Οι σοβαρές περιπτώσεις COVID-19 και γρίπης ενδέχεται να κρύβουν μακροπρόθεσμους κινδύνους που ξεπερνούν τη διάρκεια της αρχικής λοίμωξης. Μια νέα, αποκαλυπτική μελέτη από το Κέντρο Beirne B. Carter και το Ολοκληρωμένο Κέντρο για τον Καρκίνο του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια (UVA) δείχνει ότι οι σοβαρές ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού προκαλούν αλλαγές στα ανοσοκύτταρα, οι οποίες ευνοούν την εμφάνιση καρκίνου του πνεύμονα μήνες ή και χρόνια αργότερα.

Ωστόσο, η επιστήμη προσφέρει ένα ισχυρό «αντίδοτο». Σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιεύονται στο περιοδικό Cell, ο εμβολιασμός μπορεί να λειτουργήσει ως «ασπίδα», προλαμβάνοντας τις αρνητικές επιδράσεις των λοιμώξεων. Οι ειδικοί συστήνουν πλέον στους γιατρούς να παρακολουθούν στενά όσους ανάρρωσαν από βαριά COVID-19, γρίπη ή πνευμονία, ώστε τυχόν κακοήθειες να ανιχνεύονται έγκαιρα.

«Μια σοβαρή περίπτωση COVID-19 ή γρίπης μπορεί να αφήσει τους πνεύμονες σε διαρκή κατάσταση φλεγμονής η οποία διευκολύνει την ανάπτυξη καρκίνου» αναφέρει ο Τζία Σαν, συν-διευθυντής του Κέντρου Carter και μέλος του UVA, προσθέτοντας πως: «Υπάρχουν όμως και ενθαρρυντικά νέα: ο εμβολιασμός προλαμβάνει σε γενικό πλαίσιο τις επιβλαβείς αλλαγές που μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνο των πνευμόνων».

Η έρευνα, που βασίστηκε σε πειράματα σε ποντίκια και ανάλυση ανθρώπινων δεδομένων, έδειξε ότι όσοι νοσηλεύθηκαν με COVID-19 είχαν 1,24 φορές αυξημένη πιθανότητα να διαγνωστούν με καρκίνο του πνεύμονα. Ο κίνδυνος αυτός παρέμενε υψηλός ανεξάρτητα από το ιστορικό καπνίσματος ή άλλες συννοσηρότητες των ασθενών.

«Τα ευρήματά μας μαρτυρούν ότι πρέπει να αλλάξει άμεσα ο τρόπος παρακολούθησης των ασθενών μετά από σοβαρή ιογενή λοίμωξη του αναπνευστικού» σημειώνει ο ερευνητής Τζέφρι Στάρεκ. «Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα και τα αποτελέσματα της νέας μελέτης μαρτυρούν ότι χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε τις σοβαρές ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού με παρόμοιο τρόπο. Για παράδειγμα, σε ορισμένους ασθενείς που θεωρούνται υψηλού κινδύνου για καρκίνο του πνεύμονα με βάση το ιστορικό καπνίσματος που έχουν, συστήνουμε στενή παρακολούθηση με τακτικές αξονικές τομογραφίες των πνευμόνων ώστε να γίνεται έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου. Σε μελλοντικές μελέτες, πιθανώς θα έπρεπε να ακολουθούμε παρόμοια προσέγγιση στους ασθενείς και μετά από σοβαρή ιογενή λοίμωξη του αναπνευστικού».

Οι επιστήμονες εντόπισαν αλλοιώσεις σε κύτταρα που αποτελούν την άμυνα των πνευμόνων ενάντια στους «εχθρούς». Ουδετερόφιλα και μακροφάγα άρχισαν να συμπεριφέρονται ανώμαλα, δημιουργώντας ένα προκαρκινικό περιβάλλον, ενώ αλλαγές παρατηρήθηκαν και στα επιθηλιακά κύτταρα που αποτελούν τη «φόδρα» των πνευμόνων. Είναι αξιοσημείωτο πως η σύνδεση αυτή αφορούσε μόνο βαριές περιπτώσεις, καθώς η ήπια νόσηση δεν έδειξε αυξημένο κίνδυνο.

Ο δρ Σαν προειδοποιεί ότι εκατομμύρια επιζώντες βαριάς COVID-19 μπορεί να κινδυνεύουν: «Με δεδομένο ότι εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως παρουσιάζουν μακροπρόθεσμα προβλήματα στους πνεύμονες μετά από σοβαρή COVID-19, τα νέα ευρήματα μπορούν να έχουν σημαντική επίδραση στην κλινική πράξη. Τα άτομα που αναρρώνουν από σοβαρή ιογενή πνευμονία, ιδίως αυτά με ιστορικό καπνίσματος, μπορούν να ωφεληθούν από αυξημένη παρακολούθηση για καρκίνο του πνεύμονα ενώ η πρόληψη της σοβαρής λοίμωξης μέσω του εμβολιασμού μπορεί να έχει έμμεσα οφέλη σε ό,τι αφορά την προστασία από τον καρκίνο».

Κλείνοντας, ο ερευνητής υπογράμμισε τη σημασία της πρόληψης: «πιστεύουμε επίσης ότι τα εμβόλια δεν προλαμβάνουν μόνο τη σοβαρή νόσηση και τη νοσηλεία μετά τη λοίμωξη με COVID-19, γρίπη και άλλες ιογενείς αναπνευστικές λοιμώξεις. Μπορούν επίσης να μειώσουν τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της σοβαρής λοίμωξης, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών του ανοσοποιητικού συστήματος οι οποίες μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου».

Η μελέτη αυτή ανοίγει νέους δρόμους για τη θωράκιση της δημόσιας υγείας και τη δημιουργία νέων στρατηγικών έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας του καρκίνου που συνδέεται με προηγούμενες λοιμώξεις.