Μια εθνική εκκρεμότητα δεκαετιών κλείνει με τον πιο εμφατικό τρόπο, καθώς η Ελλάδα αποκτά οριστικά τις ιστορικές φωτογραφίες που αποτυπώνουν το δράμα και το μεγαλείο των 200 εκτελεσθέντων της Καισαριανής. Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ανακοίνωσε το μεσημέρι της Παρασκευής πως οι αυθεντικές εικόνες από τη συλλογή Χόιερ, που συγκίνησαν το πανελλήνιο, ανήκουν πλέον στο ελληνικό κράτος.

Όλα κρίθηκαν στο Δημαρχείο του Έβεργκεμ στο Βέλγιο, όπου η αντιπροσωπεία του Υπουργείου Πολιτισμού συνάντησε τον συλλέκτη Τιμ Ντε Κράνε. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση: "Σήμερα, στο Δημαρχείο του Έβεργκεμ, η αντιπροσωπεία του Υπουργείου Πολιτισμού συναντήθηκε με τον συλλέκτη Τιμ Ντε Κράνε. Η αντιπροσωπεία εξέτασε το σύνολο της συλλογής Χόιερ, η οποία αποτελείται από 262 φωτογραφίες, τραβηγμένες στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της θητείας του, το 1943-1944, καθώς και κάποια έντυπα που ο ίδιος είχε περιλάβει σε αυτήν. Η μακροσκοπική εξέταση, από έμπειρα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα του υλικού. Υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών".

Το υλικό αυτό δεν είναι απλώς φωτογραφίες, αλλά ένα ζωντανό ιστορικό τεκμήριο που κόβει την ανάσα. Οι λήψεις από την Καισαριανή αποθανατίζουν τους Έλληνες πατριώτες λίγες στιγμές πριν αντιμετωπίσουν το εκτελεστικό απόσπασμα των Ναζί την Πρωτομαγιά του 1944. Ωστόσο, η συλλογή των 262 εικόνων περιλαμβάνει και άλλες πτυχές της κατεχόμενης Ελλάδας: από γνωστά μνημεία και την καθημερινή ζωή της εποχής, μέχρι άνδρες και γυναίκες με παραδοσιακές φορεσιές, συνθέτοντας το πλήρες κάδρο της περιόδου 1943-1944.

Η ιστορία της ανακάλυψης ξεκίνησε στις 14 Φεβρουαρίου, όταν οι φωτογραφίες εμφανίστηκαν στην πλατφόρμα δημοπρασιών e-bay.de από την εταιρεία Crain’s Militaria. Ο δημιουργός τους, ο τότε Υπολοχαγός της Βέρμαχτ Χέρμαν Χόιερ, υπηρετούσε στη Μαλακάσα, αλλά βρέθηκε στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής για να παρακολουθήσει τη θυσία των 200 κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το Χαϊδάρι. Η άμεση κινητοποίηση του Υπουργείου Πολιτισμού οδήγησε στην κήρυξη της συλλογής ως μνημείο, δίνοντας το νομικό έρεισμα για τη διεκδίκησή της.

Η Λίνα Μενδώνη τόνισε τη σημασία της κίνησης αυτής δηλώνοντας: "Οι 12 φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας και απεικονίζουν Έλληνες πατριώτες, πριν από την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας. Οι φωτογραφίες της συλλογής δίνουν "πρόσωπο" στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό τους, λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους, και για αυτό είναι ανεκτίμητες. Αλλά και οι υπόλοιπες φωτογραφίες είναι πολύ σημαντικές, καθώς επιτρέπουν να πλαισιώσουμε το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας και με το βλέμμα του κατακτητή. Ο μηχανισμός προπαγάνδας που έστησε ο Γιόζεφ Γκέμπελς αξιοποίησε την αιχμή της τεχνολογίας ενημέρωσης της εποχής του -τον κινηματογράφο και τη φωτογραφία- για να δημιουργήσει σκηνοθετημένα τεκμήρια "επιτυχίας" και διάδοσής της, ως εργαλείο επιρροής. Από τη στιγμή που το Υπουργείο Πολιτισμού ενημερώθηκε, δώσαμε τις σχετικές οδηγίες για τη δυνητική απόκτηση των συγκεκριμένων φωτογραφιών. Η αρμόδια Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς επικοινώνησε άμεσα με τον συλλέκτη και εμπειρογνώμονες μεταβαίνουν την Παρασκευή στην έδρα του, στο Έβεργκεμ του Βελγίου, ώστε να διαπιστώσουν εκ του σύνεγγυς τη συλλογή και να συνομιλήσουν μαζί του. Με τη σημερινή κήρυξη της συλλογής ως μνημείου, το Υπουργείο Πολιτισμού αποκτά το έρεισμα για να τη διεκδικήσει και να την αποκτήσει εκ μέρους του ελληνικού κράτους".

Με την υπογραφή του προσυμφώνου, η Ελλάδα διασφαλίζει πως αυτό το ανεκτίμητο κομμάτι της εθνικής της κληρονομιάς δεν θα χαθεί σε ιδιωτικές συλλογές, αλλά θα παραμείνει ως αιώνιο μνημείο για τις επόμενες γενιές.