Η παγκόσμια ιατρική κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρόκληση τεραστίων διαστάσεων, καθώς οι προβλέψεις για την πορεία του καρκίνου του μαστού προκαλούν έντονο προβληματισμό. Σύμφωνα με μια εκτενή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό «The Lancet Oncology», ο ετήσιος αριθμός των νέων διαγνώσεων αναμένεται να εκτοξευθεί στα 3,5 εκατομμύρια μέχρι το έτος 2050.

Η έρευνα, η οποία ανέλυσε δεδομένα από 204 χώρες, αναδεικνύει την Ελλάδα ως μια χώρα που ακολουθεί τα πρότυπα της Δυτικής Ευρώπης. Αν και η εμφάνιση της νόσου παραμένει σε υψηλά επίπεδα, η θνησιμότητα στην πατρίδα μας έχει σημειώσει μια ελπιδοφόρα πτώση της τάξεως του 20% από το 1990, γεγονός που υποδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης. Παρά τις θετικές αυτές τάσεις, ο καρκίνος του μαστού παραμένει η κύρια αιτία πρόωρου θανάτου για τις γυναίκες σε παγκόσμιο επίπεδο, με 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 764.000 απώλειες να καταγράφονται το 2023.

Οι ερευνητές της ομάδας «Global Burden of Disease Study Breast Cancer Collaborators», υπό την καθοδήγηση του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, προειδοποιούν ότι οι θάνατοι παγκοσμίως ενδέχεται να αυξηθούν κατακόρυφα, φτάνοντας τα 1,4 εκατομμύρια ετησίως μέχρι το 2050. Η «ψαλίδα» ανάμεσα στις πλούσιες και τις φτωχότερες χώρες παραμένει χαοτική, με τις αναπτυσσόμενες περιοχές να βιώνουν απότομη αύξηση των κρουσμάτων κατά 147%, την ώρα που στις χώρες υψηλού εισοδήματος τα ποσοστά παραμένουν σχετικά σταθερά.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τις νεότερες γυναίκες. Στην ηλικιακή ομάδα 20-54 ετών, τα νέα περιστατικά έχουν αυξηθεί κατά 29% από το 1990, μια αλλαγή που ίσως συνδέεται με τα σύγχρονα πρότυπα ζωής και τους παράγοντες κινδύνου πριν την εμμηνόπαυση, ενώ στις μεγαλύτερες ηλικίες τα ποσοστά δεν παρουσίασαν σημαντική μεταβολή.

Ο δρ Ρόμαν Τόπορ-Μάντρι, συγγραφέας της μελέτης, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τις διαφορές που παρατηρούνται στην Ευρώπη. Για τη Δυτική Ευρώπη σημειώνει: «Η δυτική Ευρώπη, που κυριαρχείται από χώρες υψηλού εισοδήματος, χαρακτηρίζεται από υψηλά ποσοστά επίπτωσης προσαρμοσμένα στην ηλικία (ASIR) σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, αντανακλώντας μακροχρόνια δημογραφικά, αναπαραγωγικά πρότυπα και πρότυπα τρόπου ζωής που είναι τυπικά για χώρες υψηλού εισοδήματος. Ωστόσο, μεταξύ 1990 και 2023, τα ποσοστά θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού, προσαρμοσμένα στην ηλικία, μειώθηκαν κατά περισσότερο από 30%, με την πρόοδο να συνδέεται πιθανώς με τον οργανωμένο απεικονιστικό έλεγχο, την έγκαιρη διάγνωση και την πρόσβαση σε αποτελεσματική θεραπεία».

Αναφερόμενος συγκεκριμένα στην Ελλάδα, ο δρ Τόπορ-Μάντρι τονίζει ότι η χώρα μας «ευθυγραμμίζεται περισσότερο με το πρότυπο της δυτικής Ευρώπης. Παρουσιάζει σχετικά υψηλό επίπεδο εμφάνισης της νόσου, παρόμοιο με ορισμένες χώρες της δυτικής και νότιας Ευρώπης, σε συνδυασμό με μείωση της θνησιμότητας κατά περίπου 20% από το 1990. Η μείωση της θνησιμότητας τις τελευταίες τρεις δεκαετίες είναι σύμφωνη με τις τάσεις που παρατηρούνται σε όλη τη δυτική Ευρώπη και, ενώ δεν το αναλύσαμε ευρύτερα στη μελέτη, ενδεχομένως υποδηλώνει έγκαιρη διάγνωση και βελτιωμένη πρόσβαση σε αποτελεσματική θεραπεία». Ωστόσο, εφιστά την προσοχή καθώς «η Ελλάδα, όπως και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, έχει βιώσει οικονομικές πιέσεις και πιέσεις στο σύστημα υγείας την τελευταία δεκαετία, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν τη συνέπεια στην πρόσβαση σε βέλτιστη φροντίδα καρκίνου, παρά τις συνολικά ευνοϊκές μακροπρόθεσμες τάσεις θνησιμότητας».

Η επιβάρυνση για την υγεία των γυναικών είναι ανησυχητική, με τα χαμένα έτη υγιούς ζωής να έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 1990. Το παρήγορο μήνυμα της μελέτης είναι ότι πάνω από το ένα τέταρτο αυτής της επιβάρυνσης οφείλεται σε έξι τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου: την υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος, το κάπνισμα, το αυξημένο σάκχαρο, τον υψηλό δείκτη μάζας σώματος, το αλκοόλ και τη χαμηλή σωματική δραστηριότητα. Η μάχη ενάντια στον καρκίνο του μαστού απαιτεί ισχυρά συστήματα υγείας και επιθετικές στρατηγικές πρόληψης για τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών επιβίωσης για όλες τις γυναίκες.