε απόσταση 700 χιλιομέτρων από τον πλησιέστερο ερευνητικό σταθμό. Εκεί, στο σημείο όπου οι παγετώνες συναντούν τη θάλασσα σχηματίζοντας τη γιγάντια παγοκρηπίδα Ρος, χρησιμοποίησαν αρχικά ένα γεωτρύπανο θερμού νερού για να διαπεράσουν 523 μέτρα πάγου και στη συνέχεια εγκατέστησαν εξοπλισμό που έφτασε σε βάθος 1.300 μέτρων κάτω από την επιφάνεια.

Οι πυρήνες που ανασύρθηκαν, γεμάτοι με στρώματα από πέτρες, λάσπη και υπολείμματα φυτοπλαγκτού, οδηγούν σε ένα συγκλονιστικό συμπέρασμα: το συγκεκριμένο σημείο ήταν κάποτε μια παραλία που έβλεπε στον ανοιχτό ωκεανό. Αυτό αποδεικνύει πως η παγοκρηπίδα Ρος είχε εξαφανιστεί εντελώς σε κάποια στιγμή του παρελθόντος. Οι μελλοντικές αναλύσεις αναμένεται να δείξουν πότε ακριβώς συνέβη αυτή η δραματική υποχώρηση, επιτρέποντας τη δημιουργία καλύτερων μοντέλων πρόβλεψης για το τι μας επιφυλάσσει το μέλλον.